อุปกรณ์ล้างมือพร้อมสบู่ : นวัตกรรมเพื่อการล้างมือที่ถูกวิธี

บทคัดย่อ

องค์การอนามัยโลกระบุว่า โรคอุจจาระที่เป็นสาเหตุการป่วยและการตายที่สำคัญของเด็กทั่วโลก เพราะละเลยการล้างมือที่ถูกวิธี แม้จะมีสบู่วางอยู่ใกล้ก๊อกน้ำแต่เด็กนักเรียนก็ใช้สบู่ล้างมือน้อยมาก จึงได้พัฒนานวัตกรรมการล้างมือ โดยประดิษฐ์อุปกรณ์ล้างมือที่เมื่อเด็กเปิดก๊อกน้ำ กลไกจะปั๊มสบู่เหลวให้ไหลออกมาก่อน 3-4 หยด แล้วจึงหยุด จากนั้นน้ำจะไหลตามออกมา ด้วยวัตถุประสงค์เพื่อให้มือเด็กสะอาดทุกครั้งที่ล้างมือ พื้นที่ดำเนินการ คือโรงเรียนใน 2 จังหวัดๆละ 3 อำเภอ ๆ ละ 2 โรงเรียน รวม 12 โรงเรียน วิธีการศึกษาคือการสำรวจพฤติกรรมการล้างมือทุกครั้งก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำของเด็ก หลังจากนั้นจัดอบรมเด็กให้สามารถใช้อุปกรณ์ล้างมือพร้อมสบู่ได้อย่างถูกต้อง พร้อมกับติดตั้งอุปกรณ์ฯจำนวน 143 อุปกรณ์ฯ ให้นักเรียนใช้ติดต่อกัน 3 เดือน แล้วจึงทำการสุ่มประเมินจำนวน 495 ราย ผลพบว่าเด็กล้างมือทุกครั้งก่อนรับประทานอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำร้อยละ 55.3 และ 64.1 ตามลำดับ แต่ล้างมือด้วยสบู่เพียงร้อยละ 46.4 และผู้ใช้อุปกรณ์มีความพึงพอใจต่ออุปกรณ์ล้างมือพร้อมสบู่และเห็นว่ามีประโยชน์ถึงร้อยละ 87.4 และร้อยละ 88.5 ตามลำดับ ในด้านข้อเสียเด็กคิดว่าอุปกรณ์ฯทำให้เปลืองน้ำและสิ้นเปลืองสบู่เหลว ร้อยละ 17.2 และ 22.1 ตามลำดับ และมีความต้องการใช้ต่อไป มีถึงร้อยละ 86.6 ซึ่งนวัตกรรมนี้ได้รับสิทธิบัตรจากกรมทรัพย์สินทางปัญญาแล้ว ข้อเสนอแนะควรมีการศึกษาพฤติกรรมการล้างมือด้วยอุปกรณ์ล้างมือพร้อมสบู่ว่ามีผลต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการล้างมืออย่างยั่งยืนในเด็กหรือไม่