A2 TEST : วิธีวัดสัดส่วนของปริมาณ Hb A2 อย่างง่าย เพื่อใช้ในการค้นหา Beta-thalassemia trait

บทคัดย่อ

ความเป็นมา Hb A2 พบในคนปกติราว 3% สัดส่วนส่วนดังกล่าวจะสูงขึ้นในผู้ที่เป็น B-thalassemia trait และสูงขึ้นมากใน B-thalassemia trait แต่ในประเทศไทย B-globin gene mutation ซึ่งเป็นสาเหตุของ B-thalassemia trait มีมากกกว่า 30 ชนิด และมีเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้นที่จำเป็นต้องทราบสัดส่วนที่แน่นอนตลอดจนต้องมีวิธีการวัดค่าของ Hb A2 ที่เหมาะสม เพื่อให้สามารถให้บริการในการควบคุมและป้องกันการเกิดโรคธาลัสซีเมียชนิดร้ายแรงได้ วิธีการ A2 test เป็นวิธีที่พัฒนามาจากวิธีmicrocolumn DEAE sephadex A50 chromatography แต่ใช้ disposable syringe ขนาด 3.5 มล. เป็น column และ syringe disposable ขนาด 10  มล. เป็น reservior ได้นำวิธี A2 test ไปตราจหาค่า CV และค่า correlation coefficient เทียบกับวิธี automated HPLC และ automated LPLC และนำไปศึกษาตัวอย่างเลือดชนิดต่างๆ เพื่อหาค่า HB A2 ในคนปกติ และ ผู้ที่เป็น B-thalassemia trait ผลการศึกษา  ค่า CV ของวิธี A2 test อยู่ที่ระดับ 7.9% ขณะที่ของ automated HPLC และ LPLC เท่ากับ 1.8 และ 2.4% ตามลำดับ ค่า correlation coefficient ของวิธี A2 test กับวิธี automated HPLC เมื่อนำไปวัดหาค่า Hb A2 จากจำนวนหญิงฝากครรภ์ 300 ราย (r) เท่ากับ 0:99 และ A2 test เทียบกับวิธี automated LPLCเมื่อนำไปวัดค่า Hb A2 ในอาสาสมัคร 149 ราย ให้ค่า r= 0.99 A2 test กับค่า Hb A2 ใน B-thalassemia trait 74 ราย ให้ค่า Hb A2 เฉลียเท่ากับ 6.08+-0.76% มีค่าต่ำสุดเท่ากับ 4.3% และสูงสุดเท่ากับ 7.5% A2 test กับเลือดตัวอย่าง 449 ราย แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ไม่ใช่ B-thalassemia trait มี 385 ราย มีค่า Hb A2 เฉลี่ยเท่ากับ 2,92+-0.4% โดยมีค่าอยู่ระหว่าง 1.7-3.7% กลุ่มที่ 2 เป็นB-thalassemia trait มี 22 ราย มีค่าเฉลียเท่ากับ 5.4+-0.6% มีค่าอยู่ระหว่าง 4.5-6.7% และกลุ่มที่ 3 มีค่า Hb A2 มาก 10% ขึ้นไป มี 39 รายเป็นพวก Hb E ผลการตรวจกรองของหญิงฝากครรภ์ 6,648 ราย โดยใช้ค่า HฺB 2 ระหว่าง 4.1-8% พบคู่เสี่ยง 21 คู่ และผลการวินิจฉัยก่อนคลอดจากคู่เสี่ยงพบฟีตัส 5 ราย เป็น homozygous B-thalassemia และ บิดามารดาของฟิตัสทั้ง 5 รายมีค่า Hb A2 อยู่ระหว่าง 5.2-7.3% วิจารณ์และสรุป วิธี A2 test เป็นวิธีวัดหาค่า Hb A2 อย่างง่าย มีค่า CV ต่ำ การตรวจวัดค่า Hb A2 มีผลไปในทิศทางเดียวกับวิธี automated HPLC และ LPLC วิธี A2 test เตรียมได้ในห้องปฏิบัติการทั่วไป การวิเคราะห์แต่ละรายราคาถูก ใน B-thalassemia trait Hb A2 มีค่าอยู่ระหว่าง 4.3-8% ดังนั้น วิธี A2 test น่าจะเป็นอีกวิธีหนึ่งที่สามารถใช้ในโครงการควบคุมและการป้องกันการเกิดโรคธาลัสซีเมียชนิดร้ายแรงสำหรับประเทศได้