ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีของเกษตรกรผู้ปลูกมะขามในตำบลนาขุม อำเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์

Main Article Content

ปูรณา ปรุณห์สิริ
อมรศักดิ์ โพธิ์อ่ำ
พุฒิพงศ์ มากมาย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยแบบภาคตัดขวางมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีของเกษตรกร ประชากรคือ เกษตรกรผู้ปลูกมะขามในตำบลนาขุม อำเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์  ปี พ.ศ. 2568 จำนวน 393คน โดยใช้สูตรการคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างของ Daniel เท่ากับ 200 คน ใช้วิธี การสุ่มตัวอย่างแบบมีระบบ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ คุณลักษณะส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการใช้สารเคมี แบบสอบถามผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน จากนั้นนำไปทดลองใช้เพื่อวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นโดยใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟ่าครอนบาค เท่ากับ 0.935  วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติไคสแควร์ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกมะขามในตำบลนาขุม อำเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์ ประกอบด้วย ทักษะการสื่อสาร (r=0.282, P-value<0.001) ทักษะการตัดสินใจ (r=0.324, P-value<0.001) และทักษะการรู้เท่าทันสื่อ (r=0.334, P-value=0.010) ตามลำดับ สามารถทำนายได้ร้อยละ 16.7 (R2 =0.167) ผลที่ได้จากการหาความสัมพันธ์นำไปจัดโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพ หรือประยุกต์ใช้กับสื่อการเรียนการสอนเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และผลที่ได้จากการทำนายใช้เป็นแนวทางต่อยอดการพัฒนาระบบการเฝ้าระวังหรือเครือข่ายของเกษตรกรที่คอยให้ความรู้การสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรต่อไป

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ปรุณห์สิริ ป., โพธิ์อ่ำ อ., & มากมาย พ. (2026). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีของเกษตรกรผู้ปลูกมะขามในตำบลนาขุม อำเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก, 13(2), 62–78. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/dpcphs/article/view/285903
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ
ประวัติผู้แต่ง

อมรศักดิ์ โพธิ์อ่ำ , คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนอร์ทเทิร์น จังหวัดตาก

อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก

พุฒิพงศ์ มากมาย , คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนอร์ทเทิร์น

อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์ความปลอดภัยของอาหารส่วนภูมิภาค ปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://foodsafety.moph.go.th/_WEBADMIN2/uploads/n_file/10xxtypmm1f4o00c80.pdf

ศูนย์วิจัยพืชสวนศรีสะเกษ กรมวิชาการเกษตร. คู่มือการปลูกมะขาม [อินเทอร์เน็ต]. ศรีสะเกษ: กรมวิชาการเกษตร; 2532 [เข้าถึงเมื่อ 27 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.doa.go.th/hc/sisaket/wp-content/uploads/2021/10/f045.pdf

สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดอุตรดิตถ์. ข้อมูลการเกษตรของจังหวัดอุตรดิตถ์ ปี 2565 [อินเทอร์เน็ต]. อุตรดิตถ์: สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดอุตรดิตถ์; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 27 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.opsmoac.go.th/uttaradit-dwl-files-441991791965

สำนักงานเกษตรอำเภอบ้านโคก. ทะเบียนรายชื่อเกษตรกร ปี 2567 [เอกสารอัดสำเนา]. อุตรดิตถ์: สำนักงานเกษตรอำเภอบ้านโคก; 2567.

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนาขุม. สรุปผลการดำเนินงานประจำปี 2568 [เอกสารอัดสำเนา]. อุตรดิตถ์: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนาขุม; 2568.

Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health promotion. Health Promot Int. 2000;15(3):259–267.

Daniel WW. Biostatistics: basic concepts and methodology for the health sciences. 9th ed. New York: John Wiley & Sons; 2010.

Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.

Cronbach LJ. Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951;16(3):297–334.

ธณกร ปัญญาใสโสภณ. ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมป้องกันสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดของเกษตรกร. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2565;34(3):43–55.

วสันต์ หนองคาย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านด่านนาขาม อำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น. 2567;4(5):33–45.