ฤทธิ์ต้านจุลชีพของนํ้าหมักชีวภาพ ที่เตรียมจากผักพื้นบ้านไทยอีสาน

บทคัดย่อ

น้ำหมักชีวภาพเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากปฏิกิริยาการหมักพืช ผัก ผลไม้กับน้ำตาล โดยอาศัยการทำงานของจุลินทรีย์ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ต้านจุลชีพของน้ำหมักชีวภาพจากผักพื้นบ้านอีสาน 3 ชนิด คือ กระโดน, เม็ก และติ้ว โดยเตรียมตามวิธีภูมิปัญญาชาวบ้าน ทดสอบน้ำหมักชีวภาพที่ได้จากการหมักนาน 1 เดือนเพื่อหาฤทธิ์ต้านจุลชีพ 7 ชนิด คือ Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Escherichia coli, Salmonella typhi, Pseudomonas aeruginosa และ Candida albicans ด้วยวิธี agar disc diffusion การเปรียบเทียบฤทธิ์ต้านจุลชีพของน้ำหมักชีวภาพกับสารสกัดด้วยน้ำของพืชทั้ง 3 ชนิดดังกล่าว พบว่า น้ำหมักชีวภาพจากกระโดนมีฤทธิ์ต้านเชื้อ B. subtilis, S. aureus, S. typhi, E. coli และ P. aeruginosa ส่วนสารสกัดของกระโดนมีฤทธิ์ต้านเชื้อ B. subtilis, S. aureus และ S. typhi เท่านั้น น้ำหมักชีวภาพจากเม็กมีฤทธิ์ต้านเชื้อ B. subtilis, S. typhi และ S. aureus ในขณะที่สารสกัดของเม็กมีฤทธิ์ต้านเฉพาะเชื้อ S. aureus ส่วนสารสกัดติ้วมีฤทธิ์ต้านเชื้อ S. aureus แต่น้ำหมักชีวภาพจากติ้วไม่มีประสิทธิภาพในการต้านจุลินทรีย์ทดสอบ ทุกชนิด ดังนั้น พืชผักพื้นบ้านอีสานที่เหมาะสำหรับเตรียมเป็นน้ำหมักชีวภาพเพื่อให้มีฤทธิ์ต้านจุลชีพดี คือ กระโดน และเม็ก ตามลำดับ นอกจากนี้ ผลการศึกษาระยะเวลามีชีวิตของจุลินทรีย์หมัก พบว่า Lactobacillus casei มีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 2-3 สัปดาห์หลังการหมัก ผลการตรวจเชื้อจุลินทรีย์ในน้ำหมักชีวภาพ ไม่พบเชื้อก่อโรคที่ต้องห้ามในวัตถุดิบที่มาจากพืช ได้แก่ S. aureus, E. coli, P. aeruginosa และ Clostridium perfringens แต่มีปริมาณเชื้อราเกินเกณฑ์ที่กำหนดในน้ำหมักชีวภาพชองพืชทั้ง 3 ชนิด