ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียน ระดับมัธยมศึกษา อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์

เจนจิรา  เล็กอุทัย; อรุณวดี ทองบุญ; นริศรา ชาญณรงค์

ผู้แต่ง

เจนจิรา เล็กอุทัย อาจารย์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์
อรุณวดี ทองบุญ อาจารย์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์
นริศรา ชาญณรงค์ อาจารย์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์

คำสำคัญ:

นักเรียนระดับมัธยมศึกษา, ปัจจัยทำนาย, พฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า และปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนอายุ 13-18 ปี ที่กำลังศึกษาในปีการศึกษา 2568 จำนวน 424 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามออนไลน์ ระหว่างเดือนสิงหาคมถึงตุลาคม พ.ศ. 2568 เครื่องมือประกอบด้วย ข้อคำถามด้านปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยการรับรู้ ปัจจัยสิ่งชักนำ และพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า โดยมีค่าสัมประสิทธิ์อัลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.80 0.82 และ 0.72 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการศึกษา พบว่า พฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาโดยรวมอยู่ในระดับสูง (Mean = 4.31, S.D. = 0.73) ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ การรณรงค์หรือกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ ( $\beta$ = 0.323, p-value < 0.001) ประสบการณ์เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า ( $\beta$ = -0.237, p-value < 0.001) การรับรู้ความรุนแรงของผลกระทบจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ( $\beta$ = 0.212, p-value < 0.001) และการรับรู้อุปสรรคในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ( $\beta$ = 0.091, p-value = 0.037) โดยสามารถร่วมกันทำนายพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ ได้ร้อยละ 21.8 ดังนั้น สถานศึกษาและภาคีเครือข่ายควรร่วมกันรณรงค์สร้างการรับรู้ พัฒนาทักษะการปฏิเสธ และสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เพื่อลดโอกาสเสี่ยงต่อการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Benjakul, S. (2023). E-cigarette usage situation. In Presentation documents for the “Learning Center for Tobacco-Free Schools” award ceremony. June 28, 2023, Aswin Grand Convention Hotel, Bangkok. (in Thai).

Center for Research and Development on Children and Youth. (2025). Results of the survey on the situation of electronic cigarette hazards in educational institutions. Retrieved from https://www.cydcenter.com/project/ผลการสำรวจสถานการณ์ภัย/ (in Thai)

Dai, L., Lu, W., Wang, J., Zhang, L., & Zhu, J. (2022). Social environment exposure to electronic cigarettes and its association with e-cigarette use among adolescents in Shanghai, China. Frontiers in Public Health, 10, 1005323. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1005323

Division of Tobacco Products Control. (2024). Academic information on electronic cigarettes. Nonthaburi: Department of Disease Control, Ministry of Public Health. (in Thai).

Jantaratan, R., & Lamluk, P. (2025). Factors affecting the behavioral e-cigarettes smoking prevention behavior among high school students in Nakhon Sawan Province. Journal of Disease and Health Risk DPC.3, 19(2), 114-127. (in Thai)

Layden, J. E., Ghinai, I., Pray, I., Kimball, A. M., Layer, M., Tenforde, M. W., et al. (2020). Pulmonary illness related to e-cigarette use in Illinois and Wisconsin-preliminary report. New England Journal of Medicine, 382(10), 903-916.

Madcheiw, T., & Layai, W. (2024). Predictive factors of smoking prevention behavior of junior high school male students, Tha It Sueksa School, Pak Kret District, Nonthaburi Province. Journal of the Office of DPC 7 Khon Kaen, 31(2), 17-28. (in Thai)

Nakhon Sawan Provincial Education Office. (2024, November 10). Statistics of secondary school students aged 13-18 in Mueang District, Nakhon Sawan Province for the academic year 2024. Retrieved November 10, 2024, from https://www.nswpeo.go.th/main/index.php/news/644-e-service (in Thai)

Onmoy, P., Buarueang, A., Paponngam, C., Janrungrueang, T., Laonoi, N., & Boonrawd, A. (2022). Factors Associated with Electronic Cigarette Smoking Behaviors of Adolescents in Uttaradit Province, Thailand. Journal of Health Science, 31 (Suppl 2), S197-S205. (in Thai)

Panaschai, P. (2023). Prevalence and Factors Related to Electronic cigarette Smoking Behavior Among High School Students in Samut Prakan Province. PTU Journal of Science and Technology, 4(2), 8-21. (in Thai)

Prichachan, K., Jusing, P., Hongsiriwat, M., Mintayak, S., & Thongboon, A. (2024). Factors related to e-cigarette smoking behaviors among adolescents in Nakhon Sawan Province. Thesis of Bachelor of Public Health, Nakhon Sawan Rajabhat University, Nakhon Sawan. (in Thai)

Siritrakul, P. (2024). Factors affecting smoking prevention behaviors among the high school students in Phitsanulok Province. Journal of Disease Prevention and Control : DPC. 2 Phitsanulok, (1), 89-106. (in Thai)

Southeast Asia Tobacco Control Alliance. (2021). The Tobacco Control Atlas: ASEAN Region, Fifth Edition. 26.

Sriwisorn, P., & Phetphum, C. (2024). Factors influencing smoking prevention behavior of male high school students in a province of the lower northern region. Journal of Health Science Research, 6(3), 48-62. (in Thai)

Triyawong, D., Premmasawat, N., Jarupisitpaiboon, C., Pesungnoen, A., & Polchamratpat, R. (2025). Factors associated with electronic cigarette smoking behavior among high school students in Nakhon Ratchasima Province. Ratchawadee Journal of Boromarajonani College of Nursing, Surin, 15(1), 18-29. (in Thai)