ความสัมพันธ์ระหว่างระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเวชกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยจิตเวช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ นโยบายด้านสุขภาพจิตให้ความสำคัญกับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต เพื่อส่งเสริมการรับรู้โรค การแสวงหาความช่วยเหลือ และการรับประทานยารักษาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม หลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเวชยังมีจำกัด ดังนั้นการวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเวช ศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องและศึกษาความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
วิธีการศึกษา การศึกษานี้เป็นการวิจัยแบบภาคตัดขวาง ดำเนินการที่แผนกผู้ป่วยนอกจิตเวช โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า ระหว่างเดือนมกราคม - มิถุนายน พ.ศ. 2568 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยคู่ผู้ป่วย–ผู้ดูแล จำนวน 30 คู่ โดยคัดเลือกผู้ป่วยอายุ 18 - 60 ปี ที่ได้รับการรักษาทางจิตเวชอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน และผู้ดูแลที่ให้การดูแลผู้ป่วยอย่างน้อย 6 เดือน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต ฉบับภาษาไทย, แบบประเมินคุณภาพชีวิต WHOQOL-BREF ฉบับภาษาไทย, แบบประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันและข้อมูลจากเวชระเบียน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์แบบ Logistic regression
ผลการศึกษา ผู้ดูแลส่วนใหญ่มีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตอยู่ในระดับสูง (ร้อยละ 73.3) ระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตที่สูงของผู้ดูแล มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคซึมเศร้า (aOR = 15.84; 95% CI = 1.17 - 214.97; p = 0.038) และผู้ป่วยที่มีอาการประสาทหลอน (aOR = 24.82; 95% CI = 1.12 - 551.65; p = 0.042) ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 66.7) จากการวิเคราะห์พหุตัวแปรพบว่า การมีผู้ดูแลมากกว่าหนึ่งคนเป็นปัจจัยปกป้องเพียงปัจจัยเดียวที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า (aOR = 21.13; 95% CI = 1.44 - 310.94; p = 0.026) โดยไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของผู้ดูแลกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
สรุป ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตของผู้ดูแลมีความสัมพันธ์กับลักษณะการวินิจฉัยโรคของผู้ป่วย แต่ไม่พบความสัมพันธ์โดยตรงกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย การสนับสนุนทางสังคม โดยเฉพาะการมีผู้ดูแลมากกว่าหนึ่งคนอาจมีบทบาทสำคัญต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมากกว่า การศึกษาเพิ่มเติมที่มีกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ขึ้นมีความจำเป็นเพื่อยืนยันผลการศึกษาเหล่านี้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาเพื่อพิจารณา ต้องไม่เคยตีพิมพ์หรือได้รับการตอบรับให้ตีพิมพ์ในวารสารฉบับอื่น และต้องไม่อยู่ระหว่างการส่งไปพิจารณาในวารสารอื่น
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Mental disorders [Internet]. Geneva: WHO; 2022 [cited 2024 Mar 4]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders
Chan SKW, Tse S, Sit HLT, Hui CLM, Lee EHM, Chang WC, et al. Web-based psychoeducation program for caregivers of first-episode psychosis: an experience of the Chinese population in Hong Kong. Front Psychol 2016;7:2006.
Jorm AF. The concept of mental health literacy. In: Orkan O, Ullrich B, Levin-Zamir D, Pinheiro P, Sørensen K, editors. International handbook of health literacy. Bristol (UK): Policy Press; 2019.
Jorm AF. Mental health literacy: public knowledge and beliefs about mental disorders. Br J Psychiatry 2000; 177: 396-401.
Ababu H, Kassaw C, Temesgen K, Sileshy B, Negash M. Mental health literacy and associated factors among residents living in Dilla town, Gedeo zone, Ethiopia, 2022. Res Sq 2022.
Fahmy F, Fayad E, Khedr M. Mental health literacy among psychiatric patients’ family caregivers. Alexandria Sci Nurs J 2023; 25: 118-28.
O'Connor M, Casey L. The Mental Health Literacy Scale (MHLS): a new scale-based measure of mental health literacy. Psychiatry Res 2015; 229: 511-6.
Sittironnarit G, Sri R, Phatharayuttawat S. Psychometric properties of the Thai Mental Health Literacy Scale in sixth-year medical students. J Ment Health 2021; 30: 649-55.
Phongkasem Khaimuk. Policy of the Department of Mental Health, B.E. 2567 [Internet]. Bangkok: Ministry of Public Health; 2023 [cited 2024 Jul 7]. Available from: https://dmh.go.th/intranet/p2567 /policyDMH2567.pdf
Salloum A, Ismail S. Factors associated with mental health literacy among international postgraduate students. Int J Public Health Clin Sci 2020; 7: 14-27.
Singh S, Zaki RA, Farid NDN, Kaur K. The determinants of mental health literacy among young adolescents in Malaysia. Int J Environ Res Public Health 2022; 19: 3242.
Tariku Seboka B, Hailegebreal S, Negash M, Mamo TT, Ali Ewune H, Gilano G, et al. Predictors of mental health literacy and information seeking behavior toward mental health among university students in resource-limited settings. Int J Gen Med 2022; 15: 8159-72.
