ประสิทธิผลโปรแกรมการเลิกบุหรี่และการเปรียบเทียบน้ำหนักตัว และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เลิกบุหรี่ได้สำเร็จ
DOI:
https://doi.org/10.14456/dcj.2013.20คำสำคัญ:
การเลิกบุหรี่, น้ำหนักตัว, ระดับน้ำตาลในเลือด, โรคเบาหวานบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อน - หลังนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลโปรแกรมการเลิกบุหรี่ และเปรียบเทียบน้ำหนักตัวและระดับน้ำตาลในเลือด ก่อนและหลังการเลิกบุหรี่ของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เลิกบุหรี่ได้สำเร็จ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่สูบบุหรี่เป็นประจำนานมากกว่า 1 ปี มารับการรักษาที่โรงพยาบาลในจังหวัดสมุทรสงคราม และยินยอมที่จะร่วมมือในการวิจัย ซึ่งได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 130 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ ตามความสมัครใจ กลุ่มละ 65 คน ทั้งนี้ กลุ่มทดลองจะได้รับคำแนะนำให้เลิกบุหรี่และนำเข้าโปรแกรมการเลิกบุหรี่ ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับคำแนะนำให้เลิกบุหรี่เพียงอย่างเดียว เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลอง 3 เดือน ดำเนินการศึกษาระหว่างเดือนพฤษภาคม - สิงหาคม 2555 เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาคือ 1. แบบสอบถาม ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลลักษณะส่วนบุคคล ภาวะสุขภาพ และพฤติกรรมการดูแลตนเอง 2. แบบบันทึกการสูบบุหรี่ น้ำหนักตัว และระดับน้ำตาลในเลือด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา Chi-square test, Independent t-test, และ Paired sample t-test ปรากฏผลการศึกษาดังนี้คือ ก่อนการทดลองพบว่า กลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบไม่มีความแตกต่างกันในปริมาณการสูบบุหรี่โดยเฉลี่ย (P - value > 0.05) ภายหลังการทดลองพบว่า กลุ่มทดลองมีปริมาณการสูบบุหรี่น้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value = 0.048) เมื่อเปรียบเทียบปริมาณการสูบบุหรี่ก่อนและหลังการทดลอง ในกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ พบว่า หลังการทดลองมีปริมาณการสูบบุหรี่ โดยเฉลี่ยน้อยกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.001) ทั้งนี้ ผู้ที่ได้รับโปรแกรมการเลิกบุหรี่หลังสิ้นสุดการเข้าโปรแกรมการเลิกบุหรี่ สามารถเลิกสูบบุหรี่ได้สำเร็จ ร้อยละ 32.3 เมื่อเปรียบเทียบน้ำหนักตัวและระดับน้ำตาลในเลือดก่อนและหลังการเลิกบุหรี่ของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่เลิกบุหรี่ได้สำเร็จ พบว่า หลังการเลิกบุหรี่มีน้ำหนักตัวและระดับน้ำตาลในเลือดในแต่ละเดือนหลังการทดลอง (1 เดือน 2 เดือน และ 3 เดือน) ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (P - value > 0.05) จากผลการวิจัย แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการเลิกบุหรี่ดังกล่าว มีผลทำให้สามารถลดหรือเลิกการสูบบุหรี่ได้ ดังนั้น ควรนำโปรแกรมดังกล่าวไปใช้กับผู้ป่วยโรคเบาหวานที่สูบบุหรี่ เพื่อการเลิกบุหรี่ต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
2. สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญา. พิษภัยและการรักษาโรคติดบุหรี่. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล สหประชาสัมพันธ์. 2552.
3. วิชัย เอกพลากร. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทย โดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 4 ใน ปี 2551-2552. นนทบุรี: บริษัท เดอะ กราฟิโก ซิสเต็มส์จำกัด. 2553
4. สมเกรียรติ วัฒนศิริชัยกุล. การควบคุมการบริโภคยาสูบสำหรับบุคลากรและนักศึกษาวิชาชีพด้านสุขภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ : เครือข่ายวิชาชีพเพื่อสังคมคนไทยปลอดบุหรี่. 2550.
