ผลของการพัฒนา Medication Reconciliation ต่อความคลาดเคลื่อนทางยา โรงพยาบาลปากเกร็ด
คำสำคัญ:
การประสานรายการยา, ความคลาดเคลื่อนทางยา, การเปลี่ยนผ่านของกระบวนการรักษา, ผู้ป่วยโรคเรื้อรังบทคัดย่อ
ความเป็นมา: ความคลาดเคลื่อนทางยา (Medication Errors) เป็นปัญหาที่พบบ่อยในกลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โดยเฉพาะในช่วงการเปลี่ยนผ่านของกระบวนการรักษา เช่น การรับเข้า ย้ายแผนก หรือการจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล โรงพยาบาลปากเกร็ดจึงพัฒนากระบวนการประสานรายการยา (Medication Reconciliation: MR) เพื่อทบทวนและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลยาผู้ป่วยอย่างเป็นระบบ
วัตถุประสงค์: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของการพัฒนากระบวนการ MR ที่มีต่อการลดความคลาดเคลื่อนทางยาภายในโรงพยาบาลปากเกร็ด
ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลอง ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึง มิถุนายน พ.ศ.2568 ณ โรงพยาบาลปากเกร็ด โดยเก็บข้อมูลจากผู้ป่วยในที่มีโรคประจำตัวอย่างน้อยหนึ่งโรค ได้แก่ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน หรือโรคหัวใจ ไม่จำกัดอายุและเพศ จำนวน 310 ราย โดยแบ่งกลุ่มเป็นก่อนและหลังการพัฒนากระบวนการ MR กลุ่มละ 155 ราย วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบของฟิชเชอร์ การทดสอบไคสแควร์ และอัตราการเกิดเหตุการณ์
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 53.55) อายุเฉลี่ย 68.84 ± 12.75 ปี โดยร้อยละ 60.97 อยู่ในช่วงอายุ 61–80 ปี โรคประจำตัวที่พบมากที่สุดคือ โรคความดันโลหิตสูง (ร้อยละ 46.45) และโรคความดันโลหิตสูงร่วมกับเบาหวาน (ร้อยละ 34.84) ระยะเวลานอนโรงพยาบาลมีค่ามัธยฐาน 5 วัน (IQR = 4) และจำนวนรายการยาที่ได้รับมีค่ามัธยฐาน 7 รายการ (IQR = 3) ภายหลังการพัฒนากระบวนการ MR พบว่า อัตราความคลาดเคลื่อนทางยาลดลงจาก 11.73 เหลือ 4.62 ครั้งต่อ 1,000 ใบสั่งยา (p = 0.046) และจำนวนผู้ป่วยที่พบความคลาดเคลื่อนทางยาลดลงจาก 27 ราย (ร้อยละ 17.42) เหลือ 5 ราย (ร้อยละ 3.23) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.001)
สรุป: กระบวนการประสานรายการยา (MR) สามารถลดความคลาดเคลื่อนทางยาได้ และ เพิ่มความปลอดภัยด้านการใช้ยาในผู้ป่วยใน ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า MR มีบทบาทสำคัญในการยกระดับคุณภาพการดูแล โดยเฉพาะช่วงการเปลี่ยนผ่านของกระบวนการรักษาในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Medication errors: technical series on safer primary care [Internet]. Geneva: World Health Organization; c2016 [updated 2016 Dec 13; cited 2025 May 3]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241511643
Hfocus. Accelerating patient and healthcare personnel safety towards becoming a 2P Safety Hospital [Internet]. c2018 [updated 2018 Nov 11; cited 2024 Oct 1]. Available from: https://www.hfocus.org/content/2018/11/16536 [In Thai]
Ningsanon T, Chulawattanat S, Mantakanthikun P, Hospital Pharmacy Association of Thailand (HPAT). Prevention of medication errors for patient safety. 2nd ed. Bangkok: Hospital Pharmacy Association of Thailand (HPAT); 2005. p. 2-25. [In Thai]
Redmond P, Grimes TC, McDonnell R, Boland F, Hughes C, Fahey T. Impact of medication reconciliation for improving transitions of care. Cochrane Database Syst Rev. 2018;8(8):CD010791. doi: 10.1002/14651858.CD010791.pub2.
Schnipper JL, Kirwin JL, Cotugno MC, Wahlstrom SA, Brown BA, Tarvin E, et al. Role of pharmacist counseling in preventing adverse drug events after hospitalization. Arch Intern Med. 2006;166(5):565-71. doi: 10.1001/archinte.166.5.565.
Praphanwattana M. Safety Medication System. Bangkok: Paramat Printing Co., Ltd.; 2010. p. 288–97. [In Thai]
Dean B, Schachter M, Vincent C, Barber N. Prescribing errors in hospital inpatients: their incidence and clinical significance. Qual Saf Health Care. 2002;11(4):340-4. doi: 10.1136/qhc.11.4.340.
Mueller SK, Sponsler KC, Kripalani S, Schnipper JL. Hospital-based medication reconciliation practices: a systematic review. Arch Intern Med. 2012;172(14):1057-69. doi: 10.1001/archinternmed.2012.2246.
