การประเมินคุณภาพการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการธนาคารเลือดในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2567-2568

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทนำ  การเตรียมเลือดเพื่อให้แก่ผู้ป่วย นอกจากจะต้องก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้ป่วยแล้ว ยังต้องคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ วัตถุประสงค์ การศึกษานี้เพื่อประเมินคุณภาพการตรวจวิเคราะห์ของห้องปฏิบัติการธนาคารเลือดในประเทศไทย วัสดุและวิธีการ กองทดสอบความชำนาญ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ได้จัดส่งวัตถุทดสอบ ให้แก่ห้องปฏิบัติการสมาชิกทั้งภาครัฐและเอกชน จำนวน 1,242 แห่ง ในปี พ.ศ. 2567 และ 1,243 แห่ง ในปี พ.ศ. 2568 จำนวน 6 รอบ ผลการศึกษา: ผลการประเมินพบว่า การตรวจหมู่เลือดระบบ ABO ห้องปฏิบัติการส่วนใหญ่มีผลการประเมินผ่านเกณฑ์มากกว่าร้อยละ 90 ยกเว้นรอบที่ 3/2567 และ 3/2568 ซึ่งผ่านเกณฑ์ร้อยละ 72.3 และ 77.9 ตามลำดับ โดยวัตถุทดสอบที่จัดส่งเป็นหมู่เลือดชนิด B₃ และ AB₃ ซึ่งเป็น subgroup สำหรับการตรวจหมู่เลือด RhD ห้องปฏิบัติการส่วนใหญ่มีผลการประเมินผ่านเกณฑ์มากกว่าร้อยละ 98 ยกเว้นรอบที่ 1/2567 และ 2/2568 ซึ่งผ่านเกณฑ์ร้อยละ 97.5 และ 90.9 ตามลำดับ โดยวัตถุทดสอบที่จัดส่งเป็น Rh negative  สำหรับการตรวจคัดกรองแอนติบอดีและการตรวจระบุชนิดของแอนติบอดี ห้องปฏิบัติการส่วนใหญ่มีผลการประเมินผ่านเกณฑ์มากกว่าร้อยละ 97 ยกเว้นรอบการจัดส่งที่ 2/2567, 3/2567 และ 1/2568 ซึ่งผ่านเกณฑ์ร้อยละ 96.0, 96.7 และ 96.5  สรุป  ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่า เมื่อวัตถุทดสอบมีความซับซ้อนหรือเป็นกรณีที่พบไม่บ่อยในงานประจำวัน อาจส่งผลให้ห้องปฏิบัติการรายงานผลไม่ถูกต้อง ดังนั้น จึงควรส่งเสริมการพัฒนาความรู้และทักษะของผู้ปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของผลการตรวจวิเคราะห์ และสนับสนุนให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่ปลอดภัยและเกิดประโยชน์สูงสุด