แนวโน้มและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการเปลี่ยนแปลงโรคจิตจากสารเสพติดไปสู่โรคจิตเภท: การศึกษาย้อนหลังในโรงพยาบาลสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ ศึกษาแนวโน้มและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงวินิจฉัยจากโรคจิตจากสารเสพติดเป็นโรคจิตเภทในผู้ป่วยที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลสมุทรปราการ

วิธีการศึกษา การศึกษาวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง ในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยโรคจิตจากสารเสพติดครั้งแรก ระหว่างปี พ.ศ. 2557 - 2566 โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียน แล้วติดตามทบทวนข้อมูลต่อเนื่องจนเปลี่ยนวินิจฉัยเป็นโรคจิตเภท หรือหายจากการติดตามการรักษา หรือสิ้นสุดระยะเวลาการเก็บข้อมูลในเดือนธันวาคม 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Multiple logistic regression และใช้ Kaplan-Meier method เพื่อช่วยให้เห็นภาพรวมหรือแนวโน้มของการเปลี่ยนวินิจฉัยโรคจิตจากสารเสพติดเป็นโรคจิตเภท

ผลการศึกษา จากผู้ป่วยโรคจิตจากสารเสพติดทั้งหมดจำนวน 193 ราย เป็นเพศชาย ร้อยละ 80.3 มีอายุเฉลี่ย 30.4 ปี สถานภาพโสด ร้อยละ 53.9 ชนิดสารเสพติดหลักที่ทำให้เกิดอาการทางจิต ได้แก่ แอมเฟตามีน แอลกอฮอล์ กัญชา และใช้สารเสพติดหลายชนิด คิดเป็นร้อยละ 47.2, 21.8, 20.7 และ 9.3 ตามลำดับ พบการเปลี่ยนวินิจฉัยเป็นโรคจิตเภท 55 ราย (ร้อยละ 28.5) โดยมีความเสี่ยงสะสมที่ 2 ปี ร้อยละ 26.6 ปัจจัยสำคัญที่มีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนวินิจฉัยเป็นโรคจิตเภทประกอบด้วย สถานภาพโสด อาการพูดไม่ปะติดปะต่อหรือกระแสความคิดผิดปกติ ขนาดยาต้านโรคจิตที่ได้รับจนควบคุมอาการทางจิตได้ เทียบเท่า haloperidol 5 - 15 มิลลิกรัมต่อวัน และกลุ่มที่อาการทางจิตไม่ดีขึ้นหรือส่งต่อ

สรุป การเปลี่ยนแปลงจากโรคจิตจากสารเสพติดเป็นโรคจิตเภท พบได้ร้อยละ 28.5 การติดตามรักษาอย่างต่อเนื่องในช่วง 2 ปีแรกมีความสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยง เพื่อการวางแผนการรักษาที่เหมาะสม และลดโอกาสกำเริบของอาการทางจิตในระยะยาว