การรับรู้สมรรถนะแห่งตน แรงสนับสนุนทางสังคม กับพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
คำสำคัญ:
การดูแลตนเอง, การรับรู้สมรรถนะแห่งตน, แรงสนับสนุนทางสังคม, โรคไตเรื้อรังบทคัดย่อ
การวิจัยแบบหาความสัมพันธ์เชิงทำนายนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาอำนาจการทำนายร่วมกันของการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่มารับการรักษาที่แผนกผู้ป่วยนอกคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโรงพยาบาลโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา จำนวน 120 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถามเกี่ยวกับ 1) ข้อมูลทั่วไป 2) การรับรู้สมรรถนะแห่งตน 3) แรงสนับสนุนทางสังคม และ 4) พฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณแบบเชิงเส้น
ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 93.3 การรับรู้สมรรถนะแห่งตนและแรงสนับสนุนทางสังคมมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (r = 0.34, r = 0.47 ตามลำดับ) และแรงสนับสนุนทางสังคม สามารถทำนายพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมได้ ร้อยละ 22.2 ส่วนการรับรู้สมรรถนะแห่งตน ไม่สามารถทำนายพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมได้ ดังนั้น ผลการศึกษาแนะนำว่าบุคลากรทางสุขภาพและครอบครัว ควรให้การสนับสนุนทางสังคมทุกๆ ด้านได้แก่ ข้อมูลข่าวสาร อารมณ์การประเมินค่า และทรัพยากร เพื่อให้ผู้ป่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการดูแลตนเองที่เหมาะสม จะสามารถช่วยชะลอไตเสื่อมให้ช้าลง
เอกสารอ้างอิง
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavior change. Psychological Review, 84(2), 191-215.
Best.(1977). Research in education. New Jersey: Prentice Hall.
Chen, Y. C., Chang, L. C., Liu, C. Y., Ho, Y. F., Weng, S. C., & Tsai, T. I. (2018). The roles of social support and health literacy in self-management among patients with chronic kidney disease. Journal of Nursing Scholarship, 50(3), 265-275.
Chinnoros, S., Deepanya, C., & Phunsanawun, S. (2021). Social support and quality of life among end-stage renal disease hemodialysis patients. Journal of Phrapokklao Nursing College, 31(1), 43-50. (in Thai)
Doommai, N., Ponpinij, P., Muangkum, S., & Masingboon, K. (2022). Factors influencing behavior for delaying progression of kidney impairment among patients with chronic kidney disease stage 1-3. Thai Pharmaceutical and Health Science Journal, 17(4), 378-386. (in Thai)
Hanpaiboon, K., & Pratoomsoot, C. (2019). Factors influencing patients health behavior for delaying the progress in stage 3-4 chronic kidney disease patients at Khlongkhlung, Kampangphet Province. Thai Pharmaceutical and Health Science Journal, 14(2), 53-61. (in Thai)
House, J. S. (1981). Work stress and social support. New Jersey: Prentice Hall.
Jannoom, W., Rattanagreethakul, S., & Lawang, W., (2021). Factors influencing behaviors for delaying the progression of chronic kidney disease among diabetes persons, Chonburi Province. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University, 9(1), 44-55. (in Thai)
Janthaporn, J., Soivong, P., & Phornphibul, P. (2019). Effect of a self-efficacy enhancement program on fluid overload management behavior and decreased glomerular filtration rate among persons with chronic kidney disease receiving non-renal replacement therapy. Nursing Journal of the Ministry of Public Health, 29(3), 66-79. (in Thai)
Janthapuek, J., & Chopsiang, L. (2020). Relationships between health literacy and self-care behavior to delay the progression of chronic kidney disease among patients with chronic kidney disease stages 1 and 2. Regional Health Promotion Center 9 Journal, 14(34), 243-158. (in Thai)
Jirubapa, M. (2014). The slowly progressive chronic kidney disease from adult to elder persons. The Journal of Boromarajonani College of Nursing, Nakhonratchasima, 20(2), 5-16. (in Thai)
Juntachat, A., Meepan, M., & Jabprapai, P. (2018). The development of the self-management program for diabetes mellitus patients with third stage chronic kidney disease. Journal of Preventive Medicine Association of Thailand, 7(3), 280-291. (in Thai)
Krajachan, S., Duangpaeng, S., & Masingboon, K. (2018). Factors associates with self-management behaviors among patients with chronic kidney disease stage 1-3 in Trat Province. Journal of Boromarajonani College of Nursing, Bangkok, 34(1), 14-22. (in Thai)
Lai, P. C., Wu, S. F. V., Alizargar, J., Pranata, S., Tsai, J. M., & Hsieh, N. C. (2021). Factors influencing self-efficacy and self-management among patients with pre-end-stage renal disease (Pre-ESRD). Healthcare, 9(3), 266.
