ค่าใช้จ่ายด้านยาและผลกระทบทางเศรษฐศาสตร์ของการใช้บริการร้านยาโดยครัวเรือนยากจน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาระค่าใช้จ่ายและผลกระทบทางเศรษฐกิจจากการใช้บริการร้านยาของครัวเรือนยากจนจำแนกตามกลุ่มอาการที่พบบ่อย 5 ชนิด ได้แก่ ไข้/ปวดศีรษะ อาการทางคอ/จมูก อาการทางผิวหนัง ปวดข้อ/กล้ามเนื้อ/หลัง และอาการทางระบบทางเดินอาหาร วิธีการศึกษา: สัมภาษณ์ตัวอย่าง 304 ราย โดยใช้แบบสอบถามในเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม 2552 ผลการศึกษา: ผู้ใช้บริการเกือบทั้งหมด (ร้อยละ 95.5) มีสิทธิ์ในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ประกอบอาชีพการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ (ร้อยละ 61.5) มีมัธยฐานของรายจ่ายเดือนละ 6,528 บาทต่อครัวเรือน (พิสัยควอไทล์ 4,945 บาท) ซึ่งมากกว่ามัธยฐานของรายได้ (5,575 บาท) (พิสัยควอไทล์ 6,575 บาท) ลักษณะการใช้บริการส่วนใหญ่ต้องการให้เภสัชกรจัดยาให้ในกลุ่มอาการไข้/ปวดศีรษะ (ร้อยละ 68.3) ปวดข้อ/กล้ามเนื้อ/หลัง (ร้อยละ 65.6) อาการทางคอ/จมูก (ร้อยละ 64.5) และทางผิวหนัง (ร้อยละ 63.3) ยกเว้นในกลุ่มอาการระบบทางเดินอาหาร ร้อยละ 75.4 เป็นการเรียกหายา เสียค่ายาโดยมีค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) เป็นเงิน 25.0 (37.0), 30.0 (20.0), 39.0 (30.5), 40.0 (30.0), และ 30.0 (15.0) บาท ตามลำดับ โดยมีค่ามัธยฐาน (พิสัยควอไทล์) ของค่ายาตามการรักษามาตรฐานเป็นเงิน 30.0 (50.0), 60.0 (15.0), 25.0 (37.0), 35.0 (20.0) และ 170.0 (0.0) บาท ค่ามัธยฐานของความสามารถในการจ่ายสูงสุดในทุกกลุ่มอาการหากต้องใช้ยาตามการรักษามาตรฐาน คือ 100 บาท ครัวเรือนยากจนที่ไม่สามารถจ่ายค่ายาตามมาตรฐานส่วนมากพบในกลุ่มอาการระบบทางเดินอาหาร (ร้อยละ 63.6) รองลงมาเป็นกลุ่มอาการทางคอ/จมูก (ร้อยละ 25.5), และไข้/ปวดศีรษะ (ร้อยละ 13.8) ตามลำดับ ส่วนต่างสูงสุดที่ไม่สามารถจ่ายค่ายาเพื่อการรักษาตามมาตรฐานพบในกลุ่มอาการทางเดินอาหารเช่นกัน โดยคิดเป็นมูลค่า (ค่ามัธยฐาน) 81.0 บาท (พิสัยควอไทล์ 51.0) หากครัวเรือนต้องจ่ายเงินเพื่อให้ได้รับยาตามมาตรฐานจะส่งผลกระทบต่อการออมมากที่สุด (ร้อยละ 63.5) โดยทำให้ไม่เหลือเงินออมถึงร้อยละ 54.6 รองลงมาเป็นผลต่อการใช้จ่ายประจำวัน (ร้อยละ 35.2) คือ ลดค่าใช้จ่ายในการบริโภค-อุปโภคร้อยละ 32.2 โดยผลกระทบที่พบน้อยที่สุด คือ การจัดการแก้ปัญหาด้วยวิธีต่าง ๆ (ร้อยละ 21.7) ทำให้ต้องไปยืมญาติหรือผู้อื่นโดยไม่ต้องเสียดอกเบี้ยร้อยละ 20.4 เมื่อเทียบกับการจ่ายค่าใช้จ่ายในการใช้บริการตามจริงในทุกกลุ่มอาการพบว่าส่วนใหญ่แล้วไม่ได้รับผลกระทบใด ๆ (ร้อยละ 62.2) รองลงมาคือการออมลดลง (ร้อยละ 35.9) และผลกระทบต่อการใช้จ่ายประจำวัน (ร้อยละ 15.1) ตามลำดับ สรุปผล: หากต้องใช้ยาตามการรักษามาตรฐาน ครัวเรือนยากจนส่วนใหญ่มีความสามารถจ่ายค่ายาได้ ยกเว้นในกลุ่มอาการทางเดินอาหาร ซึ่งผู้ใช้บริการส่วนใหญ่นิยมใช้ยาเรียกหา อย่างไรก็ตาม การจ่ายค่ายาเพื่อการรักษาตามมาตรฐานทำให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจที่สำคัญ คือ การออมที่ลดลง และการใช้จ่ายประจำวัน
Article Details
กรณีที่ใช้บางส่วนจากผลงานของผู้อื่น ผู้นิพนธ์ต้อง ยืนยันว่าได้รับการอนุญาต (permission) ให้ใช้ผลงานบางส่วนจากผู้นิพนธ์ต้นฉบับ (Original author) เรียบร้อยแล้ว และต้องแนบเอกสารหลักฐาน ว่าได้รับการอนุญาต (permission) ประกอบมาด้วย
เอกสารอ้างอิง
