การพัฒนาเทคนิคการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้อง Porto-Venous Phase ในโรงพยาบาลนครพิงค์
คำสำคัญ:
Portal Venous Phase, Bolus Tracking, Fixed delay, Liverบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาเทคนิคการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้องในระยะ portal venous phase วิธี bolus tracking กับวิธี fixed delay ต่อคุณภาพของภาพรังสีจากเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์และความสัมพันธ์ของการได้รับปริมาณสารทึบรังสี
วิธีการศึกษา : การศึกษาแบบ quasi-experiment แบ่ง 2 กลุ่ม ในผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้องระยะ portal venous phase ในกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลนครพิงค์ระหว่างวันที่ 8 มีนาคม 2564 -31 มิถุนายน 2564 ระหว่างผู้ป่วยกลุ่มแรกโดยการเก็บข้อมูลย้อนหลัง ช่วง 8 มีนาคม 2564- 31 กค 2564 ในวิธีการตรวจแบบ fixed delay ที่ 70 วินาทีหลังจากการให้สารทึบรังสีกับผู้ป่วยกลุ่มที่สองที่ใช้การตรวจแบบ bolus tacking ในหลอดเลือดแดง aorta กำหนดค่า CT number เท่ากับ 150 HU และค่าหน่วงเวลา 50 วินาที คำนวณปริมาณการใช้สารทึบรังสีจากค่าน้ำหนักแบบไม่รวมไขมัน เปรียบเทียบคุณภาพของภาพถ่ายรังสีจากสองวิธีการด้วยการวัดค่า CT number ในเนื้อตับ หลอดเลือดแดง aorta หลอดเลือดดำ portal vein หลอดเลือดดำ inferior vena cava และผลการประเมินจากคุณภาพของภาพรังสีโดยรังสีแพทย์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วย independent t-test และ Wilcoxon’s ranksum test
ผลการศึกษา: จำนวนผู้เข้าการศึกษาทั้งหมด 150 คน อายุเฉลี่ย 58.5 ปี ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 13.8 เพศชาย 83 คนคิดเป็นร้อยละ 55.3 เพศหญิง 67 คน คิดเป็นร้อยละ 44.7 น้ำหนักเฉลี่ย 54.9 กิโลกรัม ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 14.8 CT number ในเนื้อตับของวิธี bolus tracking 113.7 (10.9) HU. และ วิธี fixed delay 107.4 (15) HU. (p=0.004) ในหลอดเลือดดำ inferior vena cava 116 (19.8) HU. และ 109.8 (22.6) HU. ตามลำดับ (p=0.62) ค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) ของค่า CT number ในหลอดเลือดแดง aorta วิธี bolus tracking 154.5 (18.9) HU. วิธี fixed delay 143.7 (27.4) HU. (p=0.001) ในหลอดเลือดดำ portal vein 153 (19.6) HU. และ 140 (33.2) HU. ตามลำดับ (p=0.002) ค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) ปริมาณการใช้สารทึบรังสีวิธี bolus tracking 89 (23) ml วิธี bolus tracking 80 (20) ml (p=0.06) ด้านคุณภาพของภาพถ่ายรังสี ค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) การประเมินของวิธี bolus tracking เท่ากับ 3.7 (0.7) คะแนน วิธี fixed delay เท่ากับ 3.3 (1) คะแนน (p=0.03)
สรุปผลการศึกษา: การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้อง Porto-Venous Phase โดยใช้เทคนิค bolus tracking สามารถเพิ่มคุณภาพของภาพถ่ายรังสีได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
เอกสารอ้างอิง
โรงพยาบาลนครพิงค์. รายงานประจำปี พ.ศ 2563 [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: โรงพยาบาลนครพิงค์; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 15 กรกฎาคม 2564]. เข้าถึงได้จาก: http://www.nkp-hospital.go.th/th/dnFile/Report2563.pdf
โรงพยาบาลนครพิงค์, กลุ่มงานรังสีวิทยา. รายงานสถิติการให้บริการผู้ป่วยกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลนครพิงค์ ปีพ.ศ. 2561. เชียงใหม่: โรงพยาบาลนครพิงค์; 2561
โรงพยาบาลนครพิงค์, กลุ่มงานรังสีวิทยา. รายงานสถิติการให้บริการผู้ป่วยกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลนครพิงค์ ปีพ.ศ. 2562. เชียงใหม่: โรงพยาบาลนครพิงค์; 2562.
