The Development of Nursing Care Model for Prevention of Ventilator associated pneumonia in the Department of Internal Medicine, Krabi Hospital

Abstract

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดปอดอักเสบจากการใช้เครื่องช่วยหายใจ 2) พัฒนารูปแบบการพยาบาล ฯ และ 3) ศึกษาประสิทธิผลของการพัฒนารูปแบบการพยาบาล ฯ โดยใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีเชิงระบบของ Donabedian (2003)  เป็นแนวทางในการพัฒนารูปแบบ โดยแบ่งการศึกษาเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะศึกษาโครงสร้าง ระยะดำเนินการตามกระบวนการ  และระยะประเมินผลลัพธ์ ร่วมกับ การพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดปอดอักเสบจากการใช้เครื่องช่วยหายใจ ได้แก่ การหย่าเครื่องช่วยหายใจ การล้างมือ การยกศีรษะสูง และการดูดเสมหะในปากก่อนการดูดเสมหะในท่อช่วยหายใจ การเปลี่ยนระบบสายเครื่องช่วยหายใจ การทำความสะอาดช่องปาก และการส่งเสริม/กระตุ้นให้ผู้ป่วยเคลื่อนไหวและให้ได้รับสารอาหารทางระบบทางเดินอาหารเมื่อผู้ป่วยพร้อม กลุ่มตัวอย่าง แบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มที่ 1 ผู้ป่วยหอผู้ป่วยอายุรกรรมชาย และอายุรกรรมหญิง ที่ได้รับการรักษาโดยใส่ท่อช่วยหายใจต่อกับเครื่องช่วยหายใจ จำนวนหอผู้ป่วยละ 44 คน รวม 88 คน กลุ่มที่ 2 คือ พยาบาลที่ปฏิบัติงานในหอผู้ป่วย     อายุรกรรมชาย และอายุรกรรมหญิง คัดเลือกแบบเจาะจงและสมัครใจเข้าร่วมโครงการ จำนวนหอผู้ป่วยละ 19 คน รวม 38 คน หยิบฉลากได้หมายเลข 1 เป็นกลุ่มทดลองและ 2 เป็นกลุ่มควบคุม ระยะเวลาศึกษา 3 เดือน

ผลการศึกษา พบว่าพยาบาลวิชาชีพ มีคะแนนความรู้ก่อนการทดลองระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>.05) กล่าวคือ ทั้ง 2 กลุ่มมีระดับความรู้พื้นฐานใกล้เคียงกัน คะแนนความรู้หลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=-4.652, p=.001) การปฏิบัติตามรูปแบบการพยาบาล ฯ ในระดับสูง ระหว่างร้อยละ 84.1-100 ความพึงพอใจต่อรูปแบบการพยาบาล ฯ ในระดับมากที่สุด โดยค่าคะแนนเฉลี่ยรายข้ออยู่ในช่วง 4.68-4.95 ส่วนผู้ป่วยพบว่า การเกิดปอดอักเสบระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาด้วย Fisher’s Exact Test พบว่าไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p=.058) แต่มีแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน ค่าเฉลี่ยระยะเวลาการใช้เครื่องช่วยหายใจระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=-3.692, df=63.033, p=.001) โดยกลุ่มควบคุมมีค่าเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มทดลอง และค่าเฉลี่ยจำนวนวันนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=-3.069, df=86, p=.003) โดยกลุ่มควบคุมมีค่าเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มทดลอง