รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย อำเภอศรีณรงค์ จังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทนำ: เด็กปฐมวัยเป็นช่วงวัยที่มีการเจริญเติบโตและพัฒนาการหลายๆ ด้านอย่างรวดเร็วจึงมีความต้องการอาหารและพลังงานเพื่อส่งเสริมให้มีการเจริญเติบโตและพัฒนาการเป็นไปตามวัย การส่งเสริมโภชนาการในหญิงตั้งครรภ์และเด็กปฐมวัย จึงเป็นรากฐานของชีวิตที่ทำให้เกิดผลลัพธ์ด้านสุขภาพของเด็กปฐมวัยเชิงประจักษ์ในแง่ของการเจริญเติบโตให้สูงดีสมส่วน

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและศึกษาผลลัพธ์จากการนำรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน โดยใช้ กระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายไปใช้ในพื้นที่จริง

    วิธีการศึกษา: รูปแบบการวิจัยครั้งนี้ มีรูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการศึกษาในพื้นที่อำเภอศรีณรงค์ กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จำนวน 6 คน 2) ผู้ปกครองเด็กปฐมวัยที่มีผลการประเมินไม่สมส่วน จำนวน 306 คน 3) ภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง จำนวน 20 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสนทนากลุ่ม การถอดบทเรียน และข้อมูลเชิงปริมาณจากแบบสอบถามและแบบคัดกรองสูงดีสมส่วนของเด็กปฐมวัย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่า ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และทดสอบ Paired Samples t-test และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษา: พบว่ารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ประกอบด้วย 1) การพัฒนาศักยภาพผู้ปกครอง อสม.และครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ให้มีความรู้ความสามารถในการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน 2) การพัฒนาการมีส่วนร่วมของเครือข่ายอสม.ให้เยี่ยมติดตามชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูงและประเมินพัฒนาการเด็กทุกรายในชุมชน 3) พัฒนาฐานข้อมูลเด็กปฐมวัย 4) การติดตามเยี่ยมบ้าน หลังการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ผู้ปกครองเด็กปฐมวัยมีความรู้ความเข้าใจด้านอาหารและโภชนาการสำหรับเด็กปฐมวัยเพิ่มขึ้นระดับสูง ( =14.45, S.D.= 0.47) มีเจตคติอยู่ในระดับมาก ( = 2.91, S.D.=0.09) มีพฤติกรรมในการจัดเตรียมอาหารสำหรับเด็กปฐมวัยเพิ่มขึ้น อยู่ในระดับดี ( =4.34, S.D.= 0.48) เมื่อเปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ย ความรู้ เจตคติ และพฤติกรรมในการจัดเตรียมอาหารสำหรับเด็กปฐมวัยกอนและหลังการพัฒนา พบว่าหลังการพัฒนาสูงขึ้นกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสําคัญ (p<0.05) ภาคีเครือข่ายหลังการพัฒนามีส่วนร่วมอยู่ในระดับมาก ( =3.95, S.D.=0.68) และมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก ( = 4.08 S.D.=0.81) เมื่อเปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ย การมีส่วนร่วม และ ความพึงพอใจ กอนและหลังการพัฒนา พบว่าหลังการพัฒนาสูงขึ้นกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสําคัญ (p<0.05) ซึ่งทำให้ผลลัพธ์ของการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน มีความครอบคลุมของการเฝ้าระวังและคัดกรองการชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูงเด็กปฐมวัยทุกคน และสามารถติดตามช่วยเหลือและส่งต่อเด็กปฐมวัยเด็กที่ไม่สมส่วนเพื่อส่งเสริมโภชนาการได้ครบทุกคน

ข้อเสนอแนะ: ควรนำรูปแบบการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีไปใช้ให้เต็มพื้นที่และกำหนดนโยบายการส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วนเป็นอีกนโยบายหลักของอำเภอ

โดยใช้กลไกการบริหารจัดการในรูปแบบของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.)

คำสำคัญ: การส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัยให้สูงดีสมส่วน, กระบวนการมีส่วนร่วม,ภาคีเครือข่าย