การประเมินความเหมาะสมของยากลุ่ม Erythropoiesis stimulating agents ในผู้ป่วยโลหิตจางจากโรคไตเรื้อรัง: การศึกษาย้อนหลัง

บทคัดย่อ

ภาวะโลหิตจางพบความชุกสูงในกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายซึ่งมีสาเหตุจากการสร้างฮอร์โมนอิริทโธพอยอิตินไม่เพียงพอยากลุ่มอิริทโธพอยอิซิซ สติมูเลทติ่งเอเจ้น(อีเอสเอ) เป็นยาพื้นฐานที่รู้จักเป็นอย่างดีที่มีความจำเป็นในการรักษาภาวะโลหิตจาง ยากลุ่มอีเอสเอนั้นเป็นยาที่มูลค่ายาสูงใช้รักษาผู้ป่วยเฉพาะราย มีการรักษาโดยแพทย์เฉพาะทาง วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้ 1. เพื่อประเมินรูปแบบการสั่งใช้ยากลุ่มอีเอสเอในผู้ป่วยที่มีภาวะโลหิตจากโรคไตเรื้อรังตามประเภทยา(อีโพอิติน แอลฟ่า, อีโพอิติน เบต้าและ ออริจินัล แบรนด์, เจนเนอริก แบรนด์), 2. เพื่อประเมินประสิทธิผลและการปรับขนาดยาในกลุ่มผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 4 และระยะ 5 รวมถึงติดตามอาการไม่พึงประสงค์ เพียว เรด เซลล์ อะพลาเซียหรือ พีอาร์ซีเอจากการใช้ยา 3.เพื่อรวบรวมมูลค่ายาทั้งหมดจากการรักษาและมูลค่าจากการปรับขนาดยาไม่เหมาะสม วิธีดำเนินการวิจัย การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังเชิงพรรณนาโดยข้อมูลผู้ป่วยจะถูกรวบรวมขึ้นจากการเวชระเบียนของโรงพยาบาลราชวิถีในช่วงระหว่างเดือนมกราคม2556 – เมษายน 2559 ผลการศึกษา พบผู้ป่วยทั้งหมด 390 รายได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะโลหิตจางจากโรคไตเรื้อรังและได้รับยากลุ่ม อีเอสเอมีจำนวนผู้ป่วย 201 รายที่คัดเข้าการศึกษา และ 189 ราย ถูกคัดออกจากการศึกษาซึ่งเป็นผู้ป่วยที่มีข้อมูลไม่เพียงพอต่อการศึกษา ผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายไต ผู้ป่วยที่ไม่ได้เริ่มใช้ยาในเดือนมกราคม 2556  จากกลุ่มผู้ป่วยที่คัดเข้าการศึกษามีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป พบผู้ป่วยจำนวน 39 รายคิดเป็น 19.4% ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคไตเรื้อรังระยะ 4 และจำนวน 162 รายคิดเป็น 80.6% อยู่ในระยะ 5 โดยรวมกลุ่มผู้ป่วยทั้งก่อนได้รับการบำบัดทดแทนไตและเข้าสู่ระยะการบำบัดทดแทนไตทั้งการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม(เอชดี) หรือการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่อง(ซีเอพีดี) อีกทั้งพบผู้ป่วยจำนวน 142 ราย คิดเป็น 70.65% ได้รับยาประเภทอีโพอิติน แอลฟ่าและจำนวน 59 ราย คิดเป็น 29.35% ได้รับยา อีโพอิติน เบต้า ตามลำดับ ผลการเปรียบเทียบระหว่างการใช้ยา อีโพอิติน แอลฟ่าและ อีโพอิติน เบต้าต่อการรักษาระดับความเข้มข้นของฮีโมโกลบินในเลือดให้ถึงเป้าหมายในช่วง 10-12 g/dl  พบว่ายาประเภท อีโพอิติน เบต้าสามารถรักษาระดับความเข้มข้นของฮีโมโกลบินในเลือดให้ถึงเป้าหมายดีกว่าได้รับยาประเภท อีโพอิติน แอลฟ่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value<0.05) ส่วนผู้ป่วยที่ได้รับยาประเภท เจนเนอริก แบรนด์อีโพอิติน แอลฟ่าสามารถรักษาระดับฮีโมโกลบินให้คงที่และถึงเป้าหมายแตกต่างกันกับออริจินัล แบรนด์อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value>0.05) นอกจากนี้ในส่วนของมูลค่าต้นทุนทั้งหมดที่ใช้รักษาผู้ป่วยทั้งหมดเป็นจำนวนเงิน 19,077,533.97 บาท และมูลค่าที่มีการรักษาด้วยยาไม่เหมาะสมทั้งหมด 101,258.38 บาท และในการศึกษานี้ไม่พบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์พีอาร์ซีเอ สรุปผลการวิจัย การได้รับยากลุ่มอีเอสเอประเภทอีโพอิติน เบต้าสามารถรักษาระดับความเข้มข้นฮีโมโกลบินในเลือดให้คงที่ถึงเป้าหมายของผู้ป่วยที่มีภาวะโลหิตจางจากโรคไตเรื้อรังระยะ 4 และระยะ 5 และไม่ว่าจะเป็น ออริจินัล แบรนด์หรือ เจนเนอริก แบรนด์ของยาประเภท อีโพอิติน แอลฟ่าสามารถรักษาระดับความเข้มข้นของฮีโมโกลบินให้คงที่ได้ไม่แตกต่างกัน และหากมีการปรับขนาดยาที่เหมาะสมสามารถช่วยประหยัดมูลค่าต้นทุนค่ายาในการรักษาได้