การพัฒนารูปแบบเฝ้าระวังโรคหลอดเลือดสมองในชุมชนสำหรับ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์ของการเกิดโรคหลอดเลือดสมองในพื้นที่อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา 2) พัฒนารูปแบบและหลักสูตรเฝ้าระวังโรคหลอดเลือดสมองในชุมชนสำหรับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 3) เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยความรู้ การตัดสินใจและสมรรถนะในการเฝ้าระวังโรคหลอดเลือดสมอง และ 4) ประเมินผลความพึงพอใจของรูปแบบและหลักสูตร ดำเนินการศึกษาระหว่าง เดือน เมษายน ถึง เดือน ตุลาคม 2567 แบ่งเป็นการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ รวม 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิเคราะห์สภาพปัญหา กลุ่มตัวอย่าง คือ ตัวแทนผู้ป่วย ผู้ดูแล อสม. และผู้นำชุมชน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 25 ราย ระยะที่ 2 การออกแบบและพัฒนา ประกอบด้วย แพทย์ พยาบาลวิชาชีพ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและกู้ชีพกู้ภัย คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 15 ราย ระยะที่ 3 การทดลองใช้และปรับปรุงพัฒนา กลุ่มตัวอย่าง  คืออาสาสมัครสาธารณาสุขประจำหมู่บ้าน ทำการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 36 คน ระยะที่ 4 การประเมินผลการนำไปใช้ ศึกษาในกลุ่มตัวอย่างจากระยะที่ 3 ทั้งหมด 36 ราย เครื่องมือการวิจัย ประกอบด้วย 1) แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง 2) แบบประเมินวัดความรู้ การตัดสินใจและสมรรถนะ 3) รูปแบบและหลักสูตรการเฝ้าระวังโรคหลอดเลือดสมอง วิเคราะห์ข้อมูลส่วนบุคคลโดยสถิติเชิงพรรณนา เปรียบความพึงพอใจด้วย Wilcoxon Signed Ranks Test, เปรียบค่าเฉลี่ยความรู้ การตัดสินใจและสมรรถนะด้วย Repeated measure ANOVA และ Bonferroni ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้ การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบ ว่ารูปแบบหลักสูตรที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย การบรรยาย เน้นความรู้โรคหลอดเลือดสมอง ตามหลัก BEFAST การอบรมเชิงปฏิบัติการผ่านสื่อประสบการณ์จริงจากผู้ป่วยตามกรอบแนวคิดของ Bloom’s Revised Taxonomy และการพัฒนาสมรรถนะผ่านสถานการณ์จำลอง ผลระดับความรู้ การตัดสินใจ และสมรรถนะในการเฝ้าระวังโรคหลอดเลือดสมองของกลุ่มตัวอย่าง มีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ภายหลังการอบรมและหลังการใช้รูปแบบกลุ่มตัวอย่างสะท้อนผลประสิทธิภาพของหลักสูตรในเชิงบวก สามารถเพิ่มความมั่นใจสมรรถนะมากขึ้น จากผลการวิจัยควรมีการพัฒนาสมรรถนะอย่างต่อเนื่อง อย่างน้อยทุก 6 เดือน ในประเด็น ความรู้ การตัดสินใจและ การสื่อสารขอความช่วยเหลือในภาวะฉุกเฉินเพื่อคงไว้ซึ่งสมรรถนะของอาสาสมัคร