Isolated central nervous system relapse after allogeneic stem cell transplantation among pediatric patients with chronic myeloid leukemia: a case report

บทคัดย่อ

การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด (Hematopoietic stem cell transplant: HSCT) เป็นวิธีการรักษามาตรฐานหนึ่ง
ของการรักษาผู้ป่วยเด็กโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิดมัยอีลอยด์ (Chronic myeloid leukemia: CML) ผู้ป่วยเด็กผู้ชาย อายุ
5 ปีมาด้วยอาการไข้ 5 วัน ตรวจร่างกายพบต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ ตับและม้ามโต ได้รับการวินิจฉัยเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรัง
ชนิดมัยอีลอยด์ โดยมีผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการแรกรับ คือ การตรวจนับความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดพบภาวะซีด (Hb 7.8 g/
dL) มีเม็ดเลือดขาวปริมาณสูง (WBC 152 x103/mm3: Neu 30, Ly 43, Mo 5, Eo 0, Ba 5, myeloblast 1, promyelocyte
1, metamyelocyte 4, band form 10, myelocyte 1%) และปริมาณเกร็ดเลือดปกติ (platelet 378,000/mm3) ทำการตรวจ
ไขกระดูกเข้าได้กับโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิดมัยอีลอยด์ (CML) ในระยะเรื้อรัง (Chronic phase), โครโมโซมจากไขกระดูก
พบ 46,XY,t(9,22) ได้รับการรักษาโดยไฮดรอกซียูเรีย (Hydroxyuria) ขนาด 500 มิลลิกรัมต่อวัน ภายหลังการรักษา 4 เดือน ผู้ป่วยมีการดำเนินโรคเข้าสู่ระยะเฉียบพลัน (Blastic crisis) และได้รับการรักษาด้วยยา อิมาทินิบ (Imatinib; Glevec®) 500 มิลลิกรัมต่อวัน และประเมินผลการรักษาหลังเริ่มยา 3 เดือนพบว่าโรคสงบ
5 เดือนต่อมาผู้ป่วยมีการดำเนินโรคเข้าสู่ระยะเฉียบพลันครั้งที่ 2 ได้รับการรักษาด้วย cytarabine และ idarubicin จน
เข้า สู่ภาวะโรคสงบ (in remission) และได้ทำการปลูกถ่ายเซลล์ต้น กำเนิดเม็ดเลือด จากพี่ชายโดยใช้ conditioning regimen เป็น busulfan ร่วมกับ cyclophosphamide และ GvHD prophylaxis ด้วย cyclosporin และ methotrexate ผู้ป่วยอยู่ในระยะสงบของโรค หลังการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดเป็นเวลา 12 เดือน ต่อมาผู้ป่วยมีอาการเดินเซ ตรวจ MRI brain พบก้อน บริเวณ cerebellum และมีการกระจายไปที่ไขสันหลัง ผลชิ้นเนื้อพบเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด lymphoblastic และ myeloid โดยไม่พบ การกลับเป็นที่ไขกระดูก ผู้ป่วยได้รับการฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลังร่วมกับการได้รับยาเคมีบำบัดทางไขสันหลัง ปัจจุบันไม่พบหลักฐานการกลับเป็นซำ้ของโรคหลังติดตามผู้ป่วยมา 8 ปี ความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำของโรคเฉพาะระบบประสาทในผู้ป่วยรายนี้ คือ การที่ใช้ conditioning regimen ที่ไม่มี total body irradiation และยา imatinib นั้นเข้าสู่ระบบประสาทได้น้อย สำหรับการรักษาภาวการณ์กลับเป็นซำ้ในกรณีนี้ยังไม่มี แนวทางที่ชัดเจน รายงานผู้ป่วยฉบับนี้จึงเป็นรายงานแรกในประเทศไทยที่เกี่ยวกับวิธีการและผลการรักษาผู้ป่วยเด็กโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิดมัยอีลอยด์ที่มีการกลับเป็นซ้ำ เฉพาะระบบประสาทภายหลังการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด