การส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจของเด็กโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน : การทบทวนวรรณกรรมแบบมีขอบเขต
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ : การส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจโดยใช้ชุมชนเป็นฐานเป็นหนึ่งในวิธีการให้บริการสุขภาพที่สำคัญ อย่างไรก็ตาม การสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์ที่ครอบคลุมเกี่ยวกับลักษณะเฉพาะ กลยุทธ์การนำไปปฏิบัติ และประสิทธิผลของการปฏิบัติยังมีจำกัด
วัตถุประสงค์ : เพื่อสังเคราะห์ความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจของเด็กโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน
วิธีดำเนินการวิจัย : ใช้ระเบียบวิธีการทบทวนวรรณกรรม แบบมีขอบเขต 6 ขั้นตอน ได้แก่ การกำหนดวัตถุประสงค์และคำถามวิจัย การพัฒนาเกณฑ์คัดเลือกวรรณกรรม การสืบค้นและคัดเลือกวรรณกรรม การสกัดข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล และการสรุปผล
ผลการวิจัย : การทบทวนวรรณกรรมครั้งนี้รวมการศึกษา 9 เรื่องจาก 7 ประเทศ โดยพบว่าการดำเนินงานที่มีประสิทธิผลให้ความสำคัญกับการปรับบริบทให้เหมาะสมกับวัฒนธรรมชุมชน การมีส่วนร่วมของครอบครัวโดยเฉพาะผู้ปกครอง การออกแบบกิจกรรมที่ยืดหยุ่น และการลงทุนด้านสิ่งสนับสนุนในชุมชน โปรแกรมระยะสั้นที่มีโครงสร้างชัดเจน ระยะเวลา 4–6 สัปดาห์ ให้ผลลัพธ์ที่ดีในบริบทที่มีทรัพยากรจำกัด และส่งผลดีที่สุดในกลุ่มเด็กที่มีความเสี่ยง กรอบแนวคิดทางทฤษฎีที่ใช้ ได้แก่ การดูแลที่คำนึงถึงบาดแผลทางใจ ทฤษฎีระบบครอบครัว แบบจำลองสังคมนิเวศ และจิตวิทยาพัฒนาการ
สรุปผล : การดูแลโดยใช้ชุมชนเป็นฐานเป็นแนวทางที่ปฏิบัติได้จริงและตอบสนองต่อวัฒนธรรมในการส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจของเด็ก การวิจัยในอนาคตควรขยายขอบเขตการศึกษาให้ครอบคลุมทุกภูมิภาค บูรณาการวิธีวิจัยเชิงคุณภาพกับแนวทางเชิงวิทยาศาสตร์ ตรวจสอบกลไกของการเปลี่ยนแปลง และคำนึงถึงประสิทธิผลด้านต้นทุนและความสามารถในการต่อยอดการดูแล
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี และคณาจารย์ท่านอื่น ในวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
Basu, D., Nagpal, S., Mutiso, V. N., Ndetei, D. M., Lauwrens, Z., Hadfield, K., Singh, S., & Bhui, K. (2020). Enhancing resilience and mental health of children and adolescents by integrated school-and family-based approaches, with a special focus on developing countries: A narrative review and call for action. World Social Psychiatry, 2(1), 7. https://doi.org/10.4103/WSP.WSP_24_19
Chiong, Y. K., & Chia, K. S. (2025). Exploring the perspectives of child health strategy stakeholders on resilience and well-being in children and youths in Singapore: A qualitative study. Annals Academy of Medicine Singapore, 54(1), 62–6. https://doi.org/10.47102/annals-acadmedsg.2024224
Cohen, A. K., Hazelton, T., Bassey, H., Gutierrez-Padilla, Ma. G. D., Novosel, C., Nichols, C. R., & Jain, S. (2023). Improving functioning of children birth to five with emotional and behavioral problems: The role of comprehensive mental health services and supports. Pediatric Reports, 15(1), 33–44. https://doi.org/10.3390/pediatric15010005
Durcan, G., & Yavuz, M. (2025). Staying strong despite adversity: Resilience in children and adolescents. Turkish Archives of Pediatrics, 60(5), 462–8. https://doi.org/10.5152/turkarchpediatr.2025.25108
Elswick, S., Washington, G., Mangrum-Apple, H., Peterson, C., Barnes, E., Pirkey, P., & Watson, J. (2022). Trauma healing club: Utilizing culturally responsive processes in the implementation of an after-school group intervention to address trauma among African refugees. Journal of Child & Adolescent Trauma, 15, 155–66. https://doi.org/10.1007/s40653-021-00387-5
Gartland, D., Riggs, E., Giallo, R., Glover, K., Stowe, M., Mongta, S., Weetra, D., & Brown, S. J. (2022a). Development and validation of a multidimensional, culturally and socially inclusive Child Resilience Questionnaire (parent/caregiver report) to measure factors that support resilience: A community-based participatory research and psychometric testing study in Australia. BMJ Open, 12(6), e061129. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-061129
