สถานการณ์ของสื่อเรื่องยาในแอปพลิเคชัน TikTok
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจสถานการณ์ของสื่อที่เกี่ยวกับยาในแอปพลิเคชัน TikTok ในแง่เนื้อหาและความถูกต้องตามกฎหมาย วิธีการศึกษา: การศึกษานี้มีรูปแบบเป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative Study) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลสื่อเรื่องยาที่พบในแอปพลิเคชัน TikTok จากการใช้คำสำคัญในการค้นหา ได้แก่ “ยา”, “เภสัชกรแนะนำ”, “หมอแนะนำ”, “การใช้ยา”, “ขายยา” และจากอัลกอริทึมของ TikTok จำนวน 30 สื่อ ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม พ.ศ.2567 โดยบันทึกข้อมูลเนื้อหาของยาในสื่อลงในแบบบันทึกข้อมูลและนำมาวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ (Qualitative Content Analysis) หากสื่อที่บันทึกข้อมูลเป็นสื่อโฆษณา จะนำมาประเมินต่อในด้านความถูกต้องในการโฆษณายาตามพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ผลการศึกษา: ตัวอย่างสื่อเรื่องยาใน TikTok จำนวน 30 สื่อ เป็นสื่อโฆษณา 21 สื่อ สื่อให้ความรู้ 9 สื่อ ผู้นำเสนอสื่อส่วนใหญ่แสดงตนว่าเป็นบุคลากรทางการแพทย์ 21 สื่อ (ร้อยละ 70) และประเภทของยาที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดคือ ยาอันตราย 18 สื่อ (ร้อยละ 58) เมื่อจำแนกประเภทของยาตามข้อบ่งใช้ กลุ่มยาที่พบมากที่สุดคือกลุ่มยาที่รักษาการติดเชื้อ เช่น ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ยาฆ่าเชื้อรา ยาถ่ายพยาธิ 10 สื่อ (ร้อยละ 29.4) และสื่อส่วนใหญ่มีความยาวน้อยกว่า 1 นาที (ร้อยละ 53.3) ด้านความถูกต้องตามกฎหมาย พบว่าสื่อที่มีวัตถุประสงค์โฆษณาทั้ง 21 สื่อ ไม่พบการแสดงเลขที่ใบอนุญาตในสื่อ ดังนั้นทุกสื่อจึงเข้าข่ายฝ่าฝืนพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 มาตรา 88 ทวิ (1) กล่าวคือเป็นการโฆษณาโดยมิได้รับอนุญาต สรุป: สื่อเรื่องยาใน TikTok ส่วนใหญ่เป็นสื่อโฆษณา ทุกสื่อโฆษณาเข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมายการโฆษณายาโดยไม่ได้รับอนุญาต จึงอาจส่งผลกระทบต่อความเข้าใจและพฤติกรรมการใช้ยาของประชาชน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงควรควบคุมการเผยแพร่สื่อเรื่องยา เพื่อป้องกันการเผยแพร่ข้อมูลด้านยาที่ไม่ถูกต้องแก่ประชาชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
กรณีที่ใช้บางส่วนจากผลงานของผู้อื่น ผู้นิพนธ์ต้อง ยืนยันว่าได้รับการอนุญาต (permission) ให้ใช้ผลงานบางส่วนจากผู้นิพนธ์ต้นฉบับ (Original author) เรียบร้อยแล้ว และต้องแนบเอกสารหลักฐาน ว่าได้รับการอนุญาต (permission) ประกอบมาด้วย
เอกสารอ้างอิง
Drug Act B.E. 2510. Royal Gazette. 1967 Oct 20;84 (pt 101 special).
Drug Division, Food and Drug Administration, Ministry of Public Health. Definition of the term “advertisement” [Internet]. 2023 Mar 20 [cited 2025 Mar 6]. Available from: https://drug.fda.moph.go.th/sale-faq/drug-advertising
Drug-related media content (TikTok) [Internet]. 2024 Jan 1 [cited 2024 Jan].
Fillgoods Technology Co. L. Answering the question: What is TikTok, Why has it suddenly become a popular platform [Internet]. 2022 [cited 2024 Feb 2]. Available from: https://cmu.to/o3md8
Food and Drug Administration, Thailand. Regulations of the Food and Drug Administration on Criteria for Drug Advertising B.E. 2545 (2002) [Internet]. Bangkok: Ministry of Public Health; 2002 [cited 2025 Oct 8]. Available from: https://drug.fda.moph.go.th/sale-related-laws/2545/
Kumnooy P. Illegal drug advertisings and strategy. Thai Food and Drug J. 2020;27(1):41-53.
Mahaprom T, et al. Situation of medical advertisements broadcasted on radios in rural districts of northern Thailand. Thai J Pharm Pract. 2019;11(4):841-9.
Maimon P. Survey of drug selling over popular shopping websites in Thailand. Thai J Pharm Pract. 2019;2:369-77.
Meltwater; We Are Social. DIGITAL 2023 THAILAND from We Are Social and Meltwater insightERA2023 [Internet]. 2023 [cited 2023 Dec 16]. Available from: https://www.insightera.co.th/digital-2023-thailand/
Ministry of Public Health, Thailand. Announcement of the Ministry of Public Health on diseases or conditions prohibited from being advertised as treatable, alleviable, curable or preventable [Internet]. 6 Jan 1977 [cited 2025 Oct 8]. Available from: https://drug.fda.moph.go.th/announcement-ministry/law03-14
NIPA Agency. Understand the principles and workings of TikTok Algorithm 2024 [Internet]. Bangkok: NIPA Agency; 24 Jan 2024 [cited 2025 Oct 6]. Available from: https://nipa.co.th/article/digital-marketing/new-structure-of-tiktok-algorithm
O'Sullivan NJ, Nason G, Manecksha RP, O'Kelly F. The unintentional spread of misinformation on 'TikTok'; a paediatric urological perspective. J Pediatr Urol. 2022;18(3):371-5.
Song S, Zhao YC, Yao X, Ba Z, Zhu Q. Short video apps as a health information source: an investigation of affordances, user experience and users’ intention to continue the use of TikTok. Emerald Publ Ltd. 2020;31(6):1066-2243.
Thakar NS, Nakhoul NN, Norman RW. The unintentional spread of misinformation on 'TikTok'; a paediatric urological perspective. J Pediatr Urol. 2022 Aug;18(4):492.e1-492.e5.
