ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินในนักเรียนนักศึกษาในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทนำ: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน ในนักเรียนนักศึกษาในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม วิธีการศึกษา: สำรวจข้อมูลในนักเรียนนักศึกษาในปีการศึกษา 2554 จำนวน 594 คน ด้วยการสุ่มแบบมีชั้นภูมิจาก 6 สถาบันการศึกษา โดยใช้แบบสอบถามแบบตอบด้วยตัวเอง และทำการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างในนักเรียนนักศึกษาที่เคยใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดจำนวน 19 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษา: ในนักเรียนทั้งหมด (n=594) ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 62.8) มีอายุในช่วง 15-16  ปี (ร้อยละ 44.8) เรียนอยู่ในสายสามัญ (ร้อยละ 65.0) มีผลการเรียนเฉลี่ยในช่วง 2.51-4.00 (ร้อยละ 79.3) และพักอาศัยอยู่กับผู้ปกครอง (ร้อยละ 63.3) ส่วนใหญ่เคยได้รับความรู้เกี่ยวกับยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน (ร้อยละ 45.5) โดยทราบจากการเรียนในชั้นเรียน (ร้อยละ 32.7) และเกือบทั้งหมดเข้าใจว่าการใช้ถุงยางอนามัยเป็นวิธีป้องกันการตั้งครรภ์ที่ดีที่สุด (ร้อยละ 95.0) ส่วนใหญ่มีคะแนนความรู้เกี่ยวกับยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินอยู่ในระดับต่ำ (ร้อยละ 63.6) โดยเฉพาะข้อห้ามใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินในกรณีที่มีเพศสัมพันธ์มากกว่า 2 ครั้ง/เดือน ในกลุ่มนักเรียนหญิง (n=373) มีผู้เคยใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน 40 คน (ร้อยละ 10.9) โดยส่วนใหญ่ระบุว่าใช้ 1 กล่องในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา (ร้อยละ 55.0) มี 36 คน (ร้อยละ 90.0) ระบุการใช้ได้ถูกต้อง มี 16 คน (ร้อยละ 40.0) เคยเกิดผลข้างเคียง ที่พบมากที่สุดคือ รอบระดูเปลี่ยนแปลง จากการศึกษาเชิงคุณภาพ พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีทัศนคติว่าการมีเพศสัมพันธ์เป็นเรื่องธรรมดา แต่ควรรู้จักวิธีการคุมกำเนิดที่ถูกต้อง อย่างไรก็ตามกลุ่มตัวอย่างยังมีความต้องการที่จะได้รับข้อมูลเกี่ยวกับยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินที่ถูกต้อง โดยเฉพาะเรื่องผลข้างเคียง ข้อควรระวังหรือข้อห้ามใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉิน สรุปผล: ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเป็นที่รู้จักในกลุ่มวัยรุ่น แต่อย่างไรก็ตามผู้ให้บริการทางสุขภาพโดยเฉพาะเภสัชกรควรให้ข้อมูลด้าน ข้อบ่งใช้  ผลข้างเคียง ข้อควรระวังและข้อห้ามใช้ที่สำคัญอย่างครบถ้วน