การบริโภคอาหารของสามเณรในโรงเรียนพระปริยัติธรรม อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี

เพ็ญมาศ  สุคนธจิตต์; ญาณิฐา  แพงประโคน; ชัยกฤต  ยกพลชนชัย; วิลาวัณย์ ชาดา; จารุพร  ดวงศรี; นพรัตน์  ส่งเสริม

ผู้แต่ง

เพ็ญมาศ สุคนธจิตต์ อาจารย์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
ญาณิฐา แพงประโคน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
ชัยกฤต ยกพลชนชัย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
วิลาวัณย์ ชาดา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
จารุพร ดวงศรี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
นพรัตน์ ส่งเสริม รองศาสตราจารย์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

คำสำคัญ:

พฤติกรรมการบริโภคอาหาร, ภาวะโภชนาการ, โภชนาการวัยรุ่น, โรงเรียนพระปริยัติธรรม, สามเณร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อพรรณนาพฤติกรรมการบริโภคอาหารของสามเณร และเปรียบเทียบพลังงานและสารอาหารที่ได้รับกับภาวะโภชนาการและเกณฑ์ปริมาณสารอาหารอ้างอิงสำหรับคนไทย กลุ่มตัวอย่างจำนวน 114 รูป จากโรงเรียนพระปริยัติธรรมในอำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี คัดเลือกโดยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความถี่การบริโภคอาหาร และแบบสัมภาษณ์การบริโภคอาหารย้อนหลัง 24 ชั่วโมง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและ Kruskal–Wallis H test
ผลการศึกษาพบว่า สามเณรบริโภคอาหารกลุ่มข้าว-แป้งเป็นหลัก โดยมีค่ามัธยฐานของการบริโภคข้าวเหนียวและข้าวสวยเท่ากับ 3 และ 4 วันต่อสัปดาห์ และพบการบริโภคขนมปังบ่อยครั้ง (ค่ามัธยฐาน 5 วันต่อสัปดาห์) รวมถึงการบริโภคของทอดและเครื่องดื่มหวานเป็นประจำ (ค่ามัธยฐาน 4-5 วันต่อสัปดาห์) ผลการเปรียบเทียบพลังงานและสารอาหารกับภาวะโภชนาการ พบมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มภาวะโภชนาการต่ำ ปกติ และเกิน (p-value < 0.001) โดยกลุ่มภาวะโภชนาการต่ำได้รับแคลเซียมและเหล็กต่ำกว่าเกณฑ์มาก (398.71 มิลลิกรัม/วัน และ 5.85 มิลลิกรัม/วัน ตามลำดับ) ขณะที่กลุ่มภาวะโภชนาการเกินได้รับพลังงานสูงสุด (ค่ามัธยฐาน 2,745.83 kcal/วัน) ไขมัน 120.60 กรัม/วัน น้ำตาล 166.68 กรัม/วัน อีกทั้งบริโภคโซเดียมเฉลี่ย 6,503.29 มิลลิกรัม/วัน และคอเลสเตอรอลเฉลี่ย 734.63 มิลลิกรัม/วัน ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์อ้างอิงสำหรับคนไทย งานวิจัยนี้สะท้อนถึงความไม่สมดุลด้านโภชนาการ ทั้งความเสี่ยงต่อการขาดสารอาหารจำเป็นและการบริโภคพลังงานสูงที่อาจนำไปสู่โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง จึงควรพัฒนาแนวทางส่งเสริมโภชนาการเฉพาะกลุ่มสามเณร เพื่อสร้างพฤติกรรมการบริโภคที่เหมาะสมและสุขภาวะที่ยั่งยืนในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

Centers for Disease Control and Prevention. (2024a, June 28). Child and teen BMI categories. Retrieved November 16, 2024, from https://www.cdc.gov/bmi/child-teen-calculator/bmi-categories.html

Centers for Disease Control and Prevention. (2024b, June 17). BMI-for-age as a screening measure. Retrieved November 16, 2024, from https://www.cdc.gov/growth-chart-training/hcp/using-bmi/screening-measure.html

Centers for Disease Control and Prevention. (2024c, January 11). Fast facts: Sugar-sweetened beverage consumption. Retrieved October 19, 2025, from https://www.cdc.gov/nutrition/php/data-research/sugar-sweetened-beverages.html

Centers for Disease Control and Prevention. (2024d, January 5). Get the facts: Added sugars. Retrieved October 19, 2025, from https://www.cdc.gov/nutrition/php/data-research/added-sugars.html

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. (3rd ed.). New York, NY: John Wiley & Sons.

