ประสิทธิผลการพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้าและการป้องกันการฆ่าตัวตาย ของผู้สูงอายุโดยชุมชนมีส่วนร่วม อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้าและป้องกันการฆ่าตัวตายของผู้สูงอายุโดยชุมชนมีส่วนร่วม อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา

วัสดุและวิธีการ: วิจัยแบบผสมผสาน 1 ระยะได้แก่ 1. ศึกษาสถานการณ์ 2. ร่างรูปแบบ ทดลองใช้ ปรับปรุงแก้ไข 3. ขยายผลโดยการศึกษาเชิงกึ่งทดลอง แบบกลุ่มเดียววัดก่อน-หลัง กลุ่มตัวอย่าง คือ แกนนำชุมชน บุคลากรสาธารณสุขและผู้สูงอายุ คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 110 คน ใช้การสัมภาษณ์แบบกลุ่ม แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และโปรแกรม Mental Health Check-in ดำเนินการตั้งแต่พฤษภาคม พ.ศ. 2567 – กรกฎาคม พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis)  สถิติเชิงพรรณนา และ paired t-test

            ผล: รูปแบบการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้าและป้องกันการฆ่าตัวตายของผู้สูงอายุโดยชุมชน
มีส่วนร่วม ประกอบด้วย 4 กิจกรรม ได้แก่ 1) “3ส สแกนใจ” อัตราเข้าถึงบริการซึมเศร้าเพิ่มจาก ร้อยละ 19 เป็น 33 2) “ชุมชนเป็นมิตร ช่วยชีวิตผู้คิดสั้น” สามารถช่วยผู้มีพฤติกรรมฆ่าตัวตายได้ 13 ราย 3) “เสริมสร้างพลังใจ ผู้สูงวัยไม่ทิ้งกัน” :กลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุมีความเข้มแข็งทางใจเพิ่มจากต่ำเป็นปานกลาง 4) “พชอ.สรรค์สร้าง ร่วมคิดติดตามประเมินผล” คะแนนการมีส่วนร่วมและความพึงพอใจเพิ่มขึ้น อัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จของผู้สูงอายุมีแนวโน้มลดลง

สรุป: รูปแบบการเฝ้าระวังภาวะซึมเศร้าและป้องกันการฆ่าตัวตายของผู้สูงอายุโดยชุมชนมีส่วนร่วม สามารถเสริมสร้างความรู้ ทัศนคติเชิงบวก ความเข้มแข็งทางใจ เพิ่มการเข้าถึงการรักษาโรคซึมเศร้าและมีแนวโน้มลดอัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จในผู้สูงอายุได้