Chaiyasong S, Osiri S, Hirunyapanich V, AphasrithongsakulS, Satayawongtip P. Primary care services of community pharmacy in health insurance system: a case study of MahasarakhamUniversirty pharmacy in Universal health care coverage. Mahasarakham: Faculty of Pharmaceutical Sciences, Mahasarakham University. 2005.
Chalongsuk R, Pongchroensuk P, Lochid-amnuay S. A Survey of utilization of pharmacy services by social security beneficiaries in Bangkok and the vicinity. Journal of Health Science 2008; 17(1): 48-58.
Gotsadze G, Bennett S, Ranson K, Gzirishvili D. Health care seeking behavior and out of pocket paymentin Tbilisi, Georgia. Health Policy Plan 2005; 20(4): 232-242.
Gwatkin DR. Health inequalities and the health of the poor: What do we know? What can we do? Bull World Health Organ 2000; 78: 3-18.
Kanchanakitsakul M. Self-medication of Thai people suffering illness.IJPS2006; 2(2): 87-98.
Kapol N, Chalongsuk R, Amrumpai Y, Sornwanee K, Phanucharas D. The situation of drug use of people: preliminary data in the west region. Silpakorn University Journal 2001; 21: 74-93.
Khunothai H, Worakasemsuk S, Sukneskul S. The survey of pharmaceutical care in community pharmacy in Bangkok. [Online] [cited 2010 Apr 28] Available from: http://www.pha.nu.ac.th/GradCommunity/commu_ResLink.html
Limwattananon S, Kongsawatt S, Pannarunothai S. Screening for poor people using household information Journal of Health Science 2005; 14(2): 275-286.
Limwattananon S, Tangcharoensathien V, Prakongsai P. Catastrophic and poverty impacts of health payments: results from national household surveys in Thailand. Bull World Health Organ 2007; 85(8): 600-606.
NaRanong V, NaRanong A, Leckcivilize A. Measuring catastrophic health expenditures using the poverty approach. Journal of Health Systems Research 2008; 2(3): 372-387.
National Statistical Office, Thailand. Preliminary report of data analysis of health and welfare survey 2007. Bangkok 2007.
Saengcharoen W. Factors affecting antibiotic dispensingfor upper respiratory infections among community pharmacists. [Thesis]. Songklana-garind University. 2007.
Satayawongtip P, Maleewaong A, Sachawktee P, Kiasakol T, Asawatanabodee P, Busadee S, et al. Survey of health status and drug utilization of people in community. Research report, Health Systems Research Institute. [Online] 2003 Jul 31. [cited 2010 Apr 28]. Available from: http://dspace.hsri.or.th/dspace/handle/123456789/1331
The committee of Thai drug system analysis study 2002. Drug System of Thailand. Bangkok: Coopera-tive assembly of agriculture of Thailand. 2002.
Vasavid C, Tisayaticom K, Patcharanarumol W, Tang-charoensathien V, Lertpatraphong K. Health and welfare of Thai population after Universal Health Care Coverage (UC)-part II: house-hold health expenditure before and after UC. Journal of Health Science 2005; 14: 317-325.
Viboonphonprasert S, Yampayak N, Lawanprasert Y, Chutikul R, Dilokpattanamongkol S, Piya-pramote R, et al. Drug system of Thailand. Bangkok: Aroon Publishing. 1994.
