การศึกษาการเพิ่มของน้ำหนักตัวและภาวะเมตาบอลิก ในผู้ติดเชื้อเอชไอวี (HIV) ที่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัส KOCITAF และ TLD ติดตามผล 12 เดือน โรงพยาบาลศูนย์อุดรธานี

วัชรพล ตั้งสวัสดิ์

ผู้แต่ง

วัชรพล ตั้งสวัสดิ์ กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลศูนย์อุดรธานี

คำสำคัญ:

ยาต้านไวรัส, ยา TLD, ยา KOCITAF, น้ำหนักตัว, ภาวะเมตาบอลิก

บทคัดย่อ

การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักตัวและภาวะเมตาบอลิก ในกลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีผู้ใหญ่ ที่ได้รับการรักษาด้วยยา KOCITAF และยา TLD ในระยะเวลา 12 เดือน โดยการศึกษาย้อนหลังจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 103 ราย ได้แก่ กลุ่มผู้ติดเชื้อเอชไอวีผู้ใหญ่ซึ่งได้รับยา KOCITAF จำนวน 52 ราย และกลุ่มได้รับยา TLD จำนวน 51 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนตั้งแต่มกราคม พ.ศ. 2566 – ธันวาคม พ.ศ. 2568 ติดตามการเปลี่ยนแปลงช่วงระยะเวลาต่างๆ ใน 12 เดือน ของผู้ติดเชื้อต่อยาต้านเอชไอวี

ผลการศึกษาพบว่า เดือนที่ 12 กลุ่มที่ได้รับยา KOCITAF มีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น เฉลี่ย 1.90 ± 4.59 กก. (95% CI: 0.66 ถึง 3.15; p = 0.001) ค่าการทำงานของไตดีขึ้น เดือนที่ 6 (3.59 ± 9.88 มล./นาที/1.73 ม.²; p = 0.011) และอัตราการกำจัดครีอะตินีนดีขึ้น (4.87 ± 9.24 มล./นาที; p < 0.001) ความถดถอยในการทำงานของไตตามระยะ CKD ร้อยละ 6.7 ในขณะที่กลุ่มที่ได้รับยา TLD มีค่าการทำงานของไต ลดลง (11.47 ± 11.08 มล./นาที/1.73 ม.²; p < 0.001) และมีความถดถอยในการทำงานของไตร้อยละ 27.1 นอกจากนี้พบ การทำงานของไต ลดลงมากกว่าร้อยละ 10 จากจุดอ้างอิงเดียวกัน ในกลุ่ม TLD ร้อยละ 51.0 เทียบกับ ร้อยละ 9.6 ในกลุ่ม KOCITAF (p < 0.001) หลัง 12 เดือน พบว่าระดับไตรกลีเซอไรด์ เพิ่มขึ้นในกลุ่มที่ได้รับยา KOCITAF (p = 0.012) และมีภาวะไขมันผิดปกติรวมที่เกิดขึ้น ร้อยละ 96.2 เทียบกับกลุ่มที่ได้รับยา TLD ซึ่งพบร้อยละ 51.0 (p < 0.001)

ยา KOCITAF มีผลทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นต่อเนื่องหลังจากเริ่มใช้ยา แต่ส่งผลดีต่อการทำงานของไตอย่างมีนัยสำคัญ ภาวะไขมันผิดปกติยังคงเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นได้ในยาทั้งสองชนิด ซึ่งแพทย์ผู้รักษาต้องเฝ้าระวังและติดตามเพื่อพิจารณาวางแผนการรักษาในผู้ติดเชื้อเอชไอวีเพื่อลดภาวะแทรกซ้อนต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Punyawudho B, Wattanapreechanon P, Supaswud-Franks T, et al. The population pharmacokinetics of dolutegravir co-administered with rifampicin in Thai people living with HIV. CPT Pharmacometrics Syst Pharmacol 2025;14(1):95-104. doi: 10.1002/psp4.13244.

Obare LM, Temu T, Mallal SA, Wanjalla CN. Inflammation in HIV and its impact on atherosclerotic cardiovascular disease. Circ Res 2024;134(11):1515–45. doi: 10.1161/CIRCRESAHA.124.323891.

Zhu S, Wang W, He J, Duan W, Ma X, Guan H, et al. Higher cardiovascular disease risks in people living with HIV: a systematic review and meta-analysis. J Glob Health 2024;14:04078. doi: 10.7189/jogh.16.04078err1.

เกียรติ รักษ์รุ่งธรรม, กุลกัญญา โชคไพบูลย์กิจ, เพลินจันทร์ เชษฐโชติศักดิ์, สุวัฒน์ จริยาเลิศศักดิ์, ศศิโสภิณ เกีรติบูรณกุล, วินัย รัตนสุวรรณ, และคณะ. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อ HIV/AIDS ประเทศไทย พ.ศ. 2564/2565. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2565.

Wohl DA, Koethe JR, Sax PE, McComsey GA, Kuritzkes DR, Moyle G, et al. Antiretrovirals and weight change: weighing the evidence. Clin Infect Dis 2024;79(4):999–1005. doi: 10.1093/cid/ciae191.