5. โรงพยาบาลอินทร์บุรี. เบาหวานกับการสูบบุหรี่. Online Available URL : http://www.ra.mahidol (วันที่ค้นข้อมูล : 2 ธันวาคม 2555)
6. กาญจนศรี สิงห์ภู่. ความรู้เรื่องบุหรี่และการควบคุมการบริโภคยาสูบ online Available URL : http://www. Srinagarind-hph.kku.ac.th/ (วันที่ค้นข้อมูล : 2 ธันวาคม 2555)
7. Lee LL, Lee JS, Waldman SD, Casper RF & Grynpas MD. Polycyclic Aromatic hydrocarbons present in cigarette smoke cause bone loss in an ovariectomized rat model. Bone 2002; 30: 917-923.
8. Attvall S, Fowelin J, Lager I, Von Schenck H & Smith U. Smoking induces insulin resistance. Journal of internal medicine. 1993: 233-240.
9. Facchi FS, Hollenbeck CB, Jeppesen J. Chen YD & Reaven GM. Insulin resistance and cigarette smoking. Lancet. 1992; 339: 1128-1130.
10. Eliasson B. Attvall S, Taskinen MR & Smith U. Smoking cessation improves insulin sensitivity in healthy middle-aged men. European journal of clinical Investigation. 1997; 27: 450-456.
11. สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญา. คู่มือการรักษาโรคติดบุหรี่เบื้องต้น เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : เครือข่ายวิชาชีพสุขภาพเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่. 2553.
12. ยุพเรศ ญาณมงคลศิลป์. 2553. ความเชื่อด้านสุขภาพและการปฏิบัติตนเพื่อเลิกสูบบุหรี่ของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรงพยาบาลป่าซาง จังหวัดลำพูน. วิทยานิพนธ์ สาธารณสุขศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
13. Rigotti, NA. Treatment of tobacco use and dependence. The New England Journal of Medicine. 2002; 346(7): 506-512.
14. Breslau, N., Kilbey, M., Andreski, P. (1992) Nicotine withdrawal symptom and psychiatric disorder: findings from an epidermiologic study of young adults. American journal psychiatry. 1992; 149(4): 464-471.
15. Baddoura, R. and Wehdeh-Chidiac C. "Prevalence of tobacco use among the adult Lebanese poppulation" Eastern Mediterranean Health Journal. 2001; 7 (4/5): 819-830.
16. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสงคราม. รายงานผู้ป่วยโรคเบาหวาน จังหวัดสมุทรสงคราม. 2555.
17. สำนักกองทุนสร้างเสริมสุขภาพ. คลินิกฟ้าใสไร้ควัน. online Available URL : http://www.moj.go.th /upload/main_magazine/uploadfiles/864col_8300.pdf (วันที่ค้นข้อมูล : 15 ธันวาคม 2555)
18. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. การให้บริการเลิกบุหรี่ รวมถึงยาและเวชภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง, เอกสารประกอบการประชุมวิชาการ. “ประชุมวิชาการคณะเภสัชศาสตร์” มหาวิทยาลัยนเรศวร, 15-16 ตุลาคม 2548.
19. Fiore MC, Bailey WC and Cohen SJ. Treating tobacco use and dependence: Clinical practice guideline. Rockville, MD: US Department of Health and Human Services. Public Health Service. 2000.
20. ศิริกุล รัตนะ. ประสิทธิผลการใช้ยา Nortriptyline สำหรับผู้สูบบุหรี่ที่มีภาวะติดสารนิโคติน ในหน่วยบริการปฐมภูมิ. วิทยานิพนธ์เภสัชศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2551.
21. Haggstram, FM., Chatkin, JM., Sussenbach, VE., Cesari, DH., Fam, CF., and Fritscher, CC. A controlled trial of nortriptyline, sustained-release bupropion and placebo for smoking cessation : Preliminary results. Pulmonary Pharmacology & Therapeutics. 2006; 19(3): 205-209.
22. Hall, SM., Humfleet, GL., Reus, VI., Munoz, RF., Hartz, DT., and Maude, GR. Psychological intervention and antidepressant treatment in smoking cessation. Arch Gen Psychiatry. 2002; 59(10): 930-936.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ลงพิมพ์ในวารสารควบคุมโรค ถือว่าเป็นผลงานทางวิชาการหรือการวิจัย และวิเคราะห์ตลอดจนเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่ใช่ความเห็นของกรมควบคุมโรค ประเทศไทย หรือกองบรรณาธิการแต่ประการใด ผู้เขียนจำต้องรับผิดชอบต่อบทความของตน
