ประสิทธิผลของนโยบายการส่งเสริมการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผลในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล กรณีศึกษาจังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาประสิทธิผลของนโยบายส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (RDU Hospital) ในปีงบประมาณ 2557 และ 2561 เปรียบเทียบการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะใน 2 กลุ่มโรคเป้าหมาย วิธีการ: การศึกษานี้เป็นวิจัยภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ (Cross-sectional Study) เก็บข้อมูลย้อนหลังจากฐานข้อมูลใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ของกระทรวงสาธารณสุข เฉพาะข้อมูลการบริการผู้ป่วยนอก จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทุกแห่งในจังหวัดนครราชสีมา จำนวน 346 แห่ง การศึกษาเปรียบเทียบการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะใน 2 กลุ่มโรคเป้าหมาย คือ กลุ่มโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันและกลุ่มโรคติดเชื้อที่ระบบทางเดินหายใจส่วนบน ในช่วงก่อนและหลังใช้นโยบาย คือ ปีงบประมาณ 2557 และ 2561 ผลการวิจัย: การสั่งใช้ยาปฏิชีวนะในภาพรวมในกลุ่มโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากร้อยละ 67.22 เป็นร้อยละ 11.98 ช่วงหลังกำหนดนโยบาย (P<0.001) โดยอำเภอโนนสูง มีอัตราการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มโรคนี้ลดลงมากที่สุดคือลดลงร้อยละ 73.13 รองลงมาคือ อำเภอเสิงสาง ชุมพวง พิมาย และเมืองยาง ตามลำดับ (ลดลงร้อยละ 72.45, 69.93, 68.69 และ 67.02) สำหรับกลุ่มโรคติดเชื้อที่ระบบทางเดินหายใจส่วนบน การสั่งใช้ยาปฏิชีวนะในภาพรวมลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากร้อยละ 30.49 เป็นร้อยละ 22.05 ช่วงหลังกำหนดนโยบาย (P<0.001) โดยอำเภอโนนแดง มีอัตราการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มโรคนี้ลดลงมากที่สุด คือ ลดลงร้อยละ 54.45 รองลงมาคือ อำเภอขามทะเลสอ โชคชัย เมืองยาง และคง ตามลำดับ (ลดลงร้อยละ 34.47, 32.90, 32.32 และ 32.17) สรุป: การดำเนินโครงการ RDU Hospital ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา มีประสิทธิผลสามารถลดการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มโรค AGE และกลุ่มโรค URI ลดลงร้อยละ 55.24 และ 22.06 ตามลำดับ