ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพ ของผู้สูงอายุ ตำบลขุนทะเล อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี

ธนกฤต  ทองรักษ์; สุชาวดี  จั่งโล่ง; พัชรินทร์  สุวรรณ; วงศธร  นักผูก; นิภาพร นบนอบ

ผู้แต่ง

ธนกฤต ทองรักษ์ นักศึกษา หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (สาธารณสุขศาสตร์) คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
สุชาวดี จั่งโล่ง นักศึกษา หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (สาธารณสุขศาสตร์) คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
พัชรินทร์ สุวรรณ นักศึกษา หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (สาธารณสุขศาสตร์) คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
วงศธร นักผูก นักศึกษา หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (สาธารณสุขศาสตร์) คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
นิภาพร นบนอบ อาจารย์ สาขาวิชาสาธารณสุขชุมชน คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี

คำสำคัญ:

ความรอบรู้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพ, ผู้สูงอายุ, สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ดังกล่าวของผู้สูงอายุในตำบลขุนทะเล อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุจำนวน 332 คน ได้จากการสุ่มแบบสองขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามชนิดให้ตอบด้วยตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาเพื่ออธิบายลักษณะของตัวแปรที่ศึกษา และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุเพื่ออธิบายความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร
ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุเพียงร้อยละ 24.4 (95% CI: 20.06-29.33) มีความรอบรู้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพในระดับดี เมื่อควบคุมอิทธิพลของตัวแปรอื่นแล้ว พบว่า อาชีพ โรคประจำตัว และระดับทัศนคติ มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติก่อนความรอบรู้ระดับดี โดยผู้สูงอายุที่ประกอบธุรกิจส่วนตัวหรือข้าราชการบำนาญมีโอกาสมีความรอบรู้ระดับดีมากกว่ากลุ่มค้าขายหรือเกษตรกรรม 4.10 เท่า (p-value = 0.001) ผู้ที่ไม่มีโรคประจำตัวมีโอกาสมีความรอบรู้ระดับดีมากกว่า 2.94 เท่า (p-value = 0.003) เมื่อเทียบกับกลุ่มไม่มีโรคประจำตัว และผู้ที่มีทัศนคติระดับปานกลางและสูงมีโอกาสมีความรอบรู้ระดับดีมากกว่า 11.98 เท่า และ 24.39 เท่า ตามลำดับ (p-value < 0.001) เมื่อเทียบกับกลุ่มทัศนคติระดับต่ำ ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าปัจจัยด้านอาชีพ โรคประจำตัว และทัศนคติมีความสัมพันธ์กับระดับความรอบรู้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ ดังนั้น การส่งเสริมความรอบรู้ควรมุ่งเน้นกลุ่มที่มีโรคประจำตัว กลุ่มอาชีพเกษตรกรรมหรือค้าขาย และกลุ่มที่มีระดับทัศนคติต่ำ สำหรับการดำเนินงานและกิจกรรมในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.

Bloom, B. S. (1971). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Longman.

Chang, S. J., Yang, E., & Lee, K. E. (2019). Health literacy, health status, and health service utilization among older adults with chronic diseases. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(23), 4582.

Chesser, A., Burke, A., Reyes, J., & Rohrberg, T. (2016). Navigating the digital divide: A systematic review of eHealth literacy in underserved populations in the United States. Informatics for Health and Social Care, 41(1), 1-19.

Choi, N. G., & DiNitto, D. M. (2021). The digital divide among low-income homebound older adults: Internet use patterns, eHealth literacy, and attitudes toward computer/internet use. Journal of Medical Internet Research, 23(2), e26234. https://doi.org/10.2196/26234

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555

Department of Health, Ministry of Public Health, Thailand. (2022). Guidelines for health literacy assessment and classification. https://www.doh.go.th/documents/health_literacy_guideline.pdf (in Thai)

Ferreira, G., Nicolau, S., & Santos, O. (2022). Health misinformation and digital vulnerability among older adults: A systematic review. BMC Public Health, 22(1), 1124. https://doi.org/10.1186/s12889-022-13528-8

He, W., Goodkind, D., & Kowal, P. (2022). Health literacy and technology use among older adults: Implications for digital health interventions. Gerontology & Geriatric Medicine, 8, 1-10.

Hosmer, D. W., Lemeshow, S., & Sturdivant, R. X. (2013). Applied logistic regression (3rd ed.). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118548387

Jirawatkul, A. (2015). Health science statistics for research. (4th ed.). Bangkok: Wittayapat. (in Thai)

Khun Thale Municipality. (2024). Population statistics report of older adults in Khun Thale Subdistrict, Mueang District, Surat Thani Province, fiscal year 2024. (in Thai)

Kim, H., Xie, B., & Han, S. (2020). Predictors of eHealth literacy in older adults: A multi-level path analysis. Health Communication, 35(11), 1407-1415.

Kuder, G. F., & Richardson, M. W. (1937). The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika, 2(3), 151-160. https://doi.org/10.1007/BF02288391

Li, X., Chen, Y., & Zhang, X. (2021). Factors influencing eHealth literacy among community-dwelling older adults: A cross-sectional study. BMC Geriatrics, 21(1), 630.

Mitsutake, S., Shibata, A., Ishii, K., Oka, K., & Shimomitsu, T. (2016). Association of eHealth literacy with health behavior among older adults. Journal of Medical Internet Research, 18(11), e303.

National Statistical Office. (2023). Report on the older population in Thailand 2023. Ministry of Digital Economy and Society. (in Thai)

Norman, C. D., & Skinner, H. A. (2006). eHealth literacy: Essential skills for consumer health in a digital world. Journal of Medical Internet Research, 8(2), e9. https://doi.org/10.2196/jmir.8.2.e9

Paige, S. R., Krieger, J. L., & Stellefson, M. (2020). The influence of eHealth literacy on perceived trust in online health communication channels. Health Communication, 35(3), 276-283.

Promin, P. (2022). Digital divide and health information access among Thai older adults. Journal of Public Health and Development, 20(2), 145-158. (in Thai)

Richtering, S. S., Morris, R. L., & Soh, S. E. (2023). Digital health literacy among older adults: A global perspective. International Journal of Medical Informatics, 174, 105080.

Ruangkiattikun, N. (2022). Factors related to health literacy among Thai elderly. Journal of the Department of Medical Services, 47(1), 80-86. (in Thai)

Samosorn, C. (2023). Factors influencing e-health literacy among outpatients in the Social Medicine Department, Chonburi Hospital. Journal of Primary Care and Family Medicine, 6(3), 189-200. (in Thai)

Sornbali Wiangkaew, K., Hriangthong, J., & Panuthai, S. (2024). E-health literacy and self-care in elderly patients with heart failure. The Journal of the Nursing Council of Thailand, 39(3), 357-372. https://doi.org/10.60099/jtnmc.v39i03.269603

Srisombat, P. (2023). Digital literacy and health information behavior among Thai elderly. Journal of Aging & Society, 17(2), 45-59. (in Thai)

World Health Organization. (2022). Digital health and aging: Policy brief. WHO Press.

World Health Organization. (2023). Noncommunicable diseases country profiles 2023. WHO Press.

Xie, B., Wang, M., Feldman, R., & Zhou, L. (2022). The associations between eHealth literacy and health outcomes among older adults: A systematic review. Journal of Medical Internet Research, 24(9), e35728.