การประยุกต์ใช้โฟลว์ไซโตเมทรีในการวินิจฉัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอส

บทคัดย่อ

บทนำ: การวินิจฉัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอสอาศัยการซักประวัติทางคลินิก การตรวจร่างกาย การดูลักษณะความผิดปกติของเซลล์ในไขกระดูก รวมทั้งการตรวจความผิดปกติทางโครโมโซม ในบางกรณีการดูลักษณะความผิดปกติของเซลล์ในไขกระดูกอาจมีความไม่แน่นอนโดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ป่วยที่มีโครโมโซมปกติหรือจำนวน myeloblast ต่ำ  จึงทำให้การวินิจฉัยโรคไม่ชัดเจน วัตถุประสงค์: เพื่อตรวจสอบความไวและความจำเพาะของการใช้โฟลว์ไซโตเมทรีในการนำมาวินิจฉัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอส วิธีการดำเนินงานวิจัย: การวิจัยนี้ได้รวบรวมผู้ป่วยที่มีภาวะเม็ดเลือดต่ำโดยไม่ทราบสาเหตุที่สงสัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอสจำนวน 48 คน ได้ทำการซักประวัติ ตรวจร่างกาย การส่งตรวจทางไขกระดูกและการส่งตรวจโครโมโซมเพื่อวินิจฉัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอส โดยใช้เกณฑ์การวินิจฉัยตามองค์การอนามัยโลก ค.ศ. 2016  เลือดจากไขกระดูกของผู้ป่วยทุกรายได้รับการตรวจเพิ่มเติมโดยโฟลว์ไซโตเมทรีโดยใช้พารามิเตอร์ที่ศึกษาดังนี้ %CD34, CD7CD13 ของเซลล์ต้นกำเนิด, อัตราส่วนของการกระจายแสงด้านข้างของเม็ดเลือดขาวแกรนูโลไซต์/ลิมโฟไซต์, ความสัมพันธ์ระหว่าง CD13CD16, CD16CD11b, CD13CD11b, CD15CD10 ของเซลล์มัยอิลอยด์, ความสัมพันธ์ระหว่าง CD36CD14 และ %CD56 ของเซลล์โมโนไซต์, CD34CD10 ของเซลล์บีลิมโฟไซต์ในเซลล์ CD34 และ ความสัมพันธ์ของ CD36CD235a, CD71CD235a ของเซลล์เม็ดเลือดแดง หลังจากนั้นรวมผลคะแนนที่ได้ในผู้ป่วยแต่ละคน แล้วนำมาวิเคราะห์ความไวและ ความจำเพาะของการวินิจฉัยด้วยโฟลว์ไซโตเมทรี ผลการดำเนินงาน: จากผู้ป่วยที่มีภาวะเม็ดเลือดต่ำโดยไม่ทราบสาเหตุที่สงสัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอส จำนวน 48 คน พบว่ามีผู้ป่วย 36 รายที่ได้รับการวินิจฉัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอส ในขณะที่ผู้ป่วย 12 รายเป็นกลุ่มที่มีเม็ดเลือดต่ำแต่ไม่เข้าเกณฑ์การวินิจฉัยของโรคเอ็มดีเอส การใช้คะแนนโฟลว์ไซโตเมทรีตั้งแต่ 3 คะแนนขึ้นไปในการวินิจฉัยโรคไขกระดูกเสื่อมเอ็มดีเอส มีความไวร้อยละ 77.7 ความจำเพาะร้อยละ 100 ค่าการทำนายเมื่อผลเป็นบวกร้อยละ 100 และค่าการทำนายเมื่อผลเป็นลบร้อยละ 60 โดยพารามิเตอร์ที่มีความสำคัญได้แก่ %CD34, อัตราส่วนของการกระจายแสงด้านข้างของเม็ดเลือดขาวแกรนูโลไซต์/ลิมโฟไซต์, CD13CD16, CD11bCD13, CD11bCD16 และ CD71CD235a เมื่อทำการทดสอบในกลุ่มตรวจสอบอีก 45 รายพบว่าผลเป็นไปในทางเดียวกัน สรุปผล: โฟลว์ไซโตเมทรีมีประโยชน์ในการช่วยวินิจฉัยโรคเอ็มดีเอสซึ่งผลรวมคะแนนตั้งแต่ 3 คะแนนขึ้นไป มีความเหมาะสมใช้เป็นเกณฑ์ในการช่วยวินิจฉัย