โบทูลิซึม

บทคัดย่อ

โบทูลิซึม (Botulism) เกิดจากการได้รับสารพิษโบทูลินัม (Botulinum toxin) สร้างจากเชื้อ Clostidium botulinum ซึ่งมาจากแบคทีเรียที่ไม่ต้องการออกซิเจน (Anaerobe) พบได้ในดินและน้ำทั่วไป สารพิษโบทูลินัมจะเข้าไปในเซลล์และทำลาย SNARE complex ได้แก่ synaptobrevin, SNAP-25 และ syntaxin ซึ่งตำแหน่งที่จะทำลายขึ้นอยู่กับชนิดของสารพิษโบทูลินัมที่ได้รับ ส่งผลให้อะซีทิลโคลีน (Acetylcholine) ไม่สามารถหลั่งออกมาได้ และไปมีผลต่อการหดตัวของกล้ามเนื้อลาย คือ อะซีทิลโคลีนไม่สามารถไปจับกับตัวรับของอะซีทิลโคลีนชนิดนิโคทินิค (Nicotinic  acetylcholine  receptor) ที่รอยต่อระหว่างกล้ามเนื้อร่วมประสาท (Neuromuscular junction; NMJ) ได้ ทำให้ไม่เกิดความต่างศักย์ที่เกิดขึ้นเฉพาะที่  (End plate potential; APP) จึงไม่มีสัญญาณที่กระตุ้นให้กล้ามเนื้อหดตัว ผู้ป่วยจึงมีการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ และเนื่องจากอะซีทิลโคลีนมีบทบาทต่อการทำงานของระบบประสาทพาราซิมพาเธติก (Parasympathetic nervous system) ทำให้ผู้ป่วยมีอาการของการยับยั้งประสาทโคลิเนอร์จิก (Cholinergic) ร่วมด้วย แต่อย่างไรก็ตามในปัจจุบันมีการนำสารพิษโบทูลินัมมาใช้ประโยชน์ในทางการแพทย์เพิ่มมากขึ้น โดยมีการศึกษาวิจัยถึงฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาอย่างกว้างขวางเพื่อนำมาใช้เป็นยาในการรักษาอาการต่างๆ เช่น อาการปวดเกร็งของกล้ามเนื้อ ความผิดปกติของหูรูด และการลดริ้วรอยเพื่อความงามเป็นต้น