อิทธิพลของความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง และการควบคุมตนเองต่อพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในเขตเทศบาลนครสงขลา

เกษศิรินทร์  ภู่เพชร; ขวัญเรือน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา

ผู้แต่ง

เกษศิรินทร์ ภู่เพชร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
ขวัญเรือน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง, การควบคุมตนเอง, พฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้า

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงทำนายนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองและการควบคุมตนเองต่อพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น เขตเทศบาลนครสงขลา จำนวน 4 แห่ง รวมทั้งสิ้น 443 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบประเมินความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง แบบประเมินการควบคุมตนเอง และแบบประเมินพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้า โดยมีค่าความเชื่อมั่นด้วยวิธีสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ .77, .87 และ .98 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัยพบว่า ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในเขตเทศบาลนครสงขลาอยู่ในระดับมาก (M = 3.26, SD = .40) การควบคุมตนเองอยู่ในระดับมาก (M = 3.37, SD = .39) และพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้าอยู่ในระดับมากที่สุด (M = 3.56, SD = .44) ทั้งความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง (Beta = .51) และการควบคุมตนเอง (Beta = .27) มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยสามารถร่วมอธิบายความแปรปรวนได้ ร้อยละ 52.0 (R2Adjusted = .52, p = .001)

ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองและการควบคุมตนเองเป็นปัจจัยปกป้องที่สำคัญต่อการหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นได้ และผลการวิจัยสามารถนำไปใช้ในการวางแผนจัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิต โดยมุ่งเน้นการพัฒนาความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง และการควบคุมตนเอง รวมทั้งยังใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการออกแบบหลักสูตรการแนะแนวและมาตรการเชิงป้องกันในสถานศึกษา เพื่อป้องกันการริเริ่มหรือการคงใช้บุหรี่ไฟฟ้าในวัยรุ่น

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Ajzen, I. (1985). From intentions to actions: A theory of planned behavior. In J. Kuhl & J. Beckmann (Eds.), Action control: From cognition to behavior. Heidelberg: Springer.

Chitradub, S. (2022). "E-cigarettes" are an unusual topic in Thai youth society. Retrieved from https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/judprakai/1036326

Cheng, H. G., Lizhnyak, P. N., & Richter, N. (2023). Mutual pathways between peer and own e-cigarette use among youth in the United States: A cross-lagged model. BMC Public Health, 23, 1609. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16470-5

Coleman, M., Donaldson, C. D., Crano, W. D., Pike, J. R., & Stacy, A. W. (2020). Associations between family and peer e-cigarette use with adolescent tobacco and marijuana usage: A longitudinal path analytic approach. Nicotine & Tobacco Research, 23(5), 849–855. https://doi.org/10.1093/ntr/ntaa204

Gardner, L., Rowe, A.-L., Newton, N. C., & Egan, L. (2024). A systematic review and meta-analysis of school-based preventive interventions targeting e-cigarette use among adolescents. Prevention Science, 25(6). https://doi.org/10.1007/s11121-024-01730-6

Grebenau, R. (2020). The impact of self-esteem and peer pressure on adolescent e-cigarette use (Master's thesis). Utica College. Retrieved from https://digitalcommons.utica.edu/theses/123

Hair, F. J., Black, C. W., Babin, J. B., & Anderson, E. R. (2019). Multivariate data analysis (7th ed). Pearson Education.

Homayuni, A., & Hosseini, Z. (2023). The role of social support and self-control in tobacco consumption: A cross-sectional study among tobacco consumers and non-consumers. BMC Psychology, 11, 192. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01226-y

Lechner, W. V., Janssen, T., Kahler, C. W., Audrain-McGovern, J., & Leventhal, A. M. (2017). Bi-directional associations of electronic and combustible cigarette use onset patterns with depressive symptoms in adolescents. Preventive Medicine, 96, 73–78. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2016.12.034

Li, C., Fu, P., Wang, M., Xia, Y., Hu, C., Liu, M., Zhang, H., Sheng, X., & Yang, Y. (2023). The role of self-esteem and emotion regulation in the associations between childhood trauma and mental health in adulthood: A moderated mediation model. BMC Psychiatry, 23, 241. https://doi.org/10.1186/s12888-023-04719-7

Lindsey, E. W. (2021). Emotion regulation with parents and friends and adolescent internalizing and externalizing behavior. Children, 8(4), 299. https://doi.org/10.3390/children8040299

Ling, M. Y., Abdul Halim, A. F. N., Ahmad, D., & Ahmad, N. (2023). Prevalence and associated factors of e-cigarette use among adolescents in Southeast Asia: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 3883. https://doi.org/10.3390/ijerph2005 3883I

National Statistical Office. (2024). Health behavior survey of the Thai population, 2021. Bangkok: National Statistical Office. Retrieved from http://www.nso.go.th

Onmoy, P., Buarueang, A., Paponngam, C., Janrun-grueang, T., Lao-noi, N., & Boonrawd, A. (2022). Factors associated with electronic cigarette smoking behaviors of adolescents in Uttaradit province, Thailand. Journal of Public Health, 31(Suppl2), S197–S205.

