กระบวนการเสพติด ผลกระทบต่อสุขภาพและครอบครัวของผู้เสพไอซ์

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสม (Mixed methods research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการเสพติดไอซ์ และผลกระทบของการเสพไอซ์ต่อผู้เสพและครอบครัว กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้เสพไอซ์ที่เข้ารับการบำบัดรักษาในสถาบันธัญญารักษ์ จำนวน 118 คน เครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ เสนอเป็นความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิจัยเชิงคุณภาพใช้วิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) ผลการศึกษา พบว่า

1. 1. ผู้เสพไอซ์ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 39 ± 6.0 ปี สถานภาพโสด จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ไม่ได้ประกอบอาชีพ ส่วนใหญ่เสพโดยวิธีการสูบผ่านน้ำ ปริมาณที่เสพต่อวันมีค่ามัธยฐาน 1 กรัม และเสพทุกวัน ระยะเวลาที่เสพจนถึงปัจจุบันเฉลี่ย 2.87 ปี และใช้ที่พักอาศัยเป็นที่เสพ
2. กระบวนการเสพไอซ์แบ่งออกเป็น 4 ระยะ คือ 1) ระยะเริ่มต้น ผู้เสพไอซ์รายใหม่ ให้เหตุผลในการเสพ คือ ทดลองใช้เพราะความอยากรู้อยากเห็น ช่วยปลดปล่อยความเครียดและความทุกข์ ต้องการให้มีรูปร่างผอมสวยและผิวขาว ความจำเป็นในการประกอบอาชีพ และ ช่วยให้จดจำหรืออ่านหนังสือได้นานขึ้นเพื่อเตรียมตัวสอบ ส่วนผู้ที่มีประสบการณ์ในการเสพยาเสพติดชนิดอื่นมาแล้วให้เหตุผลว่า เพราะอยากลองเทียบรสชาติกับยาเสพติดชนิดอื่น ทดแทนยาบ้าที่ราคาแพงและหาซื้อยาก มีผลกระทบต่อสุขภาพน้อยกว่ายาบ้า และคุ้มค่าราคาถูกกว่ายาบ้า 2) ระยะเสพต่อเนื่อง เป็นการเสพอย่างต่อเนื่องซึ่งเกิดจาก รู้สึกติดใจหรือประทับใจต่อความรู้สึกที่เกิดหลังเสพยาครั้งแรก พึงพอใจที่ได้รับการตอบสนองทางอารมณ์ มีเงินมากพอในการหาซื้อมาเสพได้ และ ชอบความสนุกสนานจากการเที่ยวกลางคืน 3) ระยะติดยา เป็นระยะที่ผู้เสพเชื่อว่าไอซ์สามารถตอบสนองความต้องการได้ ดังนี้ เพิ่มความขยันอดทนและมุ่งมั่นทำงานให้สำเร็จ ทำให้มีความสุขและรู้สึกสนุกสนานกับกลุ่มเพื่อน ช่วยให้รูปร่างผอมบางและผิวพรรณขาวเนียนสวย ปรับสถานภาพทางสังคมของผู้เสพให้สูงขึ้น และเพิ่มสมรรถภาพทางเพศ และ 4) ระยะเลิกยา ผู้เสพเริ่มยอมรับว่าตนเองติดยาเมื่อพบว่าเกิดผลกระทบต่อสุขภาพตนเองและครอบครัว โดยพยายามหยุดหรือเลิกใช้ยาเสพติดด้วยตนเอง แต่ไม่สามารถเลิกได้ จึงตัดสินใจเข้ารับการบำบัดรักษา ส่วนบางรายเข้ารับการบำบัดเพราะถูกตำรวจจับในฐานครอบครองหรือเสพยาเสพติด
3. 3. ผลกระทบจากการเสพไอซ์ พบว่า ทางสุขภาพได้รับผลกระทบโดยตรงทั้งด้านร่างกาย ด้านสมองและความจำ ด้านอารมณ์และพฤติกรรมผิดปกติ ขาดความรับผิดชอบต่อหน้าที่การงาน และมีอาการทางจิตประสาทรุนแรง ส่วนผลกระทบต่อครอบครัว พบว่า สัมพันธภาพในครอบครัวเสียไปและไม่ได้รับความไว้วางใจจากสมาชิกในครอบครัว

สรุป กระบวนการเสพไอซ์มีความคล้ายคลึงกับกระบวนการเสพยาบ้า แต่เหตุผลของการเสพไอซ์ที่มีความแตกต่างจากยาบ้า คือ เกิดจากความเชื่อที่ไม่ถูกต้องว่า ไอซ์ทำให้ผิวพรรณสวยงาม ผิวขาว หน้าใส ทำให้ตนเองมีสถานภาพทางสังคมสูงกว่ากลุ่มที่เสพยาบ้า และป้องกันไม่ให้ผู้อื่นรู้ว่าตนเองเสพยา เนื่องจากการเสพไอซ์ไม่ทำให้ผู้เสพมีความผิดปกติไปจากผู้ที่ไม่เสพยา ไอซ์จะมีผลทำให้เกิดอาการทางจิตประสาทได้รวดเร็วและรุนแรงกว่ายาบ้า

ข้อเสนอแนะ จากการศึกษาพบว่าการเสพไอซ์เกิดจากความเชื่อที่ผิด จึงควรมีการรณรงค์ หรือจัดทำสื่อเผยแพร่ข้อมูลที่ถูกต้องถึงโทษพิษภัยและอันตราย โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชนที่กำลังศึกษาและกลุ่มวัยทำงาน เพื่อป้องกันการเข้าไปสู่กระบวนการเสพยาในกลุ่มนี้เพิ่มขึ้น