การพัฒนาแบบสอบถามเพื่อประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหอบหืดในเด็กหรือสมรรถภาพการทำงานปอดลดลง

บทคัดย่อ

บทนำ: โรคหอบหืดเป็นโรคเรื้อรังที่มีความสำคัญและมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ พบว่าประเทศไทยมีความชุกของโรคหอบหืดในผู้ป่วยเด็กเพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่า 1.8 ล้านคน และในประเทศไทยยังไม่ได้มีการพัฒนาแบบสอบถามเพื่อคัดกรองโรคหอบหืดของเด็ก  ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแบบสอบถามที่ประกอบไปด้วยปัจจัยเสี่ยงและอาการของโรคหอบหืดสำหรับคัดกรองผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหอบหืดหรือสมรรถภาพการทำงานปอดลดลง วิธีการศึกษา: ทำการศึกษาแบบ cross-sectional study ในเด็กอายุ   7-12 ปี ที่ศึกษาอยู่ในโรงเรียนในเขตเทศบาล อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 782 คนโดยวิธีการสุ่ม ซึ่งแบ่งผู้เข้าร่วมการศึกษาออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มเด็กที่มีค่า peak expiratory flow rate (PEFR)  ≥80% จำนวน 606 คน (ร้อยละ77.49) และกลุ่มเด็กที่มีค่า PEFR<80% จำนวน 176 คน (ร้อยละ 22.51) และเก็บข้อมูลปัจจัยเสี่ยงและอาการของโรคหอบหืดในผู้เข้าร่วมการศึกษาทุกคน ผลการศึกษา: ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธี Univariate analysis และ Logistic regression analysis ได้ตัวแปรที่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) 4 ตัวแปรเพื่อนำไปพัฒนาแบบสอบถาม ได้แก่  (1) อายุ (ปี)  (2) อาการไอบ่อยๆและไอมากขึ้นในช่วงกลางคืนหรือเช้ามืด (3) อาการหายใจมีเสียงหวีดเป็นครั้งคราวหรือเป็นๆหายๆ และ (4) อาการปวดหน้าอกรู้สึกเหมือนมีแรงมากดทับหน้าอก ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการมีสมรรถภาพการทำงานปอดลดลงคือมีคะแนนตั้งแต่ 9 คะแนนขึ้นไป มีค่าความไว 57.95% ความจำเพาะ 63.86% ค่าคาดทำนายของผลบวก  31.78% ค่าคาดทำนายของผลลบ 83.95% และพื้นที่ใต้กราฟของ Receiver-operating characteristic curve (ROC curve) คือ 62.88% (95%CI, 0.580-0.678) (p <0.001) สรุปผล: แบบสอบถามนี้เป็นเครื่องมืออย่างง่ายในการประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหอบหืดหรือสมรรถภาพการทำงานปอดลดลง ซึ่งมีราคาไม่แพงและมีประสิทธิภาพ