Gartland, D., Riggs, E., Giallo, R., Glover, K., Stowe, M., Mongta, S., Weetra, D., & Brown, S. J. (2022b). Development of a multidimensional culturally and socially inclusive measure of factors that support resilience: Child Resilience Questionnaire-Child report (CRQ-C)—a community-based participatory research and psychometric testing study in Australia. BMJ Open, 12(9), e060229. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2021-060229
Giordano, F., Salimbeni, C.T., & Jefferies, P. (2022). The Tutor of Resilience Program with children who have experienced maltreatment: Mothers’ involvement matters. Child Psychiatry & Human Development, 55(2), 295–307. https://doi.org/10.1007/s10578-022-01393-w
Haar, K., El-Khani, A., Narotama, N., Hussain, A., Fitri, E., Badrujaman, A., Wahyuni, E., Naheeaan, S. M., Yassine, A., & Maalouf, W. (2022). Family UNited: Piloting of a new universal UNODC family skills programme to improve child mental health, resilience and parenting skills in Indonesia and Bangladesh [Preprint]. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2135684/v1
Jeung, J., Hessler Jones, D., Frame, L., Gilgoff, R., Long, D., Thakur, N., Koita, K., Bucci, M., & Burke Harris, N. (2022). A caregiver-child intervention for mitigating toxic stress (“The Resiliency Clinic”): A pilot study. Maternal and Child Health Journal, 26, 1959–66. https://doi.org/10.1007/s10995-022-03485-4
Jiang, M., Li, L., Zhu, W. X., & Hesketh, T. (2020). Community-based intervention to improve the well-being of children left behind by migrant parents in rural China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(19), 7218. https://doi.org/10.3390/ijerph17197218
Kassa, G. M., Yu, Z., Minwuyelet, F., & Gross, D. (2025). Behavioural interventions targeting the prevention and treatment of young children’s mental health problems in low- and middle-income countries: A scoping review. Journal of Global Health, 15, 1–9. https://doi.org/10.7189/jogh.15.04018
Koshy, B., Srinivasan, M., Gopalakrishnan, S., Mohan, V. R., Scharf, R., John, S., Beulah, R., Muliyil, J., & Kang, G. (2022). Early childhood stimulating environment predicts later childhood resilience in an Indian longitudinal birth cohort study. Children, 9(11), 1721. https://doi.org/10.3390/children9111721
Liebenberg, L., VanderPlaat, M., & Dolan, P. (2020). Communities as enablers: Broadening our thinking on core components of youth resilience. Child Care in Practice, 26(4), 331–6. https://doi.org/10.1080/13575279.2020.1805988
Livingston, V., Jackson-Nevels, B., Mitchell, B., & Riddick, P. M. (2025). Resilience, adversity, and social supports in childhood and adolescence. Encyclopedia, 5(3), 108. https://doi.org/10.3390/encyclopedia5030108
Maggio, L. A., Costello, J. A., Norton, C., Driessen, E. W., & Artino, A. R. (2020). Knowledge
syntheses in medical education: A bibliometric analysis. Perspect Med Educ, 22, 1-9. https://doi.org/10.1007/s40037-020-00626-9
Peters, M. D., Godfrey, C. M., Khalil, H., McInerney, P., Parker, D., & Soares, C. B. (2015). Guidance for conducting systematic scoping reviews. Int J Evid Based Healthc, 13(3), 141–6. https://doi.org/10.1097/XEB.0000000000000050
Phillips, S. P., & Lakkadghatwala, R. (2023). Brief interventions to build social and emotional strengths and foster resilience in children: A Delphi consensus study. Social and Emotional Learning, Research, Practice, and Policy, 1, 100007. https://doi.org/10.1016/j.sel.2023.100007
Sadguna, K., & Sundari, T.T. (2024). Resilience and psychosocial wellbeing for the holistic development of vulnerable children: A review. International Journal For Multidisciplinary Research, 6(3), 1–15. https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i03.23693
Schoentgen, B., Gagliardi, G., & Défontaines, B. (2020). Environmental and cognitive enrichment in childhood as protective factors in the adult and aging brain. Frontiers in Psychology, 11, 1814. https://doi.org/10.3389/FPSYG.2020.01814
Zhang, X., Li, M., Guo, L., & Zhu, Y. (2020). Community-based family workshop intervention improved the social adaptation of left-behind children in rural China. Frontiers in Public Health, 8, 506191. https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.506191
