การพัฒนาแกนนำชุมชนในการเฝ้าระวัง และควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า (Rabies) ตามแนวคิดระบบสุขภาพหนึ่งเดียว

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาแกนนำชุมชนและศึกษาผลการพัฒนาแกนนำในการเฝ้าระวัง และควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า (Rabies) ตามแนวคิดระบบสุขภาพหนึ่งเดียว (One Health) โดยการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้นำชุมชน ตัวแทน/อาสาสมัครประชาชนในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา ตำบลเทพนิมิต อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี จำนวน 30 คน กิจกรรมพัฒนาแกนนำชุมชนสร้างขึ้นจากการมีส่วนร่วมของภาคส่วนที่เกี่ยวข้องบนแนวคิดระบบสุขภาพหนึ่งเดียว โดยกระบวนการกลุ่มของ Participatory Action Research ที่ประกอบด้วยขั้นตอน 4 ขั้นตอนคือ1) ขั้นวางแผน 2) ขั้นปฏิบัติ 3) ขั้นสังเกตการณ์ 4) ขั้นสะท้อนผล และนำไปใช้ในชุมชนเป็นระยะเวลา 6 เดือน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และสถิติ Dependent t-test ผลการศึกษาพบว่า หลังการพัฒนาแกนนำชุมชน 1) กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้าสูงขึ้นอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (ก่อน =9.733, SD=1.529 หลัง =10.100, SD=1.561, p=0.415) 2) กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยทัศนคติเกี่ยวกับการเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ก่อน =35.433, SD=4.461 หลัง =38.466 (SD=5.456, p=0.012) การพัฒนาแกนนำในการเฝ้าระวัง และควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าที่พัฒนาขึ้น สามารถช่วยเพิ่มทัศนคติที่ถูกต้องให้แก่แกนนำได้ ดังนั้นผู้รับผิดชอบงานควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าจึงควรพิจารณานำกิจกรรมพัฒนาแกนนำดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ตามบริบทของพื้นที่ เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าต่อไป