อุบัติการณ์และปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไต ในผู้ติดเชื้อ เอช ไอ วี ที่ได้รับการรักษาด้วยยา Tenofovir ในโรงพยาบาลนครพิงค์
คำสำคัญ:
ภาวะแทรกซ้อนทางไต, เอชไอวี, Tenofovir, ปัจจัยเสี่ยงบทคัดย่อ
Tenofovir Disoproxil Fumarate (TDF) เป็นยาต้านไวรัสในสูตรแรกที่แนะนำให้ใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสเอชไอวี กลุ่มอื่น ๆ เนื่องจากเป็นยามีประสิทธิภาพดี และค่อนข้างปลอดภัย อย่างไรก็ตามพบว่ายา TDF มีผลข้างเคียงที่สำคัญคือ ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนทางไต (nephrotoxicity)
วัตถุประสงค์เพื่อหาอุบัติการณ์ และปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตในผู้ติดเชื้อเอชไอวี ที่ได้รับยา TDF
วิธีการวิจัยรูปแบบการศึกษา retrospective cohort study จากฐานข้อมูลอิเลคโทรนิกส์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ เฉพาะผู้ป่วยเอชไอวี ที่มารับบริการที่แผนกอายุรกรรม ช่วง 5 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2558 ถึง 31 ธันวาคม 2562 ผลลัพธ์ภาวะแทรกซ้อนทางไต พิจารณาจากค่า eGFR ที่ลดลงไม่น้อยกว่าร้อยละ 25 จากค่าเริ่มต้นก่อนได้รับยา TDF วิเคราะห์หาความสัมพันธ์ด้วยสถิติการถดถอยพหุแบบโลจิสติก (multivariable logistic regression)
ผลการศึกษาในผู้ป่วย 1,960 ราย เป็นชาย 1,135 ราย (ร้อยละ 57.91) อายุเฉลี่ย 37.25 + 11.26 ปี พบอุบัติการณ์เกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตจำนวน 274 ราย (ร้อยละ 13.98) ระยะเวลาตั้งแต่ผู้ป่วยได้รับยาจนเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตคำนวณด้วยค่ามัธยฐานเท่ากับ 4.35 เดือน (IQR = 11.86)
ปัจจัยที่พบความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ ผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่าหรือเท่ากับ 50 ปี (Adj. OR=1.97, 95% CI 1.13-3.44, p=0.016) มีค่า CD4 เริ่มต้นน้อยกว่า 200 cell/mm3 (Adj. OR=6.36, 95% CI 3.90-10.36, p<0.001) มีภาวะเบาหวานร่วม (Adj. OR=2.58, 95% CI 1.22-5.42, p=0.012) และผู้ป่วยที่ได้รับยากลุ่ม ACEIs/ARB ร่วม (Adj. OR=10.03, 95% CI 3.85-26.15, p<0.001)
สรุปผู้ป่วยเอชไอวีที่รักษาด้วยยา TDF มีความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางไตและมีปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง ได้แก่ ผู้ป่วยอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป มีค่า CD4 เริ่มต้นน้อยกว่า 200 cell/mm3 มีภาวะเบาหวานร่วมและได้รับยากลุ่ม ACEIs/ARB ร่วมด้วย จึงควรจัดเป็นกลุ่มที่มีการติดตามดูแลความผิดปกติของไตอย่างใกล้ชิด
เอกสารอ้างอิง
Department of Disease Control of Thailand, Bureau of AIDS, TB and STIs. Thailand National Guidelines on HIV/AIDS Treatment and Prevention 2017. Bangkok: Bureau of AIDS, TB and STIs; 2017.
Asawatwong S. Tenofovir and Risk of Deficient Renal Function in HIV/AIDS Patients at Krabi hospital. Krabi Medical Journal. 2018;1(1):35-43.
Patel KK, Patel AK, Ranjan RR, Patel AR, Patel JK. Tenofovir - associated renal dysfunction in clinical practice: An observational cohort from western India. Indian J Sex Transm Dis AIDS. 2010;31(1):30-34.
Koh HM, Kumar S. Tenofovir-induced nephrotoxicity: A retrospective cohort study. Med J Malaysia. 2016;71(6):308-312.
Chaisiri K, Bowonwatanuwong C, Kasettratat N, Kiertiburanakul S. Incidence and risk factors for tenofovir-associated renal function decline among Thai HIV-infected patients with low-body weight. Curr HIV Res. 2010;8(7):504-509.
Kiertiburanakul S, Chaisiri K, Kasettratat N, Visuttimak P, Bowonwatanuwong C. Monitoring of Renal Function among HIV-infected Patients Receiving Tenofovir in a Resource-Limited Settings. J Int Assoc Physicians AIDS Care. 2011;10(5):297-302.
Fernandez-Fernandez B, Montoya-Ferrer A, Sanz AB, Sanchez-Niño MD, Izquierdo MC, Poveda J, et al. Tenofovir Nephrotoxicity: 2011 Update. AIDS Res Treat. 2011;2011:354908. Available from: http://dx.doi.org/10.1155/2011/354908
Tun-Yhong W, Pamonsinlapatham P, Chinpaisan C. Tenofovir and Renal Toxicity at Cellular Level. Burapha Science Journal. 2017;22(2):248-259.
Voratanarat K. Tenofovir disoproxil fumarate-associated nephrotoxicity in patients with AIDS at King Chulalongkorn Memorial Hospital [dissertation]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2008.
Petchkum P, Suphanchaimat R. Incidence and associated risk factors of nephrotoxicity due to Tenofovir in HIV-infected patients. Journal of Health Science. 2016;25(1):92-103.
Suzuki S, Nishijima T, Kawasaki Y, Kurosawa T, Mutoh Y, Kikuchi Y, et al. Effect of tenofovir disoproxil fumarate on incidence of chronic kidney disease and rate of estimated glomerular filtration rate decrement in HIV-1–infected treatment-naïve Asian patients: Results from 12-Year Observational Cohort. AIDS Patient Care STDS. 2017;31(3):105-112.
Tanuma J, Jiamsakul A, Makane A, Avihingsanon A, Ng OT, Kiertiburanakul S, et al. Renal dysfunction during tenofovir use in a regional cohort of HIV-infected individuals in the Asia-Pacific. PLoS One. 2016;11(8):e0161562.
The nephrology society of Thailand. Clinical Practice Recommendation for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease in Adults 2015. Bangkok: The nephrology society of Thailand; 2015.
Lee JE, Lee S, Song SH, Kwak IS, Lee SH. Incidence and risk factors for tenofovir-associated nephrotoxicity among human immunodeficiency virus-infected patients in Korea. Korean J Intern Med. 2019;34(2):409-417.
Ojeh BV, Abah IO, Ugoagwu P, Agaba PA, Agbaji OO, Gyang SS. Incidence and predictors of tenofovir disoproxil fumarate-induced renal impairment in HIV infected Nigerian patients. Germs. 2018;8(2):67-76.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
