คุณลักษณะ และอาชีพของผู้ใช้สารเสพติด
คำสำคัญ:
คุณลักษณะ, อาชีพ, ผู้ใช้สารเสพติดบทคัดย่อ
การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะอาชีพ ความต้องการประกอบอาชีพ และความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลด้านประชากรสังคม ด้านคุณลักษณะกับการประกอบอาชีพของผู้ใช้สารเสพติดที่เข้ารับการบำบัดในสถาบันธัญญารักษ์และโรงพยาบาลธัญญารักษ์ภูมิภาคทั้ง 6 แห่ง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 720 คน แบ่งเป็นกลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสัมภาษณ์เชิงปริมาณ จำนวน 696 คน และกลุ่มตัวอย่างสัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล 2 ชุด คือ 1) แบบสัมภาษณ์เกี่ยวกับอาชีพของผู้ใช้สารเสพติด และ 2) แบบสัมภาษณ์เชิงลึกเกี่ยวกับอาชีพของผู้ใช้สารเสพติด ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือจากผู้ทรงคุณวุฒิ เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนมีนาคม - เมษายน 2555 (เป็นเวลา 45 วัน) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วย ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบความสัมพันธ์ด้วยสถิติไคสแควร์ (Chi-squares) ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษามีอายุเฉลี่ย 30 ปี ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษา (ร้อยละ 48.3) รองลงมาคือประถมศึกษา (ร้อยละ 26.7) สารเสพติดที่นิยมใช้คือยาบ้า (ร้อยละ 55) สุรา (ร้อยละ 23) และไอซ์ (ร้อยละ 13) ผู้ใช้สารเสพติดส่วนใหญ่ว่างงานมากที่สุด (ร้อยละ 22.2) รองลงมาได้แก่ อาชีพด้านพาณิชย์และบริการ (ร้อยละ 16.6) ด้านเกษตรกรรม (ร้อยละ 14.7) และแรงงานรับจ้าง (ร้อยละ 13.6) ตามลำดับ ส่วนอาชีพเสริม ได้แก่ การรับจ้างทั่วไป ช่างต่างๆ ทำนา ทำสวน ทำไร่ ค้าขาย ขับมอเตอร์ไซค์รับจ้าง สำหรับความต้องการฝึกอาชีพพบว่า ผู้ใช้สารเสพติดส่วนใหญ่ต้องการฝึกอาชีพด้านช่างอุตสาหกรรมมากที่สุด (ร้อยละ 28) รองลงมาด้านการเกษตรกรรม (ร้อยละ 21) ด้าน คหกรรม (ร้อยละ16) ศิลปกรรม (ร้อยละ 14) และพาณิชยกรรมและบริการ (ร้อยละ 13) ความสัมพันธ์ระหว่างคุณลักษณะพื้นฐานกับการประกอบอาชีพของผู้ใช้สารเสพติดที่เข้ารับการบำบัดพบว่า เพศ อายุ ระดับการศึกษา และชนิดสารเสพติดที่ใช้ มีความสัมพันธ์กับอาชีพของผู้ใช้สารเสพติดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนเหตุผลที่ใช้ครั้งแรกที่เกิดจากความอยากลอง เพื่อการทำงาน/ประกอบอาชีพ และอื่นๆ ได้แก่ เพื่อนชวน เป็นแฟชั่น ลดความอ้วน และช่วยแก้ปวดท้อง และเหตุผลของการใช้สารเสพติดอย่างต่อเนื่องเพราะติดใจในรสชาติ เพื่อการทำงาน/ประกอบอาชีพ
ผลการวิจัยครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าควรมีมาตรการป้องกัน และเฝ้าระวังการใช้สารเสพติดในกลุ่มที่เสี่ยงต่อการใช้สารเสพติด ได้แก่ กลุ่มว่างงาน กลุ่มผู้ที่มีลักษณะการทำงานที่ใช้แรงงาน กลุ่มผู้ที่ทำงานกลางคืน การทำงานเป็นกะ และการดำเนินการช่วยเหลือในกลุ่มอาชีพเหล่านี้ควรอยู่ในลักษณะบูรณาการระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการฝึกอาชีพ การพัฒนาฝีมือแรงงาน และหน่วยจัดหาแหล่งงานเพื่อรองรับอาชีพ
เอกสารอ้างอิง
2. วิภาวดี แสงเพชร และวิมล ลักขณาภิชนชัช. การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ป่วยยาเสพติดโดยการพัฒนาการฝึก อาชีพในผู้ป่วยระยะฟื้นฟูสมรรถภาพ. รายงานวิจัย 2551.
3. วันเพ็ญ ใจปทุม. การประกอบอาชีพของผู้ติดยาเสพติด : โครงการพัฒนาวางแผน. (สารนิพนธ์หลักสูตร ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต). จิตวิทยาการแนะแนว. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศ รีนครินทรวิโรฒ; 2543.
4. กรมสุขภาพจิต. อาชีพไหนเครียดที่สุด. [สืบค้น 1 กรกฎาคม 2555]. เข้าถึงได้จาก: http://blog.eduzones.com/snowytest/81882.
5. Fuller, R.K. & Hiller-SturmhÖfel, S. Alcoholism treatment in The United States. Alcohol Research & Health. 1999; 23(2):69-77.
6. Krejcie & Morgan D.W. ตารางกำหนดขนาดตัวอย่าง. [สืบค้น 20 มกราคม 2555]. เข้าถึงได้จาก : http://www.watpon.com/table/mogan.pdf.
7. กองวิจัยตลาดแรงงาน. สถานการณ์การว่างงาน การเลิกจ้างและความต้องการแรงงาน (มีนาคม 2555). [สืบค้น 21 เมษายน 2555]. เข้าถึงได้จาก: http://lmi.doe.go.th/images/file/
unemployment/unemployment_0355.pdf.
8. กองวิจัยตลาดแรงงาน. แนวโน้มความต้องการแรงงานในช่วงปี 2553-2557. กรุงเทพฯ: กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน; 2552.
9. สำนักงานปลัดกระทรวงแรงงาน. ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ 2555. [สืบค้น 27 กรกฎาคม 2555]. เข้าถึงได้จาก: http://ratchaburi.labour.go.th/dlpw/attachments/143_
labour1.PDF.
10. ปิ่นรัฐ ปานถาวร. การประกอบอาชีพของนักโทษเด็ดขาดหญิงก่อนเข้าสู่ทัณฑสถานหญิงกลาง. (สารนิพนธ์ หลักสูตรพัฒนาแรงงานและสวัสดิการมหาบัณฑิต). คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์. มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์; 2550.
11. สำเนา นิลบรรพ์, พิทักษ์ สุริยะใจ, รัตนา ดีปัญญา, สมบัติ มากัน, วัชรี มีศิลป์ และนันทา ชัยพิชิต พันธ์. กระบวนการเสพติดผลกระทบต่อสุขภาพและครอบครัวของผู้เสพยาเสพติดกลุ่ม Club Drugs. รายงานวิจัย 2554.
