ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมีย
คำสำคัญ:
คุณภาพชีวิต, การรับรู้บทบาทผู้ป่วย, พฤติกรรมการดูแลตนเอง, ผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมียบทคัดย่อ
โรคธาลัสซีเมียเป็นโรคทางพันธุกรรม ทำให้เกิดภาวะโลหิตจางอย่างต่อเนื่องและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็ก การวิจัยเชิงทำนายครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตและปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมีย โรงพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเด็กอายุ 8–18 ปี จำนวน 90 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามคุณภาพชีวิต แบบสอบถามการรับรู้บทบาทผู้ป่วย และแบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง ซึ่งมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ .89, .76 และ .74 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการศึกษาพบว่า คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมีย โดยรวมมีคะแนนเฉลี่ย 91.73 (SD=12.14) การรับรู้บทบาทผู้ป่วยด้านการรับผิดชอบในสถานการณ์เจ็บป่วย และพฤติกรรมการดูแลตนเองด้านการสังเกตอาการและการดูแลตนเองเมื่อมีอาการผิดปกติ มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=.230, p<.05 และ r=.390, p<.01) ตามลำดับ ปัจจัยทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมีย ได้แก่ พฤติกรรมการดูแลตนเองด้านการสังเกตอาการและการดูแลตนเองเมื่อมีอาการผิดปกติ การรับรู้บทบาทผู้ป่วยด้านการรับผิดชอบ ในสถานการณ์เจ็บป่วย พฤติกรรมการดูแลตนเองด้านการปฏิบัติตามแผนการรักษาและการมาตรวจตามนัด การรับรู้บทบาทผู้ป่วยด้านการพยายามปฏิบัติตนเพื่อให้มีสุขภาพดีขึ้นและด้านการแสวงหาความช่วยเหลือและให้ความร่วมมือกับบุคลากรสุขภาพ (Beta=.350, .329, -.258, -.356, .209, p<.05) สามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของคุณภาพชีวิตได้ร้อยละ 28.0 (F(5,84) =7.915, p<.001) ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเด็กโรคธาลัสซีเมีย โดยมุ่งส่งเสริมการรับรู้บทบาทผู้ป่วยและพฤติกรรมการดูแลตนเองร่วมกับการมีส่วนร่วมของโรงพยาบาล ครอบครัว และโรงเรียน
เอกสารอ้างอิง
Bakar, S. F. N., Yudianto, K., & Eriyani, T. (2026). Management of dietary education for children with thalassemia at the thalassemia polyclinic. Journal of Nursing Care, 9(1), 21-27. https://doi.org/10.24198/jnc.v9i1.65090
Basu, S., Rahaman, M., Dolai, T. K., Shukla, P. C., & Chakravorty, N. (2023). Understanding the intricacies of iron overload associated with β-thalassemia: A comprehensive review. Thalassemia Reports, 13(3), 179–194. https://doi.org/10.3390/thalassrep13030017
Charoenkwan, P., Komvilaisak, P., Thepsuthummarat, K., Seksarn, P., & Torcharus, K. (2024). Causes of hospitalizations in pediatric patients with thalassemia under the National Health Coverage Scheme in Thailand. Thalassemia Reports, 14(1), Article 2. https://doi.org/10.3390/thalassrep14010002
Charoensatsiri, R. (2026). Influence of self-care knowledge and social support on quality of life in children with transfusion-dependent thalassemia at Phrapokklao Hospital. Journal of Phrapokklao Nursing College, Chanthaburi, 37(1), 274-285. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/pnc/article/view/289315/192412 (in Thai)
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Compas, B. E., Jaser, S. S., Dunn, M. J., & Rodriguez, E. M. (2012). Coping with chronic illness in childhood and adolescence. Annual Review of Clinical Psychology, 8, 455–480. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22224836/
Green, L. W., & Kreuter, M. W. (2005). Health program planning: An educational and ecological approach (4th ed.). McGraw-Hill.
