ผลของการใช้ LINE Official Account ต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความพึงพอใจของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

ผู้แต่ง

  • บัณฑิตา ภูอาษา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ปรัชญา แก้วลา โรงพยาบาลเขมราฐ จ.อุบลราชธานี
  • จิราพร พรมศร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • กนกวรรณ ผิวผ่อง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • จุฑาภักดิ์ โคกกลาง วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ชนาพร วรรณโสภา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ธนัชญา แย้มยิ้ม วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

เบาหวานชนิดที่ 2, Line official account, การดูแลตนเอง, ความรู้, พฤติกรรมสุขภาพ

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นโรคเรื้อรังที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องดูแลตนเองอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การให้ความรู้สุขภาพในรูปแบบเดิมยังมีข้อจำกัดด้านเวลาและการเข้าถึงบริการ โดยเฉพาะในบริบทของหน่วยบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ ในขณะที่ LINE official account เป็นแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ประชาชนไทยคุ้นเคยและสามารถใช้เป็นช่องทางสื่อสารสุขภาพได้อย่างต่อเนื่อง ดังนั้นจึงจำเป็นต้องศึกษาผลของการใช้ LINE official account “DM Care” ต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความพึงพอใจของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

วิธีดำเนินการวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 34 คน ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศรีคูณ อำเภอนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง โปรแกรม “DM Care” พัฒนาบนแนวคิดการดูแลตนเอง ของโอเร็มร่วมกับแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพของนัทบีม และดำเนินการเป็นเวลา 2 สัปดาห์ ๆ ละ 3 ครั้ง รวม 6 ครั้ง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบทดสอบความรู้ แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ paired t-test

ผลการวิจัย: หลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากค่าเฉลี่ย 9.56 เป็น 10.79 คะแนน (t (33) = –4.52, p < .001, Cohen’s dz = 0.78) และมีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นจากค่าเฉลี่ย 69.44 เป็น 78.91 คะแนน (t (33)  = –5.49, p < .001, Cohen’s dz = 0.94) ความพึงพอใจต่อการใช้ LINE official account โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (M= 4.58, SD = 0.49)

สรุป: ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า LINE official account “DM Care” มีแนวโน้มช่วยส่งเสริมความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2  และมีความเหมาะสมต่อการนำไปใช้เป็นแนวทางเสริมในการดูแลผู้ป่วยในหน่วยบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ ทั้งนี้ ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมในระยะยาวและมีกลุ่มเปรียบเทียบเพื่อยืนยันผลลัพธ์ทางคลินิก

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Diabetes [Fact sheet] [Internet]. 2024 [cited 2026 Apr 10]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes

International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. Brussels: IDF; 2025.

Meekaew P, Pichayapinyo P, Thiangthaw W, Lagampan S, Supasyndh O. A nurse-led intervention program using the LINE Official Account (OA) application to improve self-care and clinical outcomes in patients with diabetes and comorbidities. Sci Diabetes Self Manag Care 2025;51:505-16. doi: 10.1177/26350106251371083.

Sungkapinyo N, Yodchai K, Chinnawong T. Effectiveness of a line application-based support program on insulin adherence and glycemic control in patients with uncontrolled type 2 diabetes: a quasi-experimental study. Digit Health 2025;11:20552076251357501. doi: 10.1177/20552076251357501.

สุดา หันกลาง, สุภาภรณ์ ลือกลาง, สุจิตรา สถิรอนันต์, ศิริพร ภู่เกิด, ทิพย์สุดา ฉวนพิมาย. ประสิทธิผลของนวัตกรรม “Sugar Safety Alert” ทางไลน์แอปพลิเคชันสำหรับผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาล 2568;31:66‑83.

doi: 10.63647/nrij.v31i1.271884

สุดา หันกลาง. ผลของนวัตกรรม “Sugar Safety Alert” ผ่าน LINE Application ต่อการจัดการสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารพยาบาลสุขภาพชุมชน 2568;18:112–124.

Orem DE, Taylor SG, Renpenning KM. Nursing: concepts of practice. 6th ed. St. Louis: Mosby; 2001.

Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int 2000;15:259-67. doi: 10.1093/heapro/15.3.259.

สาวิตรี นามพะธาย. ผลของโปรแกรมการจัดการโรคเบาหวานด้วยตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับ น้ำตาลในเลือดและค่าน้ำตาลเฉลี่ยสะสมในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยคริสเตียน; 2561.

บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพ: สุวีริยาสาสน์; 2555.

Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

Polit DF, Beck CT. The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Res Nurs Health 2006;29:489-97. doi: 10.1002/nur.20147.

Nguyễn TKO, Nguyễn TKO, Fitzsimmons K. Effectiveness of a health education program in enhancing self-management among patients with type 2 diabetes mellitus. J Endocrinol Diabetes 2021;46:166-74. doi: 10.47122/vjde.2021.46.18.

Nguyen MT, Tang KH. Ảnh hưởng của chương trình tư vấn cá thể trên thực hành liên quan đến lối sống và tự chăm sóc ở người bệnh đái tháo đường típ 2. Pham Ngoc Thach J Med Pharm 2023;2. doi: 10.59715/pntjmp.2.1.5.

Adje UD, Ekonye KD, Oparah CA. Assessment of diabetes self-care knowledge and satisfaction with care among type 2 diabetes patients: a case study. Arch Pharm Pract 2022;13:23-8. doi: 10.51847/dglxvhay7g.

ปรีชญา ตักโพธิ์. ผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพผ่าน LINE Application ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ 2567;17:45–56.

Mohammad Talebi H, Safarabadi M, Mousivand M, Zarei A, Fakhari MS. Role of artificial intelligence powered chatbots in diabetes self management: A narrative review. Proc Singap Healthc 2025;34:1–9. doi: 10.1177/20101058251389342.

Wang YF, Hsu MH, Wang MY. HealthLINE: a messaging chatbot for supporting chronic disease self management. Digit Health 2025;11:20552076251394891. doi: 10.1177/20552076251394891.

Altom DS, Taha AIA, Hussein AAAM, Ibrahim MAE, Abdelmajed AHA, Ibrahim FIA, et al. Artificial intelligence based chatbots in chronic disease management: A systematic review of applications and challenges. Cureus 2025;17:e81001. doi: 10.7759/cureus.81001.

Hou J, Lin S, Teng P, Han Y, Luo Y, He G. Application of chatbots in chronic disease management: a scoping review. Digit Health 2026;12:20552076251411287. doi: 10.1177/20552076251411287.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-02

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ภูอาษา บ, แก้วลา ป, พรมศร จ, ผิวผ่อง ก, โคกกลาง จ, วรรณโสภา ช, แย้มยิ้ม ธ. ผลของการใช้ LINE Official Account ต่อความรู้ พฤติกรรมการดูแลตนเอง และความพึงพอใจของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. J Health Sci BCNSP [อินเทอร์เน็ต]. 2 มิถุนายน 2026 [อ้างถึง 15 มิถุนายน 2026];10(2):e287683. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnsp/article/view/287683

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย