ผลสำเร็จของการเลิกบุหรี่ด้วยระบบร่วมบำบัด ระหว่างทันตบุคลากรและสายด่วนเลิกบุหรี่ในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: การสนับสนุนให้ทันตบุคลากรช่วยผู้ป่วยเลิกบุหรี่ นับเป็นแนวทางที่มีศักยภาพสูง เนื่องจากทันตบุคลากรมีโอกาสพบและให้คำแนะนำผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม ประสิทธิผลของแนวทางนี้ยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างเป็นระบบในบริบทของประเทศไทย การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลสำเร็จของการช่วยผู้ป่วยเลิกบุหรี่ในโครงการ Dentist Hero ซึ่งเป็นระบบร่วมบำบัดระหว่างทันตบุคลากรและสายด่วนเลิกบุหรี่ โดยทันตบุคลากรจะคัดกรองผู้ป่วยสูบบุหรี่และชักชวนให้เลิกบุหรี่ ณ จุดบริการทันตกรรม จากนั้นจะส่งต่อผู้ป่วยผ่านแอปพลิเคชัน Line OA เพื่อให้เจ้าหน้าที่สายด่วนเลิกบุหรี่โทรศัพท์ให้คำปรึกษาและติดตามผลในระยะยาว
วัสดุอุปกรณ์และวิธีการ: งานวิจัยแบบย้อนหลังนี้ ศึกษาข้อมูลทุติยภูมิของผู้ป่วยทั้งหมดบนฐานข้อมูลของโครงการ Dentist Hero ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2566 ถึงกรกฎาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 2,270 คน ข้อมูลที่ศึกษามี 2 ส่วนประกอบด้วย 1) การส่งต่อข้อมูลผู้ป่วยผ่าน Line OA ได้แก่ รูปแบบการส่งต่อข้อมูล และรูปแบบการนัดหมาย 2) อัตราการรับโทรศัพท์ของผู้ป่วยเพื่อเข้าสู่กระบวนการบำบัดจากสายด่วนเลิกบุหรี่ และอัตราการเลิกบุหรี่ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาในการอธิบายผลการดำเนินงาน อัตราการรับโทรศัพท์ และอัตราการเลิกบุหรี่ ของโครงการ Dentist Hero รวมถึงใช้สถิติไคสแควร์วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการส่งต่อข้อมูล รูปแบบการนัดหมาย กับอัตราการรับโทรศัพท์ของผู้ป่วย
ผล: จากผู้ป่วยที่ทันตบุคลากรชักชวนให้เข้าร่วมโครงการ 2,270 คน มี 970 คน (ร้อยละ 42.8) ที่รับโทรศัพท์และยินดีเข้าร่วมการบำบัดในระยะยาว ในจำนวนนี้มี 690 คนที่ติดตามผลได้อย่างน้อย 1 รอบ อัตราการเลิกบุหรี่ต่อเนื่องในระยะ 3 เดือน 6 เดือน และ 12 เดือน คิดเป็นร้อยละ 28.3, 29.2 และ 28.9 ของผู้ป่วยที่ติดตามผลได้เป็นครั้งสุดท้ายในแต่ละรอบตามลำดับ การที่ทันตบุคลากรใช้แบบฟอร์มส่งต่อที่โครงการฯ กำหนด และมีการระบุเวลานัดหมายชัดเจนในการส่งต่อ สัมพันธ์กับอัตราการรับสายโทรศัพท์ของผู้ป่วยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01)
บทสรุป: โครงการ Dentist Hero มีผลสำเร็จของการช่วยเลิกบุหรี่อยู่ในระดับที่น่าพอใจ อย่างไรก็ตาม ยังพบความท้าทายสำคัญในเรื่องอัตราการรับโทรศัพท์ของผู้ป่วย การใช้กระบวนการส่งต่อที่เป็นมาตรฐานและการให้คำปรึกษาอย่างครอบคลุมก่อนการส่งต่ออาจช่วยเพิ่มประสิทธิผลของโครงการ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ทีได้รับการลงตีพิมพ์ในวิทยาสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นถือเป็นลิขสิทธิ์เฉพาะของคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร จากคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. WHO global report on trends in prevalence of tobacco smoking 2000-2025. 2nd ed. Geneva: WHO; 2018.
Chan KH, Wright N, Xiao D, Guo Y, Chen Y, Du H. Tobacco smoking and risks of more than 470 diseases in China: A prospective cohort study. Lancet Public Health. 2022;7(12):e1014-26.
World Health Organization. WHO report on the global tobacco epidemic, 2021: Addressing new and emerging products. Geneva: WHO; 2021.
West R. Tobacco smoking: Health impact, prevalence, correlates and interventions. Psychol Health. 2017;32(8):1018-36.
World Health Organization. WHO report on the global tobacco epidemic, 2023: Protect people from tobacco smoke. Geneva: WHO; 2023.
Bureau of Dental Health, Department of health, ministry of public health. The 9th National Oral Health Survey, Thailand 2022-2023. Bangkok: Ministry of Public Health, Thailand; 2023.
Komonpaisarn T. Economic cost of tobacco smoking and secondhand smoke exposure at home in Thailand. Tob Control. 2022;31(6):714-22.
Adebisi YA, Phungdee T, Saokaew S, Lucero-Prisno DE. Prevalence and determinants of current cigarette smoking among adolescents in Thailand: Evidence from 2021 Global School-Based Health Survey. J Res Health Sci. 2024;24(2):e00610.
World Health Organization. Framework for action on interprofessional education and collaborative practice. Geneva: WHO; 2010.
Gordon JS, Andrews JA, Crews KM, Payne TJ, Severson HH. The 5A's vs 3A's plus proactive quitline referral in private practice dental offices: Preliminary results. Tob Control. 2007;16(4):285-8.
Lancaster T, Stead LF. Individual behavioural counselling for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2005;(2):CD001292.
National Institutes of Health. Health implications of smokeless tobacco use. NIH Consensus Development Panel. Biomed Pharmacother. 1988;42:93-8.
Gordon JS, Lichtenstein E, Severson HH. Tobacco cessation in dental settings: Research findings and future directions. Drug Alcohol Rev. 2006;25:27-38.
Rasool S, Holliday R, Khan Z, Dobbie F, Bauld L. Behaviour change intervention for smokeless tobacco (ST) cessation delivered through dentists within a dental setting: A feasibility study protocol. Br Dent J. 2022;8(12).
Maspero S, Delle S, Kraus L, Pogarell O, Hoch E, Bachner J. Short-term effectiveness of the national German quitline for smoking cessation: Results of a randomized controlled trial. BMC Public Health. 2024;24(1):588.
Gordon JS, Andrews JA, Albert DA, Crews KM, Payne TJ, Severson HH. Tobacco cessation via public dental clinics: Results of a randomized trial. Am J Public Health. 2010;100(7):1307-12.
World Health Organization. Framework for action on interprofessional education and collaborative practice. Geneva: WHO; 2010.
Stead LF, Buitrago D, Preciado N, Sanchez G, Hartmann-Boyce J, Lancaster T. Physician advice for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2013 May;5:CD000165.
Matkin W, Ordóñez-Mena JM, Hartmann-Boyce J. Telephone counselling for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2019 May; 5(5):CD002850.
