ผลของการใช้แผ่นประคบเย็นรัตรณีต่อการป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำ ส่วนปลายอักเสบ ในหอผู้ป่วยพิเศษ โรงพยาบาลนครพิงค์

บทคัดย่อ

ผู้ป่วยที่ได้รับการให้ยาและสารน้ำทางหลอดเลือดดำมีโอกาสเกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบ การแสวงหาวิธีป้องกันมีความสำคัญอย่างยิ่ง การวิจัยเชิงทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้แผ่นประคบเย็นรัตรณี (Ratranee cold pack) ต่อการป้องกันการอักเสบของหลอดเลือดดำส่วนปลาย กลุ่มตัวอย่างจำนวน 80 ราย เป็นผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยการให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำ ที่เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยพิเศษ โรงพยาบาลนครพิงค์  ระหว่างเดือน สิงหาคม ถึง กันยายน 2559  เลือกมาด้วยวิธีการเลือกแบบเฉพาะเจาะจงในผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่ได้รับยาปฏิชีวนะครั้งแรกในการนอนโรงพยาบลครั้งนั้น  แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 40 คน โดยการจับฉลาก กลุ่มทดลองได้รับการประคบเย็นทันทีตรงบริเวณที่แทงเข็มเข้าหลอดเลือดหลังยาปฏิชีวนะหมด ประคบเย็นเป็นเวลา 15 นาที ด้วย Ratranee cold pack ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น โดยอาศัยจุดเยือกแข็งของแอลกอฮอล์  70 % ที่มีจุดเยือกแข็ง 114.1 องศาเซลเซียส¹  เมื่อนำไปแช่เย็นในช่องแช่แข็ง Ratranee cold pack จะไม่แข็งตัวสามารถแนบตามอวัยวะที่ได้รับการประคบ ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติและไม่ได้รับประคบเย็น ประเมินผลจากอุบัติการณ์การเกิดการอักเสบของหลอดเลือดดำส่วนปลายของแขนหรือขาที่ได้รับยาปฏิชีวนะ โดยมีการแบ่งระดับการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบของ Infusion Nurse Society Scale² ดังนี้ ระดับ  0  ไม่มีอาการ  ระดับ  1  แดงบริเวณที่แทงไม่มีอาการปวด  ระดับ  2  ปวดบริเวณที่แทง หรือ มีบวม แดง ร่วมด้วย  ระดับ  3  ปวดบริเวณที่แทง มี บวม แดง ร่วมกับคลำเส้นเลือดดำได้เส้นแข็ง  ระดับ  4 ปวดบริเวณที่แทง มี บวม แดง ร่วมกับคลำเส้นเลือดดำได้เส้นแข็ง       >1 นิ้วฟุต

วิเคราะห์ข้อมูล ด้วยสถิติปัวซอง รีเกรสชั่น (Poisson regression)

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีอุบัติการณ์การเกิดการอักเสบของหลอดเลือดดำส่วนปลายต่ำกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยยะสำคัญทางสถิติ  (p<0.001)  ผลการวิจัยครั้งนี้สามารถยืนยันประสิทธิผลของการใช้ Ratranee cold pack ต่อการป้องกันการอักเสบของหลอดเลือดดำส่วนปลาย จึงมีข้อเสนอแนะให้นำ Ratranee cold pack ไปใช้กับผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยการให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำต่อไป