Boockvar KS, Santos SL, Kushniruk A, Johnson C, Nebeker JR. Medication reconciliation: barriers and facilitators from the perspectives of resident physicians and pharmacists. J Hosp Med. 2011;6(6):329-37. doi: 10.1002/jhm.891.
Ningsanon T, Mantakanthikun P, Chulawattanat S. Medication Reconciliation. Bangkok: Hospital Pharmacy Association of Thailand (HPAT); 2008. p.2-5. [In Thai]
Ningsanond T, Rattanavijitsarsilp S. Hospital drug system performance indicators. Bangkok: Paramat Printing Co., Ltd.; 2008. p. 40–6. [In Thai]
Institute for Healthcare Improvement (IHI). How-to guide: prevent adverse drug events by implementing medication reconciliation. Cambridge (MA): IHI; 2011. p. 40. Available from: https://www.scribd.com/document/578241052/HowtoGuidePreventADEs
Barnsteiner JH. Medication Reconciliation. In: Hughes RG, editor. Patient Safety and Quality: An Evidence-Based Handbook for Nurses. Rockville (MD): Agency for Healthcare Research and Quality (US); 2008 Apr. Chapter 38. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK2648/
UCLA. Two independent proportions power analysis | G*Power Data Analysis Examples [Internet]. Los Angeles (CA): UCLA; c2022 [cited 2025 Jun 7]. Available from: https://stats.oarc.ucla.edu/other/gpower/two-independent-proportions-power-analysis/
Lemeshow S, Hosmer DW, Klar J, Lwanga SK. Adequacy of sample size in health studies. Chichester: John Wiley & Sons Ltd.; 1990. p. 39–42.
Mekonnen AB, McLachlan AJ, Brien JA. Effectiveness of pharmacist-led medication reconciliation programmes on clinical outcomes at hospital transitions: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2016;6(2):e010003. doi: 10.1136/bmjopen-2015-010003.
Hashemi R, Rabizadeh S, Yadegar A, Mohammadi F, Rajab A, Karimpour Reyhan S, et al. High prevalence of comorbidities in older adult patients with type 2 diabetes: a cross-sectional survey. BMC Geriatr. 2024;24(1):873. doi: 10.1186/s12877-024-05483-3.
Institute for Safe Medication Practices Canada (ISMP Canada). Medication Reconciliation (MedRec) [Internet]. Toronto: ISMP Canada; c2023 [cited 2025 Jun 7]. Available from: https://www.ismp-canada.org/medrec/
Boockvar KS, Blum S, Kugler A, Livote E, Mergenhagen KA, Nebeker JR, et al. Effect of admission medication reconciliation on adverse drug events from admission medication changes. Arch Intern Med. 2011;171(9):860-1. doi: 10.1001/archinternmed.2011.163.
George D, Supramaniam ND, Hamid SQA, Hassali MA, Lim WY, Hss AS. Effectiveness of a pharmacist-led quality improvement program to reduce medication errors during hospital discharge. Pharm Pract (Granada). 2019;17(3):1501. doi: 10.18549/PharmPract.2019.3.1501.
Khansa SA, Mukhtar A, Abduljawad M, Aseeri M. Impact of medication reconciliation upon discharge on reducing medication errors. J Pharmacovigil. 2016;4(6):1-5. doi: 10.4172/2329-6887.1000222.
Caleres G, Modig S, Midlöv P, Chalmers J, Bondesson Å. Medication Discrepancies in Discharge Summaries and Associated Risk Factors for Elderly Patients with Many Drugs. Drugs Real World Outcomes. 2020;7(1):53-62. doi: 10.1007/s40801-019-00176-5.
Schnipper JL, Hamann C, Ndumele CD, Liang CL, Carty MG, Karson AS, et al. Effect of an electronic medication reconciliation application and process redesign on potential adverse drug events: a cluster-randomized trial. Arch Intern Med. 2009;169(8):771-80. doi: 10.1001/archinternmed.2009.51.
Kwan JL, Lo L, Sampson M, Shojania KG. Medication reconciliation during transitions of care as a patient safety strategy: a systematic review. Ann Intern Med. 2013;158(5 Pt 2):397-403. doi: 10.7326/0003-4819-158-5-201303051-00006.
Boockvar KS, Carlson LaCorte H, Giambanco V, Fridman B, Siu A. Medication reconciliation for reducing drug-discrepancy adverse events. Am J Geriatr Pharmacother. 2006;4(3):236-43. doi: 10.1016/j.amjopharm.2006.09.003.
Lehnbom EC, Stewart MJ, Manias E, Westbrook JI. Impact of medication reconciliation and review on clinical outcomes. Ann Pharmacother. 2014;48(10):1298-312. doi: 10.1177/1060028014543485.
Gleason KM, Groszek JM, Sullivan C, Rooney D, Barnard C, Noskin GA. Reconciliation of discrepancies in medication histories and admission orders of newly hospitalized patients. Am J Health Syst Pharm. 2004;61(16):1689-95. doi: 10.1093/ajhp/61.16.1689.
World Health Organization (WHO). The high 5s project: interim report [Internet]. Switzerland: WHO; c2014 [updated 2013 Dec 14; cited 2025 Jun 8] Available from: https://www.who.int/initiatives/high-5s-standard-operating-procedures
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 โรงพยาบาลนครพิงค์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