Orth, U., & Robins, R. W. (2022). The benefits of self-esteem: Reply to Krueger et al. (2022) and Brummelman (2022). American Psychologist, 77(1), 23–25. https://doi.org/10.1037/amp0000969

Patanavanich, R., Vityananan, P., Neelapaichit, N., Chariyalertsak, S., Kessomboon, P., Assanangkornchai, S., . . . Aekplakorn, W. (2022). Association between electronic cigarette use and depression among Thai adolescents: The Thailand National Health Examination Survey 2019–2020. Tobacco Induced Diseases, 20, 103. https://doi.org/10.18332/tid/155333

Reckless, W. C. (1950). The crime problem (3rd ed.). New York, NY: Appleton-Century-Crofts.

Rosenberg, M. (1978). The self-concept: Social product and social force. Malabar, FL: Krieger Publishing Company.

Sakboonyarat, B., Poovieng, J., Jongcherdchootrakul, K., Hempatawee, N., Hatthachote, P., & Rangsin, R. (2025). Emerging trends and determinants of electronic cigarette use among young Thai men, 2022–2024. BMC Public Health, 25(1), 1–12. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24962-9

Scharf, M., Shulman, S., & Levi, I. (2024). Emotion regulation styles and adolescent adjustment following a COVID-19 lockdown. Stress and Health, 40(1), 44–53. https://doi.org/10.1002/smi.3274

Srimorakot, P. (1993). The effects of supportive counseling on pain perception, self-esteem, and morale in cervical cancer patients receiving radiation therapy (Doctoral dissertation). Mahidol University, Bangkok.

Srisa-ard, B. (2017). Introduction to research (10th ed.). Suviriyasan.

Sutherland, B. D., Sutherland, M. T., & Trucco, E. M. (2022). Electronic cigarette use intentions mediate the association between low self-control and future use by internalizing symptoms. Substance Use & Misuse, 57(12), 1797-1807. https://doi.org/10.1080/10826084.2022.2115848

Thai Health Promotion Foundation. (2023). Report on youth e-cigarette use trends in Thailand. Bangkok: Thai Health. Retrieved from https://www.thaihealth.or.th

Thai Health Promotion Foundation. (2025). Survey in four southern provinces finds most women and LGBTQIA+ use e-cigarettes, highlighting 306 million baht healthcare burden [Press release]. Retrieved from http://www.thpf.or.th/news/

Turri, A., Neumann, R., & Kiesel, A. (2024). Self-regulatory control processes in youths: A temporal network analysis approach. JCPP Advances, 4(2), e12200. https://doi.org/10.1002/jcv2.12200

Vazsonyi, A. T., & Jiskrova, G. K. (2018). On the development of self-control and deviance from preschool to middle adolescence. Journal of Criminal Justice, 56, 37–49. https://doi.org/10.1016/j.jcrimjus.2017.08.005

Wang, Y., Duan, Z., Weaver, S. R., Self-Brown, S. R., Ashley, D. L., Emery, S. L., & Huang, J. (2022). Association of e-cigarette advertising, parental influence, and peer influence with US Adolescent e- Cigarette Use. JAMA Network Open, 5(9), e2233938. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.33938

Wills, T. A., Gibbons, F. X., Sargent, J. D., & Schweitzer, R. J. (2016). How is the effect of adolescent e-cigarette use on smoking onset mediated: A longitudinal analysis. Psychology of Addictive Behaviors, 30(8), 876–886. https://doi.org/10.1037/adb0000213

World Health Organization. (2024). Alcohol, e-cigarettes, cannabis: Concerning trends in adolescent substance use – WHO Europe report. Retrieved from https://www.who.int/europe/news-room/25-04-2024-alcohol--e-cigarettes--cannabis--concerning-trends-in-adolescent-substance-use--shows-new-who-europe-report

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York, NY: Harper and Row.

Yang, F., & Jiang, Y. (2022). Adolescent self-control and individual physical and mental health in adulthood: A Chinese study. Frontiers in Psychology, 13, 850192. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.850192

Zulkifli, Z., Dewi, N. S., & Andriany, M. (2024). The Impact of Loneliness on Electronic Cigarette use Among Adolescents: A Scoping Review. Indonesian Journal of Global Health Research, 6(S6), 989-1002. Retrieved from https://jurnal.globalhealthsciencegroup.com/index.php/IJGHR/article/view/4921