โรงพยาบาลนครพิงค์, กลุ่มงานรังสีวิทยา. รายงานสถิติการให้บริการผู้ป่วยกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลนครพิงค์ ปีพ.ศ. 2563. เชียงใหม่: โรงพยาบาลนครพิงค์; 2563.
เมลิสสา พันธุ์เมธิศร์. แนวปฏิบัติการใช้สารทึบรังสีของกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลนครพิงค์ 2563. เชียงใหม่: โรงพยาบาลนครพิงค์; 2563
Federle MP, Rosado-de-Christenson ML, Raman SP, Carter BW, Woodward PJ, Shaaban AM. Imaging Anatomy: Chest, Abdomen, Pelvis. 2nd ed. Salt Lake City, UT: Elsevier; 2016.
Burgener FA, Herzog C, Meyers SP, Zaunbauer W. Differential diagnosis in computed tomography. 2nd ed. Switzerland: Thieme; 2011.
Bae KT. Intravenous contrast medium administration and scan timing at CT: considerations and approaches. Radiology. 2010;256(1):32-61. doi: 10.1148/radiol.10090908
Kondo H, Kanematsu M, Goshima S, Tomita Y, Kim MJ, Moriyama N, et al. Body size indexes for optimizing iodine dose for aortic and hepatic enhancement at multi detector CT: comparison of total body weight, lean body weight, and blood volume. Radiology. 2010;254(1):163-9. doi: 10.1148/radiol.09090369
Krombach GA, Mahnken AH. Body Imaging: Thorax and Abdomen: Anatomical Landmarks, Image Findings, Diagnosis. Germany: Thieme; 2018.
Kanematsu M, Watanabe H, Kondo H, Goshima S, Kawada H, Noda Y. Portal venous-phase CT of the liver in patients without chronic liver damage: does portal-inflow tracking improve enhancement and image quality?. Open Journal of Radiology. 2013;3:112-6. Available from: https://www.researchgate.net/publication/275999676
Goshima S, Kanematsu M, Kondo H, Yokoyama R, Miyoshi T, Nishibori H, et al. MDCT of the liver and hypervascular hepatocellular carcinomas: optimizing scan delays for bolus-tracking techniques of hepatic arterial and portal venous phases. AJR Am J Roentgenol. 2006;187(1):W25-32. doi: 10.2214/AJR.04.1878.
Rosner B. Fundamentals of Biostatistics. 5th ed. England: Duxbury Press; 1999.
Boer P. Estimated lean body mass as an index for normalization of body fluid volumes in humans. Am J Physiol. 1984;247(4 Pt 2):F632-6. doi: 10.1152/ajprenal.1984.247.4.F632
Benbow M, Hennessy N, Vitale C. Timing of portovenous (hepatic) phase abdominal CT [Internet]. London: RAD Magazine [cited 2021 Feb 15]. Available from: https://www.radmagazine.co.uk/scientific-article/timing-of-portovenous-hepatic-phase-abdominal-ct/january-2019-timing-of-portovenous-hepatic-phase-abdominal-ct-matthew-benbow
Schweiger GD, Chang PJ, Brown BP. Optimizing contrast enhancement during helical CT of the liver: a comparison of two bolus tracking techniques. AJR Am J Roentgenol. 1998;171(6):1551-8. doi: 10.2214/ajr.171.6.9843287.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
