ผลของโปรแกรมการปลูกดอกไม้ที่บ้านต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง

นิตยา  ทานันท์; ศิริพร แสงศรีจันทร์; พิทักษ์พงศ์ ปันต๊ะ; ณัฐณรงค์   เจริญสุขศิริกุล

ผู้แต่ง

นิตยา ทานันท์ โรงพยาบาลงาว จังหวัดลำปาง
ศิริพร แสงศรีจันทร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
พิทักษ์พงศ์ ปันต๊ะ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
ณัฐณรงค์ เจริญสุขศิริกุล โรงพยาบาลงาว จังหวัดลำปาง

คำสำคัญ:

การปลูกดอกไม้ที่บ้าน, การดูแลแบบประคับประคอง, ผู้ป่วยมะเร็ง, คุณภาพชีวิต

บทคัดย่อ

ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองมักเผชิญกับการเสื่อมถอยของคุณภาพชีวิตในหลายมิติ การปลูกดอกไม้ที่บ้านเป็นกิจกรรมบำบัดเชิงธรรมชาติที่เข้าถึงได้ง่ายและอาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิต งานวิจัยกึ่งทดลองแบบหนึ่งกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการปลูกดอกไม้ที่บ้านต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการวินิจฉัยและส่งต่อเข้าสู่ระบบการดูแลแบบประคับประคองระยะแรกหรือระยะคงที่ ซึ่งมีระดับความสามารถในการช่วยเหลือตัวเอง ตั้งแต่ร้อยละ 80 ขึ้นไป ในโรงพยาบาลงาว จังหวัดลำปาง จำนวน 34 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วยโปรแกรมการปลูกดอกไม้ที่บ้าน และมีสื่อคู่มือการปลูกดอกไม้และการดูแลดอกไม้ ใช้ระยะเวลา 12 สัปดาห์ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ .86 และ .87 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล และแบบสอบถามคุณภาพชีวิต มีค่าความเชื่อมั่นของสัมประสิทธิ์อัลฟ่าของครอนบาคเท่ากับ .92 เครื่องมือที่ใช้ในการประเมินเพิ่มเติม ได้แก่ แบบประเมินระดับของผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองและแบบคัดกรองโรคซึมเศร้า 2 คำถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติทีคู่ ผลการวิจัย พบว่า ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยคุณภาพชีวิต (𝑥̅=105.85, SD=6.07) สูงกว่าก่อนทดลอง (𝑥̅=95.12, SD=8.57) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=5.27, p<.001) แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการปลูกดอกไม้ที่บ้านเป็นหนึ่งวิธีการทางเลือกที่สามารถส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองได้

เอกสารอ้างอิง

American Horticultural Therapy Association. (2025). About horticultural therapy. https://www.ahta.org/

Aqmarini, A. N., Gayatri, D., Nuraini, T., & Yodang, Y. (2022). Perbandingan hasil pengukuran EORTC QLQ-C30 dengan WHOQOL-BREF untuk mengukur kualitas hidup pada pasien kanker: Telaah literatur. Jurnal Keperawatan Muhammadiyah Bengkulu, 10(1), 35-49. https://doi.org/10.36085/jkmb.v10i1.3255

Bach, E. (2018). The twelve healers and other remedies. White Press.

Bail, J. R., Blair, C. K., Smith, K. P., Oster, R. A., Kaur, H., Locher, J. L., Frugé, A. D., Rocque, G., Pisu, M., Cohen, H. J., & Demark-Wahnefried, W. (2022). Harvest for health, a randomized controlled trial testing a home-based, vegetable gardening intervention among older cancer survivors across Alabama: An analysis of accrual and modifications made in intervention delivery and assessment during COVID-19. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 122(9), 1629–1643. https://doi.org/10.1016/j.jand.2022.05.005

Biswas, J., Faruque, M., Banik, P. C., Ahmad, N., & Mashreky, S. R. (2022). Quality of life of the cancer patients receiving home-based palliative care in Dhaka city of Bangladesh. PLOS ONE, 17(7), e0268578. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0268578

Chang, T-W., Tsai, S-T., Huang, H-Y., Wu, Y-S., Chang, C-C., & Datta, S. (2024). Slow well-being gardening: Creating a sensor network for radiation therapy patients via horticultural therapeutic activity. Sensors, 24(12), 3771. https://doi.org/10.3390/s24123771

Chowdhury, M. K., Saikot, S., Farheen, N., Ahmad, N., Alam, S., & Connor, S. R. (2023). Impact of community palliative care on quality of life among cancer patients in Bangladesh. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(15), 6443. https://doi.org/10.3390/ijerph20156443

Department of Medical Services, Ministry of Public Health. (2020). Manual for palliative and end-of-life patient care (for healthcare personnel). Veteran Welfare Printing Office. https://www.dms.go.th/backend/Content/Content_File/Practice_guidelines/Attach/25640114130713PM_aw คู่มือการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง_5.pdf (in Thai)

