สภาพการมีส่วนร่วมของชุมชนในงานบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ: กรณีศึกษาจังหวัดมหาสารคาม

Main Article Content

อรุณศรี ปรีเปรม
สมศักดิ์ อาภาศรีทองสกุล
เจฟ จอห์นส์

บทคัดย่อ

สภาพการมีส่วนร่วมของชุมชนกับงานบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของศูนย์สุขภาพชุมชน กรณีศึกษา จังหวัดมหาสารคาม ทำการศึกษาระหว่างตุลาคม 2546-เมษายน 2547 โดยสอบถามผู้รับผิดชอบงานของศูนย์สุขภาพชุมชนและการสัมภาษณ์สอบทานจากผู้แทนชุมชนที่สุ่มด้วยเกณฑ์ที่กำหนดโดยดูจากผลการสอบทานเครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ แบบสอบถามศูนย์สุขภาพชุมชนเพื่อวัดระดับความคิดเห็น 4 ระดับ โดยใช้กิจกรรมที่ดำเนินการตามนโยบายของกระทรวงสาธารณสุข 11 กิจกรรมใช้วิธีการจัดส่งและตอบกลับทางไปรษณีย์ ส่วนแบบสัมภาษณ์ที่ดำเนินการสัมภาษณ์ด้วยนักวิจัยคนเดียวโดยการสัมภาษณ์เน้นกิจกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคและการใช้สมุนไพรในชุมชน ผู้ถูกสัมภาษณ์สุ่มจาก 3 กลุ่มคือผู้นำ ผู้ปฏิบัติ หรืออาสาสมัคร และประชาชน ศูนย์สุขภาพชุมชนทั้งหมด 77 แห่งตอบกลับ 60 แห่งคิดเป็นร้อยละ 77.9 ในจำนวนนี้ร้อยละ 50 เป็นศูนย์ สุขภาพชุมชนขนาดเล็ก ร้อยละ 70.0 ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากองค์การบริหารส่วนตำบล ร้อยละ 58.3 มีผู้แทนของชุมชนเป็นคณะทำงานพัฒนาศูนย์สุขภาพชุมชน ร้อยละ 86.7 ตอบว่าชุมชนมีส่วนร่วมด้วยการอุทิศแรงงานความสามารถ นอกจากนั้นยังมีการบริจาคเงินเพื่อการปรับปรุงอาคารสถานที่ร้อยละ 43.3 เพื่อการจัดอบรมความรู้ด้านสุขภาพร้อยละ 26.7 เพื่อจัดซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ ร้อยละ 15.0 ศูนย์สุขภาพชุมชนทุกแห่งประเมินระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนที่คาดหวังสูงกว่าความคิดเห็น ชุมชนที่สุ่มด้วยเกณฑ์ที่กำหนดมี 8 แห่ง ในจำนวนนี้มีชุมชน 5 แห่งตอบว่ามีส่วนร่วมในการประชุมคณะทำงานที่ศูนย์สุขภาพชุมชนจัดขึ้นและให้เงินสนับสนุนงานของศูนย์สุขภาพชุมชน ชุมชนคิดเห็นต่อระดับการมีส่วนร่วมแตกต่างกันกับผู้รับผิดชอบงานของศูนย์สุขภาพชุมชน สรุปได้ว่าชุมชนของจังหวัดมหาสารคามมีส่วนร่วมและช่วยเหลืองานของศูนย์สุขภาพชุมชน ด้วยการอุทิศแรงงาน เวลา ทรัพยากรและเงิน ศูนย์สุขภาพชุมชนกับชุมชนมีความคิดเห็นและความคาดหวังต่อการ มีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวกับสุขภาพชุมชนแตกต่างกัน ซึ่งยังต้องการความชัดเจนในเรื่องทิศทาง แนวทางการ พัฒนาและความรู้ความเข้าใจที่จะมีส่วนสำคัญในการเสริมความเข้มแข็งให้ระบบบริการสุขภาพของไทยด้วยการที่ ชุมชนมีส่วนร่วม

Article Details

ประเภทบทความ
เภสัชศาสตร์

เอกสารอ้างอิง

Berwick DM, Thomas WN. (1998). Physicians as Leaders in Improving Care. Annals of Internal Medicine. 128(4): 289-292.

Brager G-, Specht H. (1973). Community Organization. New York : Columbia University Press.

Taearak p. (2002). Primary Care Reforn. In: Pramualratana p, Wibulpolprasert S, editors. Health Insurance System in Thailand. Health System Research Institute . Desire Co., Ltd. 209-223.

David J, Zakus L. (1998). Resource Dependency and Community Participation in Primary Health Care. Social Science and Medicine. 46(4): 475-494.

Kapariri L, Norheim OF, Heggenhougen K. (2003). Public Participation in health planning and priority setting. Health Policy and Planning. 18(2): 2052-231.

Morgan LM. (2001). Community Participation in health: perpetual allure, persistent challenge. Health Policy and Planning. 16(3): 221-230.

Ramiro LS, Castillo FA, Tan-Torres T, Torres DE, Tayag JG, Talampas RG, et al. (2001). Community Participation in local health boards in a decentralized setting: cases from the Philippines. Health Policy and Planning. 16(3): 221-230.

Sheriff and Webster. (2002). Community involvement work in health action zones learning for policy and practice. Standing Conference for Community Development, [cited March 31, 2004]. from: http://www.cdx.org.uk/resource.

Woelk GB. (1992). Cultural and Structural Influences in the Creation and Participation in Community Health Programmes. Social Science and Medicine. 35(4): 419-424.

World Health Organization. (1991). Community Involvement in Health Development: Challenging Health Services, Report Series 809. Geneva: World Health Organization.

World Health Organization. (2002). Community participation in local health and sustainable development: Approaches and techniques. European Sustainable Development and Health Series: 4. Geneva: World Health Organization.