Sax PE, Erlandson KM, Lake JE, McComsey GA, Orkin C, Esser S, et al. Weight gain following initiation of antiretroviral therapy: risk factors in randomized comparative clinical trials. Clin Infect Dis 2020;71(6):1379–89. doi: 10.1093/cid/ciz999.

Wood BR, Huhn GD. Excess weight gain with integrase inhibitors and tenofovir alafenamide: what is the mechanism and does it matter? Open Forum Infect Dis 2021;8(12):ofab542. doi: 10.1093/ofid/ofab542.

Sjaarda A, Bernstein A, Sparks A, Saber S, Siegel M. Comparison of weight gain after antiretroviral switch to integrase strand transfer inhibitor or tenofovir alafenamide-based therapy. Infection 2022;50(2):407-12. doi: 10.1007/s15010-021-01687-6.

Yoo JJ, Jung EA, Kim SG, Kim YS, Kim MJ. Risk of dyslipidaemia in people living with HIV who are taking tenofovir alafenamide: a systematic review and meta-analysis. J Int AIDS Soc 2024;27(9):e26358. doi: 10.1002/jia2.26358.

Mavarani L, Reinsch N, Albayrak-Rena S, Potthoff A, Hower M, Dolff S, et al. The association of HIV-specific risk factors with cardiovascular events in addition to traditional risk factors in people living with HIV. AIDS Res Hum Retroviruses 2024;40(4):235-245. doi: 10.1089/AID.2023.0055.

Ntsekhe M, Baker JV. Cardiovascular disease among persons living with HIV. Circulation 2023;147(1):83–100. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.122.057443.

Setpakdee R, Kiertiburanakul S. Effect of dolutegravir on weight changes and lipid profile compared with efavirenz in people living with HIV. J Infect Public Health 2025;18(2):102630. doi: 10.1016/j.jiph.2024.102630.

Bailin SS, Koethe JR. Weight gain and antiretroviral therapy. Infect Dis Clin North Am 2024;38(3):499–515. doi: 10.1016/j.idc.2024.04.005.

Tovar Sanchez T, Mpoudi-Etame M, Kouanfack C, Delaporte E, Calmy A, Venter F, et al. Risks of metabolic syndrome in the ADVANCE and NAMSAL trials. Front Reprod Health 2023;5:1133556. doi: 10.3389/frph.2023.1133556.

Suzuki K, Suda G, Yamamoto Y, Furuya K, Baba M, Nakamura A, et al. Tenofovir-disoproxil-fumarate modulates lipid metabolism via hepatic CD36/PPAR-alpha activation. J Gastroenterol 2021;56(2):168-80. doi: 10.1007/s00535-020-01750-3.

Gatell JM, Assoumou L, Moyle G, Waters L, Johnson M, Domingo P, et al. Switching from a ritonavir-boosted protease inhibitor to a dolutegravir-based regimen for maintenance of HIV viral suppression in patients with high cardiovascular risk. AIDS 2017;31(18):2503-14. doi: 10.1097/QAD.0000000000001675.

Markakis K, Tsachouridou O, Georgianou E, Pilalas D, Nanoudis S, Metallidis S. et al. Weight gain in HIV adults receiving antiretroviral treatment : Current Knowledge and Future Perspectives. Life (Basel) 2024;14(11):1367. doi: 10.3390/life14111367.

Orkin C, Antinori A, Rockstroh JK, Moreno-Guillén S, Martorell CT, Molina JM, et al. Switch to bictegravir/emtricitabine/tenofovir alafenamide from dolutegravir-based therapy. AIDS 2024;38(7):983–91. doi: 10.1097/QAD.0000000000003865.

Sokhela S, Venter WDF, Bosch B, Woods J, McCann K, Akpomiemie G, et al. Final 192-Week Efficacy and Safety Results of the ADVANCE Trial, Comparing 3 First-line Antiretroviral Regimens. Open Forum Infect Dis 2024;11(3):ofae007. doi: 10.1093/ofid/ofae007.

Daar ES, Orkin C, Sax PE, Hagins D, Pozniak A, Workowski K, et al. Long-term metabolic changes with bictegravir/emtricitabine/tenofovir alafenamide or dolutegravir-containing regimens for HIV. AIDS Res Ther 2025;22:45. doi: 10.1186/s12981-025-00732-w.

Zheng Y, Manson JE, Yuan C, Liang MH, Grodstein F, Stampfer MJ, et al. Associations of Weight Gain From Early to Middle Adulthood With Major Health Outcomes Later in Life. JAMA 2017 ;318(3):255-69. doi: 10.1001/jama.2017.7092.

Shah S, Pilkington V, Hill A. Is tenofovir disoproxil fumarate associated with weight loss? AIDS 2021;35(Suppl 2):S189-95. doi: 10.1097/QAD.0000000000003083.

Tanuma J, Jiamsakul A, Makane A, Avihingsanon A, Ng OT, Kiertiburanakul S, et al. Renal dysfunction during tenofovir use in a regional cohort of HIV-infected individuals in the Asia-Pacific. PLoS One 2016;11(8):e0161562. doi: 10.1371/journal.pone.0161562.