Maneesri, S., Masingboon, K., & Chaimongkol, N. (2023). Effectiveness of individual and family self-management combined health program for people with stage 3 chronic kidney disease: A randomized controlled trial. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 27(1), 169-184.
Moktan, S., Leelacharas, S., & Prapaipanich, W. (2019) Knowledge, self-efficacy, selfmanagement behavior of the patients with pre-dialysis chronic kidney disease. Ramathibodi Medical Journal, 42(2), 38-48. (in Thai)
Mousa, I., Ataba, R., Al-ali, K., Alkaiyat, A., & Zyoud, S. H. (2018). Dialysis-related factors are affecting self-efficacy and quality of life in patients on hemodialysis: A cross-sectional study from Palestine. Renal Replacement Therapy, 4(21), 1-12.
Paypat, S., Pakdevong, N., & Binhosen, V. (2021). The association among knowledge, self-efficacy and self-management behavior in patients with chronic kidney disease. APHEIT Journal of Nursing and Health, 3(2), 22-36. (in Thai)
Pochai, S., Kingkeaw, J., & Yomsriken, N. (2022). Self-management behavior of chronic kidney disease patients without dialysis treatment level 1-4 in Pho, Nongkaew and Phonkhwo Sub-District, Mueng District, Sisaket Province. Journal of Sakon Nakhon Hospital, 25(3), 48-57. (in Thai)
Suwanpukdee, P., & Wangwonsin, A. (2021). Factor affecting self-care behavior for delaying the deterioration of chronic kidney disease among type 2 diabetic patients, Plakraet Sub-District, Bang rakam District, Phitsanulok Province. Disease Control Journal, 47(1), 665-663. (in Thai)
Thungtong, S. (2017). Delayed progression diabetic nephropathy in patients with uncontrolled type 2 diabetes mellitus. Journal of The Royal Thai Army Nurses, 18 (supplement), 17-24. (in Thai)
Unaphak, P. & Rattanamanee, K. (2015). The correlation factors of self-care behaviors to prevent complications among patients with chronic kidney disease at Somdet phraphutthalertla Hospital in Samut Songkhram Province, The Public Health Journal of Burapha University, 10(2), 44-54. (in Thai)
Vorapo, N. (2020). Factors affecting preventive behaviors in preventing diabetic kidney disease of diabetic patients in Thapthan district, Uthaitani Province. Thesis of Master of Public Health, Naresuan University, Phitsanulok. (in Thai)
Wu, S. F. V., Hsieh, N. C., Lin, L. J., & Tsai, J. M. (2016). Prediction of self care behavior on the basis of knowledge about chronic kidney disease using self efficacy as a mediator. Journal of clinical nursing, 25(17-18), 2609-2618.
Yoomuang, P., & Suphannakul, P. (2023). Factors predicting self-management behavior among patients with chronic kidney disease stage 3 in Suphanburi Province, Thailand, Malaysian Journal of Public Health Medicine, 23(1), 272-278.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารวิจัยสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจัยสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยนเรศวร และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