Inta, T., Mesukko, J., Niyomkar, S. (2024). Effect of the individual and family self-management program on iron chelation adherence among school-aged children with thalassemia. Journal of Nursing and Health Science Research, 16(2), e270432. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/unc/article/view/e270432/e270432 (in Thai)
Li, Y. L., Wei, W. S., Gan, Y., Xie, X. M., Qin, P. T., Teng, L. S., & Jiang, L. H. (2024). Global, regional, and national epidemiology of thalassemia in childhood from 1990 to 2021. Journal of Biosciences and Medicines, 12(12), 361–379. https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=138299
Mankhemthong, K., Singharach, J., Uchukosolkarn, C., Bussabongthong, B., Wongiaruwat, P., & Thenurak, S. (2025). Quality of life and associated factors in transfusion-dependent thalassemia children in Nakornping Hospital. Journal of Nakornping Hospital, 16(1), 145–157. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnkp/article/view/275008/186557 (in Thai)
Mardhiyah, A., Panduragan, S. L., Mediani, H. S., & Yosep, I. (2023). Nursing interventions to improve quality of life among children and adolescents with thalassemia: A scoping review. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 16, 1749–1762. https://doi.org/10.2147/JMDH.S415314
Mungsrakhu, S., & Tarakham, A. (2025). Development of care model for children with thalassemia at suwannaphum hospital's outpatient department. Journal of Environmental and Community Health, 10(5), 316–325. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/4901/3650 (in Thai)
Orem, D. E. (1995). Nursing: Concepts of practice (5th ed.). McGraw-Hill.
Parsons, T. (1951). The social system. Routledge.
Plevinsky, J. M., Carmody, J. K., & Young, M. A. (2022). Introduction to the special issue on pediatric adherence and self-management: Topical reviews and clinical applications of evidence-based assessment and intervention. Clinical Practice in Pediatric Psychology, 10(4), 357–361. https://doi.org/10.1037/cpp0000469
Puinukroh, R. (2022). Quality of life in children with thalassemia and associated factors in Nong Khai Hospital. Mahasarakham Hospital Journal, 19(2), 113–126. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MKHJ/article/view/258809/176669 (in Thai)
Puntuwong, P. (2023). Quality of life in children with transfusion-dependent thalassemia among network in Thungsong Hospital. Maharat Nakhon Si Thammarat Medical Journal, 6(2), 90–101. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/MNSTMedJ/article/view/260900/176177 (in Thai)
Purnamasari, I., Rahayu, C. D., Susanto, T., Peperawati, P. R., & Supriyati, A. (2025). Factors affecting the quality of life of children with transfusion-dependent thalassemia: A cross-sectional study. Acta Medica Academica, 54(2), 100–111. https://doi.org/10.5644/ama2006-124.486
Rachawat, P., & Pulom, N. (2022). Factors influencing quality of life in children with thalassemia. Research and Development Health System Journal, 15(1), 334–349. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RDHSJ/article/view/256883/175508 (in Thai)
Sangartit, S. (2007). Predictors of cigarette, alcohol, and substance abuse among adolescents. [Master of Nursing Science (Child Health Nursing)]. Khon Kaen University. (in Thai)
Sinpupanuruk, S. (2023). Effect of the self-care ability development program on self-care behavior of school-age children with thalassemia in pediatric ward at Phetchabun hospital. Phetchabun Medical Journal, 3(2), 149–163. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/PMJ/article/view/2993/2185 (in Thai)
Sritipsukho, P., Wisai, M., & Thavorncharoensap, M. (2013). Reliability and validity of the Thai version of the Pediatric Quality of Life Inventory 4.0. Quality of Life Research, 22(3), 551–557. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22552603/
Sunsalah, N., & Ua-kit, N. (2016). The effects of perceived self-efficacy promoting program on self-care behaviors among school-age children with thalassemia. Journal of Nursing Science Chulalongkorn University, 28(1), 103–112. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/CUNS/article/view/74822/60373 (in Thai)
Varni, J. W., Seid, M., & Rode, C. A. (1999). The PedsQL™: Measurement model for the pediatric quality of life inventory. Medical Care, 37(2), 126–139. https://doi.org/10.1097/00005650-199902000-00003
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
