ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดความผิดปกติของเซลล์เยื่อบุผิวปากมดลูกและการทำนายโอกาสเกิดรอยโรคปากมดลูกขั้นสูง

บทคัดย่อ

ที่มาและความสําคัญ: ความผิดปกติของเซลล์เยื่อผิวบุปากมดลูกชนิด high grade cervical lesions หรือรอยโรคปากมดลูกขั้นสูง ประกอบด้วย High Grade Squamous Intraepithelial Lesions (HSIL) และ Squamous cell carcinoma ซึ่งเป็นรอยโรคก่อนเป็นมะเร็งปากมดลูกและรอยโรคที่เป็นมะเร็งปากมดลูกแล้วตามลำดับ มีสาเหตุหลักคือการติดเชื้อ Human papillomavirus (HPV) และมีปัจจัยส่งเสริมทำให้เกิดความผิดปกติของเซลล์เยื่อบุผิวปากมดลูกมากยิ่งขึ้น เช่น การมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุน้อย การมีคู่นอนหลายคน การตั้งครรภ์หลายครั้ง และการติดเชื้อ HIV การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยต่างๆ ที่สัมพันธ์กับการเกิดความผิดปกติของเซลล์เยื่อบุผิวปากมดลูก และการทำนายโอกาสการเกิดรอยโรคปากมดลูกขั้นสูง

 วิธีการศึกษา : เป็นการศึกษาแบบ cross-sectional study วิเคราะห์ข้อมูลแบบ Independent  T-test และ Ranksum test ตามการกระจายของข้อมูล เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่มด้วยสถิติ Fisher’s exact test และทำนายโอกาสในการเกิด high grade cervical lesions โดยใช้ Multivariable logistic regression แบบ Backward elimination regression กลุ่มตัวอย่าง คือ สตรีที่เข้ารับการตรวจที่โรงพยาบาลนครพิงค์ ที่มีผลการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและผลการตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยาผิดปกติ ในปีงบประมาณ 2559-2562 จำนวน 1,056 ราย จาการคำนวณกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ Two independent proportion และเก็บข้อมูลจากใบบันทึกผลการส่องกล้องปากมดลูก

ผลการศึกษา : สตรีที่มีผล HIV เป็นบวกมีความสัมพันธ์กับการเกิด high grade cervical lesions มากกว่ากลุ่มที่มีผลตรวจเป็นลบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Adjusted OR 1.76, 95%CI 1.19- 2.60, p=0.005) และพบว่าอายุในช่วง 30-60 ปีมีความสัมพันธ์กับการเกิด high grade cervical lesions มากกว่ากลุ่มอายุน้อยกว่า 30 ปีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Adjusted OR 1.71,95%  1.14-2.57, p=0.009) ช่วงอายุมากกว่า 60 ปี มีความสัมพันธ์กับการเกิด high grade cervical lesions มากกว่ากลุ่มอายุน้อยกว่า 30 ปี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Adjusted OR 3.28,95%  1.80-5.96, p=<0.001) ส่วนปัจจัยด้าน อายุที่มีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก จำนวนการตั้งครรภ์ การคุมกำเนิด วัยหมดประจำเดือน ไม่พบความแตกต่างทางสถิติระหว่างกลุ่ม high grade cervical lesions กับกลุ่ม low grade cervical lesions

สรุป : การศึกษานี้พบว่าสตรีที่ติดเชื้อ HIV ที่มีอายุมากกว่า 30 ปีขึ้นไป มีความเสี่ยงที่จะเกิดรอยโรคที่ปากมดลูกขั้นสูง ดังนั้นหากผลการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกผิดปกติ ควรจะได้รับการตรวจชิ้นเนื้อเพื่อทำการวินิจฉัยที่แม่นยำและการดูแลรักษาต่อไป