ปัจจัยทำนายพฤติกรรมสุขภาพในการชะลอความเสื่อมของไตในผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะที่ 2-3 ในสถานบริการปฐมภูมิ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ : โรคไตเรื้อรังต้องการการดูแลตนเองอย่างต่อเนื่องเพื่อชะลอความรุนแรงของโรค การรับรู้ที่ถูกต้องของผู้ป่วยเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่พฤติกรรมสุขภาพที่มีประสิทธิภาพในการชะลอไตเสื่อม
วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายพฤติกรรมสุขภาพในการชะลอความเสื่อมของไตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 2–3 ในสถานบริการปฐมภูมิ
วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยเชิงสำรวจภาคตัดขวางนี้ ศึกษาในกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ระยะที่ 2–3 จำนวน 136 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล มี 5 ส่วน คือ 1) ข้อมูลส่วนบุคคล 2) ข้อมูลด้านปัจจัยนำ 3) ข้อมูลด้านปัจจัยเอื้อ 4) ข้อมูลด้านปัจจัยเสริม และ 5) ด้านพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยไตเรื้อรัง วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติพรรณนา และวิเคราะห์ปัจจัยที่สามารถทำนายด้วยสถิติวิเคราะห์ถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ
ผลการวิจัย : พบว่า การเข้าถึงแหล่งบริการและทรัพยากร ได้แก่ ปัจจัยเอื้อ เป็นปัจจัยเดียวที่สามารถทำนายพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (β=.29, p<.01) โดยปัจจัยนี้สามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมสุขภาพได้ร้อยละ 26 (R2=0.26, F=5.25, p<.01) ในขณะที่ปัจจัยนำไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ
สรุปผล : ปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริม ด้านสิ่งแวดล้อมทางสังคม มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะต้นมากกว่าปัจจัยนำด้านความรู้ ดังนั้นการสร้างเสริมสุขภาพควรปรับเปลี่ยนกลยุทธ์จากการมุ่งเน้นการให้สุขศึกษาเพียงอย่างเดียวไปสู่การสร้างกลไกเสริมสร้างปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริมอย่างเป็นระบบ โดยเน้นการสร้างความเข้มแข็งผ่านเครือข่ายครอบครัวและบุคลากรสุขภาพในชุมชน เพื่อสนับสนุนให้ผู้ป่วยเกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพได้อย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี และคณาจารย์ท่านอื่น ในวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
Bloom, B. S. (1971). Handbook on formative and somative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill Book Co.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
de Boer, I. H., Caramori, M. L., Chan, J. C. N., Heerspink, H. J. L., Hurst, C., Khunti, K., Liew, A., Michos, E. D., Navaneethan, S. D., Olowu, W. A., Sadusky, T., Tandon, N., Tuttle, K. R., Wanner, C., Wilkens, K. G., Zoungas, S., Lytvyn, L., Craig, J. C., Tunnicliffe, D. J., … Rossing, P. (2020). Executive summary of the 2020 KDIGO diabetes management in CKD guideline: Evidence-based advances in monitoring and treatment. Kidney International, 98(4), 839–48. https://doi.org/10.1016/j.kint.2020.06.024
Eckardt, K. U., Delgado, C., Heerspink, H. J. L., Pecoits-Filho, R., Ricardo, A. C., Stengel, B., Tonelli, M., Cheung, M., Jadoul, M., Winkelmayer, W. C., & Kramer, H. (2023). Trends and perspectives for improving quality of chronic kidney disease care: Conclusions from a kidney disease: Improving global outcomes (KDIGO) controversies conference. Kidney International, 104(5), 888–903. https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.05.013
Ellis, P. D. (2010). The essential guide to effect sizes: statistical power, meta-analysis, and the interpretation of research results. United Kingdom: Cambridge University Press.
GBD 2015, Mortality and Causes of Death Collaborators. (2016). Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015. The Lancet, 388(10053), 1459–544. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31012-1
GBD Chronic Kidney Disease Collaboration. (2020). Global, regional, and national burden of chronic kidney disease, 1990–2017: A systematic analysis for the Global Burden of Disease study 2017. The Lancet, 395(10225), 709–33. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)32977-0
Green, L. W., & Kreuter, M. W. (2005). Health program planning: An educational and ecological approach. McGraw-Hill.
Hinkao, C., Hanprasitkham, K., & Jiarawitkij, S. (2019). The effect of a self-management program combined with motivational interviewing to slow the progression of diabetic kidney disease on self-management behaviors and clinical outcomes in patients with type 2 diabetes and stage 3 chronic kidney disease. Journal of Phrapokklao Nursing College, Chanthaburi, 30(2), 185–202.