Phoa PK, Ab Razak A, Kuay HS, Ghazali AK, Ab Rahman A, Husain M, et al. Predictors of mental health literacy among parents, guardians, and teachers of adolescents in West Malaysia. Int J Environ Res Public Health 2023; 20: 825.
Bjørnsen HN, Espnes GA, Eilertsen MB, Ringdal R, Moksnes UK. The relationship between positive mental health literacy and mental well-being among adolescents. J Sch Nurs 2019; 35: 107-16.
Jafari A, Nejatian M, Momeniyan V, Ramezani Barsalani F, Tehrani H. Mental health literacy and quality of life in Iran: a cross-sectional study. BMC Psychiatry 2021; 21: 499.
Zhang Z, Chen S, Wang X, Liu J, Zhang Y, Mei Y, et al. The relationship between mental health literacy and subjective well-being of young and middle-aged residents: the mediating role of social support. Int J Ment Health Promot 2023; 25: 471-83.
Boonpichachan P, Panuthai S, Tamdee D. Mental health literacy and psychological well-being among dependent elders. Nurs J CMU 2022; 49: 186-99.
Yao ZY, Wang T, Yu YK, Li R, Sang X, Fu YN, et al. Mental health literacy and suicidal ideation among Chinese college students: the mediating role of depressive symptoms and anxiety symptoms. J Affect Disord 2023;339:293-301
Ediriweera HW, Fernando SM, Pai NB. Mental health literacy survey among Sri Lankan carers of schizophrenia and depression. Asian J Psychiatr 2012; 5: 246-50.
Mohamad MS, Putit Z, Ibrahim F, Sar N. Mental health literacy among family caregivers of schizophrenia patients. Asian Soc Sci 2012; 8: 74-82.
Phosai W, Boonchu R, Watradul D, Makkaphonlanon K, Thangkathok P. Mental health literacy and quality of life among stroke patients. Chiang Mai Med J 2021; 60: 63-74.
Thongduang K, Boonchieng W, Chautrakarn S, Ong-Artborirak P. Influence of family caregiver knowledge and behavior on elderly diabetic patients' quality of life in Northern Thailand. Int J Environ Res Public Health 2022; 19: 10216.
Dong M, Lu L, Zhang L, Zhang YS, Ng CH, Ungvari GS, et al. Quality of life in schizophrenia: a meta-analysis of comparative studies. Psychiatr Q 2019; 90: 519-32.
Petrovic AD, Barjaktarevic AM, Kostic OZ, Dimitrijevic JM, Mijailovic SS, Gogic AD, et al. Evaluation of quality of life in patients with schizophrenia: an inpatient social welfare institution-based cross-sectional study. Open Med 2024;19: 20240947.
Mahatnirunkul S. WHOQOL-BREF Thai version [Internet]. Bangkok: Department of Mental Health; [cited 2024 Jul 1]. Available from: https://dmh.go.th/test/whoqol/
Ministry of Public Health. Barthel Index ADL assessment form [Internet]. Bangkok: Ministry of Public Health; [cited 2024 Jul 1]. Available from: http://203.157.185.18/download/hosxp/
Jorm AF. Mental health literacy: empowering the community to take action. Am Psychol 2012; 67: 231-43.
Poreddi V, Thimmaiah R, Math SB. Mental health literacy among caregivers of persons with mental illness. J Neurosci Rural Pract 2015; 6: 355-60.
Reavley NJ, Jorm AF. Young people’s recognition of mental disorders and beliefs about treatment. Aust N Z J Psychiatry 2011; 45: 890-8.
Furnham A, Swami V. Mental health literacy: a review of what it is and why it matters. Int Perspect Psychol 2018; 7: 240-57.
Tough H, Brinkhof MW, Siegrist J, Fekete C. Untangling the role of social relationships in caregiver burden and health. BMC Public Health 2022; 22:14127.
Almulla H, Aljaloud O, Almulla H, Nasser S. Caregiver burden, perceived stress, and social support among parents of chronically ill children in Saudi Arabia.BMC Nurs 2024;23:811.
Cohen S, Wills TA. Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychol Bull 1985; 98: 310-57.
Chappell NL, Reid RC. Burden and well-being among caregivers. Gerontologist 2002; 42: 772-80.
Pearlin LI, Mullan JT, Semple SJ, Skaff MM. Caregiving and the stress process. Gerontologist 1990; 30:583-94.
Gellert P, Häusler A, Suhr R, Mösch E, Hütter P, Werle J, et al. Testing the stress-buffering hypothesis in couples coping with early-stage dementia. PLoS One 2018; 13: e0189849.
Norman RM, Malla AK, Verdi MB, Hassall LD, Fazekas C. Understanding delay in treatment for first-episode psychosis. Psychol Med 2004; 34: 255-66.
Toohey MJ, Muralidharan A, Medoff D, Lucksted A, Dixon L. Caregiver positive and negative appraisals: effects of the National Alliance on Mental Illness Family-to-Family intervention. J Nerv Ment Dis 2016; 204: 156-9.
