ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัยของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ ในวิทยาลัยอาชีวศึกษา จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัยของนักศึกษาอาชีวศึกษาในจังหวัดพะเยา เป็นการวิจัยเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างนักศึกษา 389 คน ได้จากการสุ่มแบบคลัสเตอร์จากระดับ ปวช. และปวส. เครื่องมือคือแบบสอบถามพัฒนาจากทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ (HBM) ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC ≥ 0.5) และความเชื่อมั่น (Cronbach’s alpha = 0.86) เก็บข้อมูลระหว่างเดือนมีนาคม–เมษายน 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา (ความถี่ร้อยละ) เพื่ออธิบายลักษณะทั่วไป สหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson’s correlation) เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร และการถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression) เพื่อทำนายพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัย  ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (65.0%) และมีพฤติกรรมสวมหมวกนิรภัยทุกครั้งเพียงร้อยละ 40.1 ปัจจัยที่มีอิทธิพลเชิงบวก             ต่อพฤติกรรมการสวมหมวก ได้แก่ แรงจูงใจด้านสุขภาพ (β = 0.308, p < 0.001) การรับรู้ความรุนแรง (β = 0.164, p = 0.039) และสิ่งชักจูงให้ปฏิบัติ (β = 0.276, p < 0.001) ขณะที่การรับรู้อุปสรรค มีอิทธิพลเชิงลบ (β = –0.131, p = 0.011) โดยโมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมได้ร้อยละ 47.6 สรุปว่า การส่งเสริมแรงจูงใจด้านสุขภาพ การสร้างการรับรู้ความรุนแรงของอุบัติเหตุ และการใช้มาตรการสิ่งชักจูงจากครอบครัวหรือกฎหมาย เป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาพฤติกรรมสวมหมวกนิรภัยของเยาวชน