ธรรมชาติวิทยาของผู้ป่วยโรคเกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกันทำลายเกล็ดเลือดแบบปฐมภูมิในผู้ใหญ่ (Immune Thrombocytopenia: ITP) ที่ไม่ได้รับการรักษาด้วยยา

บทคัดย่อ

บทนำ: แนวทางสากลแนะนำเกี่ยวกับผู้ป่วยโรคเกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกันทำลายเกล็ดเลือดแบบปฐมภูมิที่มีเกล็ดเลือดมากกว่า 30x10⁹/ลิตร ควรได้รับการติดตามโดยยังไม่ต้องให้การรักษาด้วยยา แต่อย่างไรก็ตาม ข้อมูลในปัจจุบันเกี่ยวกับการดำเนินโรคและปัจจัยเสี่ยงที่จะพยากรณ์โรคยังมีจำกัด

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาธรรมชาติของโรคและปัจจัยพยากรณ์โรคของโรคเกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกันทำลายเกล็ดเลือดแบบปฐมภูมิที่ไม่ได้รับการรักษาด้วยยา

วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลังในผู้ป่วยโรคเกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกันทำลายเกล็ดเลือดแบบปฐมภูมิ (จำนวนเกล็ดเลือด 30–149 x 10⁹/ลิตร) ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2558 ถึงตุลาคม พ.ศ. 2565 ผู้ป่วยจะได้รับการรักษาด้วยยาเมื่อจำนวนเกล็ดเลือดน้อยกว่า 30 x 10⁹/ลิตร และ/หรือ มีเลือดออกชนิดรุนแรง

ผลการศึกษา: มีผู้ป่วยทั้งหมด 73 ราย อายุเฉลี่ย 62±16.64 ปี เป็นเพศหญิง 56% ค่ามัธยฐานของระยะเวลาติดตามผู้ป่วย 3 ปี รวมระยะเวลา 272.48 ผู้ป่วย-ปี (patient-years) พบว่าผู้ป่วย 17 ราย (23.3%) จำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยยาในภายหลัง คิดเป็นอุบัติการณ์ 6.24%/ปี (ช่วงความเชื่อมั่น 95% [CI], 3.88–10.0%) การวิเคราะห์พหุตัวแปรพบปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว ได้แก่ อายุ < 35 ปี (adjusted Hazard ratio [aHR] 3.93; 95%CI, 1.27–12.22, P = 0.018) และความแตกต่างระหว่างจำนวนเกล็ดเลือดสูงสุด–ต่ำสุดระหว่างการติดตาม (ไม่รวมค่าเกล็ดเลือดที่ต่ำจนต้องให้การรักษา) ≥ 70 x 10⁹/ลิตร (aHR 2.89; 95%CI, 1.02–8.23, P = 0.047) จำนวนเกล็ดเลือดตั้งต้นไม่ได้ทำนายผลลัพธ์ แต่การมีเกล็ดเลือดมากกว่า 100 x 10⁹/ลิตร ต่อเนื่องมากกว่า 3 หรือ 6 เดือน แสดงพยากรณ์โรคที่ดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ไม่พบผู้ป่วยที่มีเลือดออกรุนแรงจากภาวะเกล็ดเลือดต่ำ อัตราการฟื้นตัวเองของโรคอยู่ที่ 10% หรือคิดเป็นอุบัติการณ์ 2.57%/ปี (95%CI, 1.22–5.93%)

สรุป: ผู้ป่วยโรคเกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกันทำลายเกล็ดเลือดแบบปฐมภูมิที่ไม่ได้รับการรักษาด้วยยา ส่วนใหญ่มีพยากรณ์โรคที่ดี ปัจจัยพยากรณ์โรคที่ไม่ดี ได้แก่ อายุที่น้อย และความแกว่งของจำนวนเกล็ดเลือดที่มาก