ความครอบคลุมของการได้รับวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่และวัคซีนป้องกันการติดเชื้อปอดอักเสบจากนิวโมคอคคัลในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์: การศึกษาแบบย้อนหลัง

บทคัดย่อ

โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเป็นโรคที่ป้องกันและรักษาได้ โดยพบว่า Streptococcus pneumoniae และ H. influenza เป็นเชื้อที่พบได้บ่อยในการเกิดการกำเริบรุนแรงเฉียบพลันในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ซึ่งการฉีดวัคซีนป้องกันการติดเชื้อปอดอักเสบจากนิวโมคอคคัล และ วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ มีบทบาทในการป้องกันโรคปอดอักเสบจากชุมชน ลดการกำเริบเฉียบพลัน การนอนโรงพยาบาล และอัตราการเสียชีวิต วิธีดำเนินการวิจัย: การศึกษาแบบผสมผสาน (mixed-methods study) เพื่อประเมินความครอบคลุมของการได้รับวัคซีนและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังที่เข้ารับการรักษาในคลินิกโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ระหว่าง 1 ต.ค. 2563 ถึง 30 ก.ย. 2567 โดยวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลังจากฐานข้อมูลร่วมกับการเก็บข้อมูลแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และใช้ Pearson’s chi-square test หรือ Fisher’s exact test เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่  p < 0.05 ผลการวิจัย: ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง 272 คน โดยพบว่าผู้ป่วยได้รับวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ 167 คน (ร้อยละ 61.4) และได้รับวัคซีนป้องกันการติดเชื้อปอดอักเสบจากนิวโมคอคคัล 43 คน (ร้อยละ 15.8) โดยไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างเพศ อายุ และโรคร่วมกับการได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ (p > 0.05) อย่างไรก็ตาม เพศมีความสัมพันธ์กับการได้รับวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบจากนิวโมคอคคัล (p = 0.010) เพศหญิงมีสัดส่วนการได้รับวัคซีนสูงกว่าเพศชาย อุปสรรคสำคัญของการไม่ได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่คือการเข้าถึงบริการ (ร้อยละ 48) ขณะที่การไม่ทราบความจำเป็นในการฉีดวัคซีนเป็นสาเหตุหลักของการไม่ได้รับวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบจากนิวโมคอคคัล (ร้อยละ 71) สรุปผลการวิจัย: ความครอบคลุมของการได้รับวัคซีนในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังยังอยู่ในอัตราที่ค่อนข้างต่ำ สะท้อนถึงช่องว่างด้านการเข้าถึงบริการและการรับรู้ของผู้ป่วย ซึ่งควรได้รับการพัฒนาในระดับการปฏิบัติทางคลินิกและนโยบายสุขภาพเพื่อเพิ่มความครอบคลุมของวัคซีนในกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง