ประสิทธิผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับการบริโภคอาหารควบคุมความดันโลหิต ของผู้สูงอายุที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ ตำบลเขาหินซ้อน อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา

Wiraya Thupcharoen; Sarunya Benjakul; Malinee Sompopcharoen

Authors

Wiraya Thupcharoen Faculty of Public Health, Mahidol University
Sarunya Benjakul Faculty of Public Health, Mahidol University
Malinee Sompopcharoen Faculty of Public Health, Mahidol University

Keywords:

Health literacy program, Food consumption to control blood pressure, Elderly with uncontrolled hypertension

Abstract

This quasi-experimental research examined the effects of a health literacy program on food consumption to control blood pressure. The sample was elderly people with uncontrolled hypertension in Khao Hin Son sub-district, Phanom Sarakham district, Chachoengsao province. The sample comprised 68 participants, divided into an experimental group (34 participants) and a comparison group (34 participants). The experimental group participated in an 8-week intervention program. Data were collected through a questionnaire conducted during pre-and post-intervention. Data were analyzed using descriptive statistics and the results of the program were compared using inferential statistics, the independent t-test for comparisons between groups, and the Paired Samples t-test for comparisons within groups. The significance level was set at α = 0.05.

The findings revealed that the experimental group had a mean health literacy score related to food consumption for blood pressure control that was 30.7 points higher than the pre-intervention score and 29.2 points higher than the comparison group. Additionally, the experimental group demonstrated a mean food consumption behavior score for blood pressure that was 11.5 points better than the pre-intervention score and 3.9 points better than the comparison group, with statistical significance (p<0.001). Blood pressure levels in the experimental group decreased by 2.7 mmHg compared to pre-intervention (p=0.034) and decreased by 4.7 mmHg compared to the comparison group (p=0.044). This program can be applied to target populations in similar contexts and can be integrated into the routine services of sub-district health promoting hospitals to enhance health literacy among target groups.

Downloads

Download data is not yet available.

References

World Health Organization. High blood pressure now more common in low and middle-income countries, new report finds. [Internet]. 2021. [cited 2023 Sep 14]. Available from: https://news.un.org/en/story/2021/08/1098342

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี NCDs 2565. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิกแอนด์ดีไซน์; 2565.

วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, กนิษฐา ไทยกล้า, กนิษฐา ไทยกล้า, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2557. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิกแอนดีไซน์; 2559.

วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิกแอนดีไซน์; 2564.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) กระทรวงสาธารณสุข. อัตราการป่วยตายด้วยโรคความดันโลหิตสูง [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 ก.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/e46c73b57c9eeb2f07759a9e9bc50fb3

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ความดันโลหิตสูงคืออะไร. [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 11 ก.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://xn--12c8b3afcz5g8i.com/knowledge/detail/26/data.html

World Health Organization. Sodium reduction. [Internet]. 2023 [cited 2023 Mar 16]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/salt-reduction

Tanasugarn C. Knowledge and Health Literacy. Thai Journal of Public Health 2021; 51(1): 1-6.

ชนวนทอง ธนสุกาญจน์, วิมล โรมา, มุกดา สำนวนกลาง. แนวคิดหลักการขององค์กรรอบรู้ด้านสุขภาพ. นนทบุรี: สำนักงานโครงการขับเคลื่อนกรมอนามัย 4.0 เพื่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชน (สขรส.); 2561.

มนตรี นรสิงห์, สุทธิพันธ์ ถนอมพันธ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดหรือความดันโลหิต กรณีศึกษาโรงพยาบาลนครพิงค์. วารสารโรงพยาบาลนครพิงค์ 2562; 10(1): 35-50.

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. ผลการประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพ.[อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ: 12 พ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hed.hss.moph.go.th/results-health/

ญาดา รักธรรม, รัตนาวลี ดีนวนพะเนา, สุกัญญา ทะชัน, กิ่งแก้ว สำรวยรื่น. ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ตำบลรังนก อำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย 2563; 14(3): 139-48.

บุญญธิดา ยาอินทร. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ โรงพยาบาลชุมแสง อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์. สวรรค์ประชารักษ์เวชสาร 2564; 18(1): 35-48.

ราตรี ทองคำ. ประสิทธิผลของการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จังหวัดลพบุรี. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี 2565; 30(3): 86-99.

พิไลพร สุขเจริญ, สุรีพร ชุมแดง, จิดาภา พลรักษ์, สฏิญญา นามนวล. การศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพในโรคความดันโลหิตสูง ของผู้ป่วยเรื้อรังโรคความดันโลหิตสูง: กรณีศึกษาตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. สุราษฎร์ธานี: มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี; 2563.

อภิชญา ก้งซ่า, เพลินพิศ บุณยมาลิก, พัชราพร เกิดมงคล. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการควบคุมความดันโลหิตของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิต [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2563.

วิไลวรรณ ภูศรีเทศ. ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพต่อการควบคุมระดับความดันโลหิตสูงในผู้ป่วย ตำบลนาอิน อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. อุตรดิตถ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์; 2564.

กฤต บุญอาษา. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2563.

หฤษฎ์ เซี่ยงหว็อง. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันการกลับเป็นซ้ำของผู้สูงอายุที่รอดชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2565.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดฉะเชิงเทรา. เอกสารประกอบการตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 6. รอบที่ 2 ใน: การตรวจราชการและนิเทศงานกรณีปกติ กระทรวงสาธารณสุข. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดฉะเชิงเทรา; 2566.

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. เครื่องมือสำหรับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ. [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hed.hss.moph.go.th/tool-hlhb/

Fleiss JL, Levin B, Paik NC. Statistical Methods for Rates and Proportions. Geneva: John Wiley&Son; 2003.

อรุณ จิรวัฒน์กุล. ชีวสถิติสำหรับงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา; 2547.

รุ่งนภา อาระหัง. ผลการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงที่ชุมชนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยคริสเตียน; 2560.

อัจฉรา จิตรใจเย็น. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมการป้องกันโรคของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานในชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดสมุทรสาคร [สารนิพนธ์พยาบาลศาสตร มหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยคริสเตียน; 2562.

ชัชวาล เพ็ชรกอง. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับการใช้สื่อสังคมออนไลน์ต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคอ้วนในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ที่มีภาวะน้ำหนักเกิน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. ขอนแก่น:มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2561.

Safar ME, Temmar M, Kakou A, Lacolley P, Thornton SN. Sodium intake and vascular stiffness in hypertension. Hypertension 2009; 54(2): 203–9. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.109.129585.

Hodson EM, Cooper TE. Altered dietary salt intake for preventing diabetic kidney disease and its progression. Cochrane Database Syst Rev 2023; 1(1): CD006763. doi: 10.1002/14651858.CD006763.pub3.

สุรเกียรติ อาชานานุภาพ. ตำราการตรวจรักษาโรคทั่วไป 2 : 350 โรคกับการดูแลรักษาและการป้องกัน. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: โฮลิสติกพับลิชชิ่ง; 2553.