การศึกษานำร่องประสิทธิผลของการใช้หญ้าดอกขาว (Vernonia Cinerea (L) Less ) ระยะเวลา 4 สัปดาห์ในการเลิกบุหรี่
คำสำคัญ:
หญ้าดอกขาว, การเลิกบุหรี่บทคัดย่อ
การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดโรคต่างๆมากมายทั้งตัวผู้สูบเองและผู้ที่ได้รับควัน ได้แก่ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ถุงลมโป่งพอง และมะเร็ง เป็นต้น เมื่อเลิกสูบบุหรี่จะมีอาการขาดนิโคติน ซึ่งจะมีอาการมากที่สุดในวันที่สองและสาม ผู้สูบบุหรี่มักจะทนต่ออาการนั้นไม่ได้ การเลิกบุหรี่สามารถเลิกได้หลายวิธี เช่น การหักดิบ การให้คำปรึกษา พฤติกรรมบำบัด และการใช้ยา ส่วนใหญ่เป็นยาที่นำเข้าจากต่างประเทศ พบว่ามีผลข้างเคียงและค่าใช้จ่ายสูง ปัจจุบันได้มีการทำผลิตภัณฑ์สมุนไพรหญ้าดอกขาวในรูปชาชงมาใช้ในการบำบัดเพื่อเลิกบุหรี่ พบอัตราการเลิกบุหรี่ได้สำเร็จร้อยละ 21.8 การบำบัดผู้ติดบุหรี่ตามมาตรฐานนั้นส่วนใหญ่จะให้ยานาน 7-12 สัปดาห์ แต่การศึกษาของหญ้าดอกขาวที่ผ่านมาพบว่าจะให้ยาเพียง 2 สัปดาห์ ซึ่งถ้าให้ยาในระยะเวลาที่นานขึ้น อาจจะช่วยให้ผู้สูบบุหรี่สามารถเลิกสูบบุหรี่ได้มากขึ้น สถาบันธัญญารักษ์เห็นความสำคัญของการเข้าถึงยา จึงได้ศึกษาวิจัยนี้โดยมีวัตถุประสงค์
เพื่อศึกษาประสิทธิผลของหญ้าดอกขาวในการเลิกบุหรี่ และอาการไม่พึงประสงค์ของชาชงหญ้าดอกขาว โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบทดลองกลุ่มเดียววัดก่อน-หลัง ในกลุ่มตัวอย่างจำนวน 55 คน ให้รับประทานชาชงหญ้าดอกขาวขนาด 3 กรัม หลังอาหารเช้า กลางวัน และเย็น นาน 4 สัปดาห์ ร่วมกับการให้คำปรึกษาเพื่อเลิกบุหรี่ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยจำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบความแตกต่างด้วยสถิติ Pair T-test ผลการศึกษา พบว่า
- หญ้าดอกขาวสามารถช่วยให้เลิกบุหรี่ได้สำเร็จ โดยมีอัตราการเลิกบุหรี่อย่างต่อเนื่อง (Continuous Abstinence Rate (CAR)) ร้อยละ 18.2, 16.4 และ 10.9 และอัตราการเลิกบุหรี่ตลอด
1 สัปดาห์ก่อนวันประเมินผล (Point prevalence Abstinence Rate (PAR)) ร้อยละ18.2, 20 และ 20 ในสัปดาห์ที่ 2, 4 และ 20 ตามลำดับ - ผู้สูบบุหรี่ลดจำนวนมวนบุหรี่ที่สูบได้ร้อยละ 71.97, 77.21 และ 75.30 ในสัปดาห์ที่ 2, 4 และ 20 ตามลำดับ
- อาการไม่พึงประสงค์ของชาหญ้าดอกขาวที่พบมากที่สุด คือ อาการชาลิ้น ร้อยละ 46.43 รองลงมา คือ อาการมึนงง เวียนศีรษะ และปากแห้ง คอแห้ง ร้อยละ 41.07
- การทำงานของไต (RFT) การตรวจนับเม็ดเลือด (CBC) และการทำงานของตับ (LFT) ได้แก่ ค่า AST และ ALP ก่อนและหลังการให้ชาชงหญ้าดอกขาวไม่แตกต่างกัน ส่วนค่า ALT ก่อนและหลังการให้ชาชงหญ้าดอกขาวแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
เอกสารอ้างอิง
ทางการแก้ปัญหา. มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่. เอกสารเผยแพร่.