Department of Mental Health, Ministry of Public Health. (2022). Guidelines for the assessment of depression with 2Q and 9Q. https://dmh.go.th/test/download/files/2Q%209Q%208Q%20(1).pdf (in Thai)

Health Data Center, Ministry of Public Health. (2025). The prevalence of cancer patients in Ngao District, Lampang Province 2024–2025. https://hdc.moph.go.th/lpg/public/standard-report-detail/b57439ff27302ade8c38d1dd189644a4 (in Thai)

Hui, D., Glitza, I., Chisholm, G., Yennu, S., & Bruera, E. (2013). Attrition rates, reasons, and predictive factors in supportive care and palliative oncology clinical trials. Cancer, 119(5), 1098–1105. https://doi.org/10.1002/cncr.27854

Kaewwanta, K. (2023). Effectiveness of palliative care model for the end of life patients from hospital continuing to community, Pak Khad Hospital, Bueng Kan Province. [Research report]. Bueng Kan Provincial Public Health Office. https://bkpho.moph.go.th/ssjweb/bkresearch/index.php?fn=detail&sid=246 (in Thai)

Kondaguli, S. V., Varghese, A., Rai, A., & Navalkar, A. (2023). Gardening as a therapeutic tool for healing mental health issues among terminally ill patients: An opinion review. International Journal of Health Sciences and Research, 13(12), 124-312. https://doi.org/10.52403/ijhsr.20231215

Lee, K. M., & Lee, S.-N. (2023). P352 Effects of horticultural therapy programs on health status, quality of life, psychological symptoms, and self-integration of cancer survivors. Oncology Nursing Forum, 50(2), 199. https://www.proquest.com/openview/93ed443d770df797d933497766f2acc9/1?pq-origsite=gscholar&cbl=37213

Nayakavadi, D. A., & Tashildar, A. B. (2026). Blooming health—Unlocking the healing power of Bach flower remedies in homoeopathy. International Journal of Homoeopathic Sciences, 10(1), 49–52. https://doi.org/10.33545/26164485.2026.v10.i1.A.2166

Pantiru, I., Ronaldson, A., Sima, N., Dregan, A., & Sima, R. (2024). The impact of gardening on well-being, mental health, and quality of life: An umbrella review and meta-analysis. Systematic Reviews, 13(1), 45. https://doi.org/10.1186/s13643-024-02457-9

Pantta, P., Apisitwasana, N., Tana, P., Trichinda. K., Songthitithana, K., & Mala, T. (2022). The effect of a homegrown vegetable gardening program to improve quality of life based on the needs of the elderly. Journal of Health and Nursing Research, 38(2), 175–186. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnbangkok/article/view/254718/174280 (in Thai)

Roh, T., Verzwyvelt, L. A., Aggarwal, A., Satkunasivam, R., Hasan, N. T., Trisha, N. F., & Hall, C. (2025). Indoor hydroponic vegetable gardening to improve mental health and quality of life in cancer patients: A pilot study. Frontiers in Public Health, 13, 1670698. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1670698

Rupang, E. R., Kurniawati, N. D., Tzeng, H.-M., Tarihoran, D. E. T. A. U., Saragih, I. S., & Saragih, I. D. (2025). Effect of home-based palliative care on quality of life in patients with cancer: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Cancer Nursing, 1512. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000001512

Sharma, H., Pankratz, V. S., Demark-Wahnefried, W., Pestak, C. R., & Blair, C. K. (2022). Association between quality of life and physical functioning in a gardening intervention for cancer survivors. Healthcare, 10(8), 1421. https://doi.org/10.3390/healthcare10081421

Timko Olson, E. R., Olson, A. A., Driscoll, M., & Vermeesch, A. L. (2023). Nature-based interventions and exposure among cancer survivors: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 2376. https://doi.org/10.3390/ijerph20032376

Vassanyi, I., Szakonyi, B., Loi, D., Mantur-Vierendeel, A., Quintas, J., Solinas, A., Blažica, B., Raffo, L., Guicciardi, M., Manca, A., Gaál, B., & Rarosi, F. (2024). Impact of information technology supported serious leisure gardening on the wellbeing of older adults: The Turntable project. Geriatric Nursing, 55, 339–345. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2023.12.014

Wongyai, P. (2024). The effectiveness of a home visit program with community network participation on the quality of life and care outcomes in palliative and end-stage cancer patients at Lampang cancer Hospital. [Research report]. Lampang Cancer Hospital. https://www.lpch.go.th/lpch/uploads/20240718084243037000.pdf (in Thai)

Wood, C. J., Barton, J., & Wicks, C. L. (2025). Effectiveness of social and therapeutic horticulture for reducing symptoms of depression and anxiety: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychiatry, 15, 1507354. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1507354

World Health Organization. (2020). Palliative care. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care