Department of Health, Ministry of Public Health. (2020). Dietary reference intakes for Thais 2020. Retrieved October 23, 2025, from https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/dri (in Thai)

Gie, S. M., Nguyen, P. H., Bergeron, G., Tran, L. M., Hoang, N. T., & Knight, F. (2023). Locally relevant food-based recommendations could increase iron and calcium intake for adolescent girls in Vietnam. Annals of the New York Academy of Sciences, 1527(1), 97-106.

Health Region 10 Office. (2024). Health report of Health Region 10, fiscal year 2024. Retrieved October 23, 2025, from https://healthregion10.moph.go.th/ (in Thai)

Hu, H., Song, J., MacGregor, G. A., & He, F. J. (2023). Consumption of soft drinks and overweight and obesity among adolescents in 107 countries and regions. JAMA Network Open, 6(7), e2325158. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.25158

Institute of Nutrition, Mahidol University. (2014). INMUCAL-Nutrients Program Version 3.0. Nakhon Pathom: Mahidol University. (in Thai)

Jaisaard, R., Maleewong, U., Sanchaisuriya, K., & Sanchaisuriya, P. (2021). Consumption of calcium and knowledge about calcium among early adolescents in Northeast Thailand. Risk Management and Healthcare Policy, 14, 3829-3840. https://doi.org/10.2147/RMHP.S312264

Ko-amornsup, W., Pannoi, R., Kamsa-ard, S., & Wongsa, A. (2024). Health survey of monks residing in urban areas: The Bangkok Noi model. Siriraj Medical Journal, 76(Suppl.), S44-S55.

Kunset, P., Punsawad, C., Petsirasan, R., Suwanbamrung, C., Shohaimi, S., Narkkul, U., & Noonil, N. (2023). Unhealthy dietary patterns and their associations with sociodemographic factors as predictors among underweight and overweight adolescents in Southern Thailand. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20, 6703. https://doi.org/10.3390/ijerph20176703

Moosan, P. C., Kumut, S., Siri-amornpun, S., & Panya, R. (2025). Buddhist ordination as a culturally embedded model for lifestyle change: Effects on dietary intake, body composition, and sleep among newly ordained Thai monks. Scientific Reports, 15, 25353. https://doi.org/10.1038/s41598-025-11309-y

National Office of Buddhism. (2023, June 10). Statistical report of general education monastic schools. Retrieved October 23, 2025, from https://deb.onab.go.th/th/content/category/detail/id/1472/iid/58848 (in Thai)

Office of Buddhism, Ubon Ratchathani Province. (2023). Field inspection and certification report on the student statistics of general education monastic schools, Academic Year 2023. (1st round). Retrieved October 23, 2025, from https://ubn.onab.go.th/th/content/page/index/id/50440 (in Thai)

Panyachit, S. (2025). Barefoot health: The healthy lifestyle path of monks in Thailand. Journal of Population and Social Studies, 34, 236-252.

Sahiledengle, B., & Mwanri, L. (2024). Unveiling the crisis of the double burden of malnutrition. The Lancet Global Health, 12(3), e348e349. doi: 10.1016/S2214-109X(24)00001-9.

Siviroj, P., Bunnag, K., & Lerttrakarnnon, P. (2024). Associated factors of dietary patterns among adolescents in Thailand. Healthcare, 12(12), 1215. https://doi.org/10.3390/healthcare12121215

Thompson, F. E., & Subar, A. F. (2017). Dietary assessment methodology. In A. M. Coulston, C. J. Boushey, M. G. Ferruzzi, & L. M. Delahanty (Eds.), Nutrition in the prevention and treatment of disease. (4th ed., pp. 5-48). San Diego, CA: Academic Press.

Willett, W. C. (2013). Nutritional epidemiology. (3rd ed.). New York, NY: Oxford University Press.

World Health Organization. (2023a). Double burden of malnutrition. Retrieved October 25, 2025, from https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-NHD-17.3

World Health Organization. (2023b). Anaemia. Retrieved October 25, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anaemia