2. ศุภกิจ วงศ์วิวัฒนนุกิจ. บทบาทของเภสัชกรในการช่วยเหลือผู้ป่วยให้เลิกบุหรี่. ใน : บุษบา จินดา
วิจักษณ์, สุวัฒนา จุฬาวัฒนทล, ปรีชา มนทกานติกุล, เนติ สุขสมบูรณ์, บรรณาธิการ. ก้าวใหม่ของ
เภสัชกรงานบริบาลผู้ป่วยนอก. กรุงเทพมหานคร: สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย).
2546; 153-74.
3. U.S.Department of Health and Human Services. Treatment tobacco use and
dependence: A clinical practice guideline (AHRQ Publication No. 00-0032).
4. Saenghirunvattana, S. Smoking cessation. Rama Med J. 1991;22(1):4-10.
5. ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช. คู่มือบัญชียาหลัก โรงพยาบาลศิริราช (อัดสำเนา).
กรุงเทพมหานคร ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช;2548.
6. นริศรา ยิ้มแย้ม. หญ้าดอกขาวอีกทางเลือกหนึ่งของผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่. จุลสารบุหรี่และสุขภาพ.
2541;8(1):15-6.
7. Dhar ML, Dhar D, DhawanBN, Mehrotra BN, Ray C. Screening of indian plants for
biological activity : Part 1 . Indian J Exp Bio. 1968;6:232-47.
8. Muir CK . Depressant action of an extract of Vernonia cinerea. Med J Malasia.
1981;36:119-21.
9. Pendse,A.K. , Ghosh R, Goyal A, Singh PP. Effect of indigenous drugs on idiopathic
hyperoxaluria in stone formers. Asian Medical Journal. 1984;2:136-9.
10. Marya SK, Singla S. Role of Cystone in management of Ureteric Calculi. Medicine
and Surgery. 1993;December:21-4.
11. ฉวีวรรณ ดวงจรและคณะ. การเปรียบเทียบประสิทธิผลของยาสมุนไพรหญ้าดอกขาวกับยาหลอก
ในการลดการสูบบุหรี่. ในกลุ่มงานวิจัยทางคลินิกด้านการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร สถาบัน
การแพทย์แผนไทย. รวมบทคัดย่องานวิจัยด้านการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร. 2550.
12. ศักดิ์วิชา ไซสวัสดิ์, มนัชยา มรรคอนันตโชติ. การศึกษารูปแบบการบำบัดผู้ติดบุหรี่ด้วยการใช้หญ้า
ดอกขาวและธรรมชาติบำบัด ของโรงพยาบาลเทิง จังหวัดเชียงราย. นนทบุรี: สถาบันควบคุมการ
บริโภคยาสูบ กระทรวงสาธารณสุข; 2539.
13. ปรีดา เบญจนากาศกุล. ประสิทธิผลของหญ้าดอกขาวในการเลิกบุหรี่. (วิทยานิพนธ์ปริญญาเภสัช
ศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2549.
14. Staff the Tobacco Use and Dependence Clinic Practice Guideline Panel, and
Consortium Representative. A Clinic Practice Guideline for treating Tobacco Use
and Dependence. A US Public Health Service Report JAMA .2000;283(24):3244-54.
15. Kekade, S.R. Cystone Therapy in urolithiasis. Probe, 1985; 24(3):167-8.
16. การตรวจเลือดดูหน้าที่ของตับ. [สืบค้นเมื่อ17 ตุลาคม 2553].
เข้าถึงได้จาก http://www.thailiverfoundation. 0rg/th/cms/detail.php?id=27.
17. Supakit Wongwiwatthananukit, Preeda Bebjanakaskul, Thanapat Songsak,
Somporn Suwanmajo and Viroj Verachai. EFFICACY OF VERNONIA CINEREA FOR
SMOKING CESSATION. J Health Res. 2009;23(1):31-36.
18. Leelarungrayub D, Pratanaphon S, Pothongsunun P, Sriboonreung T, Yankai A,
Bloomer RJ. Vernonia cinerea Less. supplementation and strenuous exercise reduce
smoke rate: relation to oxidative stress status and beta-endophin release in active
smokers. J Int Soc Sports Nutr. 2010;26(7):21.
19. ฐิติรัตน์ ชื่นจิตต์. ประสิทธิผลของบูโพรพิออนในผู้ป่วยนอกคนไทยที่สูบบุหรี่. (วิทยานิพนธ์ปริญญา
เภสัชศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2547.
