ลักษณะและการกระจายตัวของร้านจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ ของประชากรพื้นที่ชนบทเขตภาคเหนือตอนล่างของไทย

บทคัดย่อ

การเข้าถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ผ่านร้านค้าปลีกอาจส่งผลต่อพฤติกรรมการดื่มในชุมชนชนบท อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะของร้านค้าและรูปแบบการบริโภคในพื้นที่ชนบทของประเทศไทยยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างเพียงพอ การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะและการกระจายตัวของร้านจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับพฤติกรรมการดื่ม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ประกอบการร้านค้าที่มีการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จำนวน 73 ราย    และประชากรที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป ที่อาศัยอยู่ในตำบลหนึ่งพื้นที่ชนบทเขตภาคเหนือตอนล่างของไทยจำนวน 396 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบสำรวจลักษณะ ที่ตั้ง และการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แบบสอบถามพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ และแบบประเมินปัญหาการดื่มสุรา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงบรรยายและสถิติเชิงอนุมานทดสอบไคสแควร์ ผลการศึกษาพบว่าในพื้นที่ศึกษา       มีร้านจำหน่ายแอลกอฮอล์จำนวนทั้งสิ้น 73 ร้าน เป็นร้านค้าชุมชนถึงร้อยละ 91.8 ร้านสะดวกซื้อ ร้อยละ 2.7 การกระจายของร้านครอบคลุมทั่วทั้งพื้นที่ แต่ละหมู่บ้านมีจำนวนร้านค้าแตกต่างกันไปตามความหนาแน่นของประชากร ตำแหน่งที่ตั้งของร้านอยู่ห่างจากบ้านผู้ดื่มน้อยกว่า 1 กิโลเมตร ถึงร้อยละ 98.5 เหล้าขาว เหล้าสี และเบียร์ มีจำหน่ายทุกร้าน สัดส่วนของจำนวนร้านค้าต่อประชากรวัยผู้ใหญ่ เท่ากับ 1:42 ผลการศึกษาถึงพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ เป็นเพศชาย ร้อยละ 65.3 เพศหญิง ร้อยละ 34.7 ดื่มแบบเสี่ยงร้อยละ 48.7 ดื่มแบบเสี่ยงสูง ร้อยละ 29.1 ดื่มแบบอันตราย ร้อยละ 12.1 และดื่มแบบติด ร้อยละ 10.1 ผู้ดื่มซื้อมาจากร้านจำหน่ายใกล้บ้านถึงร้อยละ 97.7 ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างระยะทางจากบ้านนของผู้ดื่มไปยังร้านจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับพฤติกรรมการดื่มมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ p < 0.05 สรุปผลได้ว่า ร้านค้าในชุมชนมีการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกร้าน มีชนิดของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตามความนิยมของประชาชน ผู้บริโภคเข้าถึงได้ง่าย จำหน่ายได้ตลอดเวลา ที่ตั้งอยู่ใกล้กับบ้านที่อยู่อาศัยของประชาชน ซึ่งมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ในระดับเสี่ยงสูงและอันตรายของประชาชนในตำบลพื้นที่ชนบทเขตภาคเหนือตอนล่างของไทย