ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุตำบลแวงน้อย อำเภอแวงน้อย จังหวัดขอนแก่น
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2026.18คำสำคัญ:
พฤติกรรมการป้องกัน, การหกล้ม, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุตำบลแวงน้อย อำเภอแวงน้อย จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่อาศัยใน 13 หมู่บ้าน จำนวน 322 คน ทำการสุ่มตัวอย่างตามสัดส่วนของจำนวนผู้สูงอายุในแต่ละหมู่บ้าน ด้วยวิธีจับฉลากจากรายชื่อและพิจารณาตามเกณฑ์คัดเข้า-คัดออก เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึง มีนาคม 2567 โดยการใช้แบบสอบถาม ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิง ร้อยละ 78.9 มีอายุเฉลี่ย 68.73 ปี (SD=6.95) มีประวัติหกล้มใน 1 ปีที่ผ่านมา ร้อยละ 28.3 มีการใช้ไม้เท้า ไม้ค้ำยัน หรืออุปกรณ์พยุงร่างกาย ร้อยละ 18.3 มีความรู้เกี่ยวกับการป้องกันการหกล้มระดับสูง ร้อยละ 53.1 มีการรับรู้เกี่ยวกับการป้องกันการหกล้มระดับดี ร้อยละ 97.2 ได้รับกำลังใจและการกระตุ้นเตือนจากบุคคลรอบตัวระดับดี ร้อยละ 54.7 กลัวการหกล้มระดับมาก ร้อยละ 57.4 และมีพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มระดับดี ร้อยละ 91.3 กลุ่มที่ไม่ใช้ไม้เท้า ไม้ค้ำยัน หรืออุปกรณ์พยุงร่างกาย มีแนวโน้มที่จะมีพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มสูงกว่าผู้ที่ใช้ไม้เท้า ไม้ค้ำยัน หรืออุปกรณ์พยุงร่างกาย 3.85 เท่า (95% CI AOR=1.59-9.09) ส่วนกลุ่มที่ได้รับกำลังใจและการกระตุ้นเตือนจากบุคคลรอบตัวในระดับดีมีแนวโน้มที่จะมีพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มสูงกว่าผู้ที่ได้รับกำลังใจและการกระตุ้นเตือนจากบุคคลรอบตัวในระดับไม่ดี 4.54 เท่า (95% CI AOR=1.50-13.75) ดังนั้น ควรส่งเสริมการสนับสนุนแบบคู่ขนานทั้งด้านเครื่องมือร่วมกับด้านอารมณ์และสังคมผ่านเครือข่ายชุมชน โดยเน้นการให้กำลังใจและการกระตุ้นเตือนเป็นสำคัญในผู้สูงอายุที่ใช้อุปกรณ์พยุงร่างกาย เพื่อสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันการหกล้มในกลุ่มผู้สูงอายุต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Division of Injury Prevention. Falls in the elderly: causes and prevention [Internet]. Nonthaburi: Department of Disease Control, Ministry of Public Health; 2020 Aug [cited 2025 Jun 9]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1037120200813042821.pdf
Aekplakorn W, Puckcharern H, Satheannoppakao W. Report of the sixth national health examination survey B.E. 2562-2563, Thailand. Bangkok: Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University; 2021. (in Thai)
Division of Injury Prevention. Falls prevention [Internet]. Nonthaburi: Department of Disease Control, Ministry of Public Health; 2022 [cited 2025 Jun 9]. Available from: https://ddc.moph.go.th/dip/news.php?news=23843
Sawangbumrung M, Chaiarporn N, Vongverapant M. Literature synthesis on falls of the elderly in the year 2013-2022. Regional Health Promotion Center 9 Journal [Internet]. 2024 [cited 2026 Feb 26];18(3):918-34. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/267884/183600 (in Thai)
Subdistrict Administrative Organization of Waeng Noi, Waeng Noi District, Khon Kaen Province. Report on the elderly population data of Waeng Noi Subdistrict Municipality 2022. Khon Kaen: Subdistrict Administrative Organization of Waeng Noi; 2022. (in Thai)
Waeng Noi Hospital, Waeng Noi District, Khon Kaen Province. Report on the Elderly Health Data 2023. Khon Kaen: Waeng Noi Hospital; 2023. (in Thai)
Unpakdee K, Assana S. Perceptions, risks and fall prevention behaviors of the elderly, Na Phiang Subdistrict, Chum Phae District, Khon Kaen Province. Journal of Disease Prevention and Control: DPC.2 Phitsanulok [Internet]. 2023 [cited 2026 Feb 26];10(2):94-107. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/dpcphs/article/view/263624 (in Thai)
Jirawatkul A. Statistics for Health Science Research. 4th. Bangkok: Withayapat Company Limited; 2015. (in Thai)
Bloom BS. Human characteristics and school learning. New York: McGraw Hill; 1976.
Best JW. Research in education. 4th ed. New Jersey: Prentice Hall; 1977.
Rosenstock IM. Historical origins of the health belief model. Health Educ Monogr. 1974;2(4):328-35. doi: 10.1177/109019817400200403
Chularee S. Falls in older adults: situations, risk factors and management approaches in the digital era. Journal of Nursing and Therapeutic Care [Internet]. 2025 [cited 2026 Feb 26];43(2):1-8. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/280531 (in Thai)
Department of Health (TH), Bureau of Elderly Health. A guide to preventing falls in the elderly. Nonthaburi: Department of Health; 2025. (in Thai)
Bandura A. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev. 1977;84(2):191-215. doi: 10.1037/0033-295X.84.2.191
Arunkamonphat S, Kanbuppa N, Chomngam P, Phiwphong N, Nokkaew D. Factors affecting falls among the elderly people in Pho Yai Sub-district of Warin Chamrap District, Ubon Ratchathani Province. Journal of Environmental and Community Health [Internet]. 2024 [cited 2026 Feb 26];9(2):623-35. Available from: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/2587 (in Thai)
Jantarasorn K, Khantikul N, Saejeng A, Ruanthip T, Keawngam R, Namwong Q, et al. Factors associated with self-care behaviors among older adults in disaster-prone areas of eight Upper Northern Provinces. Disease Control Journal [Internet]. 2025 [cited 2026 Feb 26];51(3):417-28. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/DCJ/article/view/278692 (in Thai)
Khantikul N, Kuywaree A, Ruanthip T, Saejeng A, Butraporn P. Preparedness to prevent fall injuries among elderly in Chiang Mai Province. Lanna Public Health Journal [Internet]. 2023 [cited 2026 Feb 26];19(2):1-15. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/LPHJ/article/view/265449 (in Thai)
Saenwa S, Wattanaburanon A, Maharachpong N. Effect of fall prevention program based on Health belief model and Social support on fall prevention behaviors among the elderly in Kochan District Chonburi Province. Research and Development Health System Journal [Internet]. 2022 [cited 2026 Feb 26];15(2):214-27. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RDHSJ/article/view/256271 (in Thai)
Thanyakunsajja S, Chatphuti C. Forecasting the elderly falls in Thailand. Science and Technology to Community [Internet]. 2025 [cited 2026 Feb 26];3(3):17-30. Available from: https://li02.tci-thaijo.org/index.php/STC/article/view/1140 (in Thai)
Injek D. Evaluating the effectiveness of a self-care intervention for fall prevention in older adults residing in Bang Krabue Subdistrict, Sing Buri Province. Chaiyaphum Medical Journal [Internet]. 2025 [cited 2026 Feb 26];45(1):e16334. Available from: https://thaidj.org/index.php/CMJ/article/view/16334 (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารควบคุมโรค
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
