อุบัติการณ์ ปัจจัยเสี่ยงของภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำที่มีอาการ และคะแนนการพยากรณ์โรคในผู้ป่วยมะเร็งที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

บทนำ ผู้ป่วยมะเร็งมีโอกาสเกิดภาวะหลอดเลือดดำอุดตัน (venous thromboembolism, VTE) มากขึ้นซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตหรือมีภาวะแทรกซ้อนทั้งจากโรคหรือการรักษา จึงควรหากลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงเพื่อรับการป้องกัน

วัตถุประสงค์

เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงต่อ VTE ของผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการรักษาในโรงพยาบาลมะเร็งอุบลราชธานี

วิธีศึกษา การศึกษา prospective observational cohort เก็บข้อมูลพื้นฐานและติดตามอาการที่ 30วัน, 60วัน และ90วัน ในผู้ป่วยที่มีอาการสงสัย VTE จาก Padua score และ Caprini score จะได้รับการทำ Doppler ultrasonography หรือ CT angiography คำนวณขนาดตัวอย่างได้ 185 คน

ผลการศึกษา ผู้ป่วยทั้งหมด 185 คน เกิด VTE ร้อยละ 21.1 (39 ราย) เกิดที่ตำแหน่งหลอดเลือดดำที่ขา ร้อยละ 52.6 ที่ปอด ร้อยละ18.4 ที่คอ ร้อยละ10.5 ในช่องท้อง ร้อยละ 10 และที่ไต ร้อยละ 5.2 ผู้ป่วย2 ราย เสียชีวิตจาก pulmonary embolism ผู้ป่วย ECOG performance status (PS) grade 3-4 ร้อยละ 28.7 มะเร็งนรีเวชพบมากที่สุดร้อยละ 28.7 รองลงมาเป็นมะเร็งหูคอจมูก ร้อยละ 21.1 ระยะที่ 3 - 4 ร้อยละ 68.1 ได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัดทั้งสิ้นร้อยละ 53 การวิเคราะห์แบบพหุตัวแปร พบปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิด VTE ได้แก่ เพศหญิง (adjusted odds ratio [AdjOR] =3.87, 95% confidence interval [CI] =1.46-10.27), ECOG PS grade 3-4 (AdjOR = 4.74, 95%CI 1.82-12.32) และ ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด (AdjOR = 2.46, 95%CI 1.01-5.96) โดยผู้ป่วยที่มี 2 และ 3 ปัจจัยเสี่ยงนี้มีโอกาสเกิด VTE ร้อยละ 19.2 และ 67.9 ตามลำดับ

สรุป หลอดเลือดดำอุดตันเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยมากในผู้ป่วยโรคมะเร็งโดยมีปัจจัยเสี่ยงได้แก่ PS, เพศ และการผ่าตัด ผู้ป่วยที่มี 2 ปัจจัยเสี่ยงนี้ขึ้นไป ควรพิจารณาให้การป้องกันที่เหมาะสม