Hwang, S. J., Tan, N. C., Yoon, S., Ramakrishnan, C., Paulpandi, M., Gun, S., Lee, J. Y., Chang, Z. Y., & Jafar, T. H. (2020). Perceived barriers and facilitators to chronic kidney disease care among patients in Singapore: A qualitative study. BMJ Open, 10(10), e041788. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2020-041788
Luyckx, V. A., Tonelli, M., & Stanifer, J. W. (2018). The global burden of kidney disease and the sustainable development goals. Bulletin of the World Health Organization, 96(6), 414–22. https://doi.org/10.2471/BLT.17.206441
Marthoenis, M., Syukri, M., Abdullah, A., Tandi, T. M. R., Putra, N., Laura, H., Setiawan, A., & Sofyan, H. (2020). Quality of life, depression, and anxiety of patients undergoing hemodialysis: Significant role of acceptance of the illness. International Journal of Psychiatry in Medicine, 56(1), 40–50. https://doi.org/10.1177/0091217420913382
Moktan, S., Leelacharas, S., & Prapaipanich, W. (2019). Knowledge, self-efficacy, self-management behavior of the patients with predialysis chronic kidney disease. Rama Medical Journal, 42(2), 38–4.
National Kidney Foundation. (2015). Global facts: About kidney disease. https://www.kidney.org/global-facts-about-kidney-disease
Noviana, C. M., & Zahra, A. N. (2021). Social support and self-management among end-stage renal disease patients undergoing hemodialysis in Indonesia. Journal of Public Health Research, 11(2), 2733. https://doi.org/10.4081/jphr.2021.2733
Peikani, F. A., Shahgholian, N., & Kazemi, A. (2018). The effect of health-belief-model-based training on behaviors preventing peritonitis in patients on peritoneal dialysis. International Journal of Preventive Medicine, 9(1), 72. https://doi.org/10.4103/ijpvm.IJPVM_566_17
Phetsri, K., & Yodchai, K. (2023). Factors related to quality of life in patients with end-stage kidney disease. Journal of Research in Nursing-Midwifery and Health Sciences, 43(1), 105–17.
Schrauben, S. J., Rivera, E., Bocage, C., Eriksen, W., Amaral, S., Dember, L. M., Feldman, H. I., & Barg, F. K. (2022). A qualitative study of facilitators and barriers to self-management of CKD. Kidney International Reports, 7(1), 46–55. https://doi.org/10.1016/j.ekir.2021.10.021
Subcommittee for the Prevention of Chronic Kidney Disease, The Nephrology Society of Thailand. (2022). Clinical practice recommendation for the evaluation and management of chronic kidney disease in adults 2022 (Revised ed.). Srimuang Karn Pim.
Tsai, Y. C., Wang, S. L., Tsai, H. J., Chen, T. H., Kung, L. F., Hsiao, P. N., Hsiao, S. M., Hwang, S. J., Chen, H. C., & Chiu, Y. W. (2021). The interaction between self-care behavior and disease knowledge on the decline in renal function in chronic kidney disease. Scientific Reports, 11(1), 401. https://doi.org/10.1038/s41598-020-79873-z
Vorapo, N. (2020). Factors predicting self-care behavior for preventing renal complications in diabetes mellitus patients. [Unpublished master’s thesis]. Burapha University.
Wint, Y. Z., Lininger, J., & Leelacharas, S. (2023). Related factors with self-management behaviors among patients with predialysis chronic kidney disease: A multicenter study in Myanmar. Makara Journal of Health Research, 27(1), 108–17. https://doi.org/10.7454/mjhr.v27i1.13961
World Health Organization. (2024, August 7). The top 10 causes of death. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death
Xie, Y., Bowe, B., Mokdad, A. H., Xian, H., Yan, Y., Li, T., Maddukuri, G., Tsai, C. Y., Floyd, T., & Al-Aly, Z. (2018). Analysis of the Global Burden of Disease study highlights the global, regional, and national trends of chronic kidney disease epidemiology from 1990 to 2016. Kidney International, 94(3), 567–81. https://doi.org/10.1016/j.kint.2018.04.011
Yoomuang, P., & Suphannakul, P. (2023). Factors predicting self-management behaviors among patients with chronic kidney disease stage 3 in Suphanburi province, Thailand. Malaysian Journal of Public Health Medicine, 23(1), 272–8. https://doi.org/10.37268/mjphm/vol.23/no.1/art.1925
